Chuyển động Hà Nội

Quy hoạch để phát triển bền vững làng nghề gắn với bảo vệ môi trường

Hải Truyền • 13/11/2023 10:37

Xuyên suốt lịch sử nghìn năm văn hiến cùng với kho tàng di sản văn hóa giàu giá trị, Thủ đô Hà Nội còn là cái nôi của nghề thủ công, làng nghề, phố nghề truyền thống với những sản phẩm nổi tiếng đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều thế hệ người Hà Nội nói riêng và của nhân dân cả nước nói chung. Tuy nhiên, những năm qua sự phát triển của các nghề và làng nghề cũng mang đến những tác động tiêu cực đặc biệt nghiêm trọng đối với môi trường.

z4865977198385_db7cc574cda1becda5abce47987d2a8d-1-.jpg

Cần có những giải pháp thiết thực khắc phục tình trạng ô nhiễm tại các làng nghề

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính đến hết năm 2022 Hà Nội có trên 1.350 làng nghề, làng có nghề, chiếm 1/3 số lượng làng nghề trong cả nước. Sự phát triển của các nghề và làng nghề đã có vai trò, ý nghĩa quan trọng và đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Thủ đô. Đây được coi là nguồn tài nguyên phong phú và cơ hội lớn để phát triển ngành công nghiệp sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ đặc sắc phục vụ cho xuất khẩu, làm quà tặng hấp dẫn, mang đậm bản sắc văn hóa Thủ đô.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển chung của các mô hình kinh tế khác, quá trình phát triển các làng nghề ở Hà Nội cũng đã bộc lộ rất nhiều những bất cập, những hệ quả của sự phát triển nóng, đặc biệt là công tác quản lý, quy hoạch, vệ sinh môi trường.

Theo Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, tình trạng ô nhiễm môi trường tại các làng nghề so với giai đoạn trước, nhìn chung vẫn chưa được kiểm soát, tại một số làng nghề còn có xu hướng gia tăng.

Chỉ tính riêng Hà Nội, trong giai đoạn 2016-2020, Sở Tài nguyên và Môi trường đã rà soát 315 làng nghề; tiến hành đánh giá, phân loại mức độ ô nhiễm đối với 293 làng nghề đang hoạt động. Kết quả cho thấy có đến 139 làng nghề đang bị ô nhiễm ở mức nghiêm trọng (chiếm 47,5%), gần 100 làng nghề đang trong tình trạng ô nhiễm (chiếm 31%), chủ yếu thuộc nhóm ngành nghề thủ công mỹ nghệ, chế biến nông sản - thực phẩm, dệt, may mặc... Trong đó, khoảng 36% số hộ sản xuất trong các làng nghề không có công trình xử lý chất thải, hàm lượng các chất gây ô nhiễm trong nguồn nước thải tại nhiều làng nghề vượt giới hạn nhiều lần.

z4865682186811_712bd6c3561d3e8b3dce8eb8c379df1f.jpg
Người thợ của làng nghề mộc Ngọc Than (huyện Quốc Oai, TP Hà Nội)

Theo Đề án bảo vệ môi trường đối với làng nghề trên địa bàn Thủ đô Hà Nội đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, đến hết năm 2023, Hà Nội phải hoàn thành việc rà soát, đánh giá, phân loại mức độ, khắc phục ô nhiễm môi trường đối với 100% làng nghề đã được công nhận và bảo đảm các tiêu chí về môi trường theo quy định.

Mục tiêu trước mắt là đến hết năm 2025 Hà Nội sẽ hoàn thành các chỉ tiêu: 100% chất thải nguy hại ở các làng nghề, các khu, cụm công nghiệp được xử lý; 100% cụm công nghiệp, cụm công nghiệp làng nghề (đang hoạt động và xây dựng mới) có trạm xử lý nước thải; 100% làng nghề được công nhận, đánh giá, phân loại theo quy định hiện hành; 100% làng nghề được công nhận của Hà Nội đáp ứng các điều kiện về bảo vệ môi trường.

Sự ô nhiễm đang là vấn đề nổi cộm đối với hầu hết các làng nghề nói chung và các làng nghề của Hà Nội nói riêng, có rất nhiều nguyên nhân để dẫn đến tình trạng này như chưa có sự đánh giá sát thực trạng và nguyên nhân gây ô nhiễm, chưa đồng bộ giữa lộ trình và kế hoạch xử lý ô nhiễm,… nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn là sự bất hợp lý trong công tác quản lý, đặc biệt là vấn đề quy hoạch đối với làng nghề.

Quy hoạch để phát triển làng nghề bền vững gắn với bảo vệ môi trường

Trước thực trạng ô nhiễm môi trường tại các làng nghề ngày một lớn, với mục tiêu phát triển làng nghề bền vững, đáp ứng được các yêu cầu về bảo vệ môi trường theo quy định, nhiều giải pháp đã được các cơ quan có thẩm quyền và các tổ chức xã hội đề xuất và thực hiện.

Đối với Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tham mưu Thành phố xây dựng Đề án quy hoạch phát triển làng nghề Hà Nội giai đoạn 2022 - 2030, định hướng đến năm 2040; tham mưu xây dựng dự thảo “Kế hoạch phát triển ngành nghề nông thôn thành phố Hà Nội năm 2023”.

Giám đốc Sở NN&PTNT Hà Nội, ông Nguyễn Xuân Đại cho biết, làng nghề đang đóng góp rất lớn cho sự phát triển kinh tế tại các địa phương, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Hiện nay, các làng nghề đã mang lại việc làm ổn định cho hàng triệu lao động và tổng doanh thu của các làng nghề lên tới 22 - 25 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển làng nghề hiện nay là ô nhiễm môi trường.

Cũng theo ông Đại: “Số lượng làng nghề của Hà Nội khá lớn, với nhiều nhóm nghề khác nhau. Hơn nữa, còn tình trạng sản xuất tại hộ gia đình, khu dân cư, nên không thể đầu tư để đổi mới công nghệ và đầu tư hệ thống xử lý chất thải. Trong khi đó, số lượng điểm, cụm, khu công nghiệp tại các địa phương chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất ở các làng nghề”.

Lời giải tối ưu cho bài toán ô nhiễm môi trường đối với làng nghề được Hà Nôi xác định là chú trọng đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng và hoàn thiện hạ tầng bảo vệ môi trường làng nghề, hướng tới tổ chức quy hoạch, xây dựng điểm, cụm công nghiệp làng nghề, kết hợp xây dựng đồng bộ từ địa điểm tập kết, trung chuyển chất thải, hệ thống cống rãnh tiêu thoát nước đến quy trình xử lý các chất thải độc hại tại các làng nghề. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong xử lý, khắc phục sự cố môi trường kịp thời, hiệu quả.

z4865965577567_4706aa5f8e07219dcc237dfcbe15a804.jpg
Những tác phẩm mang giá trị nghệ thuật cao của làng nghề sơn mài Hạ Thái (huyện Thường Tín, TP Hà Nội).

Cùng với công tác quy hoạch, xây dựng đồng bộ và hoàn thiện cơ sở hạ tầng thì hoạt động thường xuyên tổ chức đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường và xử lý ô nhiễm môi trường đối với các làng nghề cũng cần được đảm bảo. Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm phải được thực hiện nghiêm túc với những chế tài đủ sức răn đe, đảm bảo các hộ sản xuất trong làng nghề đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.

Công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức trách nhiệm về bảo vệ môi trường đến các làng nghề cần được coi là nhiệm vụ hàng đầu. Trong đó, cần xác định rõ vai trò trách nhiệm của chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội trong việc vận động các cơ sở, hộ sản xuất kinh doanh tại làng nghề thực hiện đầy đủ các nội dung về báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Hiện nay, nhiệm vụ phát triển làng nghề bền vững gắn với bảo vệ môi trường càng trở nên cấp thiết khi Thủ đô Hà Nội định hướng phát triển du lịch làng nghề gắn với xây dựng thương hiệu “Thành phố sáng tạo” được xác định là một hướng ưu tiên trong chính sách quảng bá và phát triển du lịch Thủ đô. Những lợi ích to lớn của việc phát triển du lịch làng nghề không chỉ thể hiện ở những con số tăng trưởng lợi nhuận kinh tế, giải quyết nguồn lao động địa phương, mà hơn thế, còn là một cách thức gìn giữ và bảo tồn những giá trị văn hóa của Thủ đô, góp phần xây dựng thương hiệu “Thành phố sáng tạo”.

Thiết nghĩ, đã đến lúc cần thực hiện đồng bộ mọi giải pháp để khắc phục tận gốc những hệ quả xấu mà làng nghề gây ra đối với môi trường. Trong đó, trước hết là đẩy nhanh công tác quy hoạch và xây dựng những điểm, cụm công nghiệp làng nghề tập trung theo đúng chủ trương của Thành phố./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Phường Cửa Nam phát huy sức mạnh đại đoàn kết, khơi dậy nguồn lực văn hóa trong kỷ nguyên mới
    Sáng 15/11, tại Trường THCS Ngô Sĩ Liên (số 27-29 phố Hàm Long), UBND và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam phường Cửa Nam long trọng tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Sự kiện không chỉ là dịp ôn lại truyền thống vẻ vang của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam mà còn khẳng định vai trò nền tảng tinh thần của văn hóa trong tiến trình xây dựng cộng đồng đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình.
  • Xã Thanh Oai tổ chức Ngày hội văn hóa - thể thao hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), xã Thanh Oai (TP Hà Nội) tổ chức tổ chức “Ngày hội không gian văn hóa – thể thao xã Thanh Oai năm 2026” với chuỗi hoạt động phong phú, hấp dẫn, tạo không gian giao lưu, trải nghiệm, kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp trong đời sống Nhân dân.
  • Phường Cầu Giấy: Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, tôn vinh giá trị văn hóa Việt Nam
    Hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam, ngày 14/11, phường Cầu Giấy tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại khu vực cụm di tích Đình An Hòa và Chùa Báo Ân, trong không khí vui tươi, phấn khởi với nhiều hoạt động phong phú, ý nghĩa, góp phần phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa, di sản truyền thống trên địa bàn.
  • Phường Hai Bà Trưng: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết từ mỗi khu dân cư
    Sáng 14/11, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 phường Hai Bà Trưng.
  • Hà Nội treo cờ Tổ quốc mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thành phố Hà Nội yêu cầu lãnh đạo UBND các phường, xã chịu trách nhiệm đôn đốc, nhắc nhở và kiểm tra tình hình treo cờ Tổ quốc tại từng khu dân cư.
  • Phường Hoàn Kiếm: Làm chủ trí tuệ nhân tạo để nâng tầm chất lượng phục vụ nhân dân
    Sáng 13/11, UBND phường Hoàn Kiếm tổ chức tọa đàm chuyên đề “Ứng dụng AI và công nghệ số trong công việc - Từ trải nghiệm thực tiễn đến nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ”. Qua những câu chuyện người thật, việc thật trải rộng từ công tác tư pháp, giáo dục đến văn hóa - nghệ thuật và di sản, diễn đàn đã khẳng định bước chuyển mình thực chất của chính quyền cơ sở trong việc lấy công nghệ làm trợ lực để phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Quy hoạch để phát triển bền vững làng nghề gắn với bảo vệ môi trường
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO