Quán quạ Phượng Trì

Minh Nhương| 30/08/2018 18:16

Ở phía bắc thị trấn Phùng, huyện Đan Phượng, Hà Nội có một ngôi quán cổ kính. Hiện nay mang chức năng của ngôi đình truyền thống. Đó là quán quạ Phượng Trì. Khuôn viên quán nằm trên một thế đất cao, như một bán đảo soi bóng xuống mặt nước trong xanh. Nơi đây là vực xoáy của dòng sông Đáy xưa nên không bao giờ cạn nước. Cảnh quan u tịch, sầm uất. Xưa kia nơi đây có nhiều cây gạo to, cao, cây đa xòe tán rộng, quạ và nhiều loài chim khác về làm tổ hàng đàn. Sáng sớm chúng bay đi kiếm ăn, chiều tối lại trở về t

Chuyện kể rằng: Trang Phượng Tường (nay là làng Phượng Trì) thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây, phong cảnh tươi đẹp, trên bến dưới thuyền, cư dân thuần hậu. Đầu trang có ngôi miếu nhỏ, biển đề bốn chữ "Thượng đẳng tối linh". Rồi một buổi chiều tà, mặt trời gác núi, bốn bề sông nước mênh mang, một chàng trai dáng hình tuấn tú, văn võ song toàn nhẹ nhàng bước vào trú nhờ trong miếu. Đến nửa đêm, trong cơn mộng đẹp, chàng nghe thấy tiếng vọng âm vang từ thượng điện, chàng nín thở lắng nghe:

"Bớ chàng trai họ Đào, nghe theo lời ta, hãy ở lại đất này. Trong đàn chim có con phượng đỏ, ngươi sẽ được dân chúng tin theo và tôn vinh vào sử sách muôn đời !"

Quán quạ Phượng Trì
Lầu vọng Quán
Chàng trai tỉnh dậy, biết là lời thần linh báo mộng, trong người thấy lâng lâng nhẹ nhõm, sức khỏe khác thường. Sáng ra, đã thấy các bậc bô lão và dân làng kéo ra đứng chật cửa miếu. Thì ra, đêm qua, nhân dân trong làng cũng đã được thần mộng báo có một "minh quân" trợ giúp đã đến với chúng dân. Người người mừng vui nghênh đón chàng trai như một vị cứu tinh. Từ đây, trang Phượng Tường có trường học, chàng trai là người thầy mẫu mực dạy trí, rèn đức cho nhân dân. Chàng còn khuyên bảo dân làng mở mang nông nghiệp, cấy trồng lúa nước, dệt lụa chăn tằm, nâng cao đời sống. Mọi người vô cùng biết ơn chàng, coi chàng như cha mẹ.

Năm 27 tuổi, chàng bí mật đến lập doanh trại luyện võ ở chân núi Thầy (Sài Sơn, Quốc Oai ngày nay) và tích trữ lương thực, chờ thời cơ giúp nước. Thi thoảng, chàng vẫn trở lại Phượng Tường thăm hỏi dân chúng, ôn luyện võ nghệ cho trai tráng trong làng. Lúc bấy giờ vận nước suy vong, cảnh loạn ly nổ ra liên tiếp, dân tình oán hận. Đến năm Quang Hưng thứ 14, Trịnh Tùng lĩnh đại quân thủy bộ mở cuộc tiến công lớn dẹp loạn. Quân sĩ đi đến đâu, cờ xí rợp trời, thuyền bè đầy sông. Tiếng trống điểm, chiêng khua vang xa ngàn dặm. Đến trấn Sơn Tây nghe tin có "ông Cây Đa" văn võ song toàn, đức trọng, dân tin, lại có lực lượng quân sĩ hùng mạnh. Trịnh Tùng be mời ông về triều yết kiến. Ông Cây Đa dẫn 3 ngàn quân từ trang Phượng Tường kéo về kinh đô yết kiến, triều đình mừng rỡ phong cho ông chức thủy đạo đại tướng quân, hợp sức với Trịnh Tùng dẫn quân đi phá giặc. Có tướng mạnh, quân hùng, nghĩa quân liên tiếp thắng trận ở An Sơn, Thạch Định, Thượng Hiệp, Hạ Hiệp... Thừa thắng, nghĩa quân truy quét giặc đến tận vùng Cổ Nhuế, Thăng Long, phóng hỏa tiễn đốt thành. Quân nhà Mạc đại bại. "Ông Cây Đa" tiếp tục đuổi tàn quân giặc đến tận sông Thiên Đức. Giặc tan, mặt sông phẳng lặng, thuyền không một lá. Bỗng thấy cây ngô đồng to lớn xuất hiện trên bờ sông, ông sai quân hạ xuống làm thuyền. Đột nhiên, đất trời nổi cơn bão tố, giữa mùa xuân mà sấm sét kinh hoàng, trận cuồng phong mù mịt, không biết ông đã hóa thân bay theo mây gió về trời, hay hòa nhập thác mưa về nơi thủy phủ. Một lát sau, trời quang mây tạnh. Lạ thay, cây ngô đồng trôi ra sông Cái (sông Hồng), rồi ngược dòng đến sông Hát (sông Đáy ngày nay) xuôi vào bến nước trang Phượng Tường, dừng đậu trước tòa miếu cổ... nơi "ông Cây Đa" đã từng luyện võ, dạy văn. Triều đình ban phong sắc chỉ cho "ông Cây Đa" làm phúc thần. Nhân dân trang Phượng Tường đón duệ hiệu, trùng tu miếu điện, thờ phụng cho đến ngày nay. Ngôi miếu còn có tên là Quán Phượng có chức năng như một ngôi đình làng.

Về kiến trúc nghệ thuật, trước cửa miếu được xây dựng một tòa ngũ môn, hai tầng bằng chất liệu vôi, gạch.. Những đề tài Long, Ly, Quy Phượng… Cỏ cây hoa lá được đắp vẽ rất công phu. Hàng ngày, mặt trời từ phía đông chiếu qua 5 ô cửa trên cao, tỏa ánh sáng về phía tây. Buổi chiều, ánh sáng phản chiếu trở lại qua các ô cửa ấy. Lên có câu đối cổ:

“Tủng tiếu Đan Sơn Hồng nhật cận
Tằng lăng Phượng Các, tử vân lung”

Nghĩa là: 

Đan Phượng đỏ luôn có mặt trời chiếu tỏa và mây lành che chở.

Nhờ vậy cảnh vật và con người nơi đây luôn phong quang và thịnh vượng. "Đất lành chim đậu" chính là đây. Di vật quý hiện còn lưu là bản thần phả và bản văn tế bằng chữ Hán, đôi nghê đá với nhiều họa tiết tinh xảo của nghệ thuật kiến trúc cổ đời Lê.

Ngày 12 tháng 2 âm lịch hằng năm, nhân dân làng Phượng Trì mở lễ hội tưởng nhớ công ơn của thành hoàng Đào Một. Lễ hội có đấu vật, rước kiệu, hát quan họ trên mặt hồ… để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp. Di tích được Nhà nước xếp hạng cấp tỉnh năm 2006. 
(0) Bình luận
  • Bồi đắp hệ giá trị văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh
    Bước vào kỷ nguyên mới với những biến động mang tính toàn cầu, bài toán giữ gìn và phát huy bản sắc Thủ đô Hà Nội có thêm nhiều khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đó, Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở đường, thể hiện tư duy, tầm nhìn mới để định vị, bồi đắp hệ giá trị, vai trò và ý nghĩa của nhiệm vụ xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
  • Xây dựng văn hóa lãnh đạo, phát triển Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”
    “Khi văn hóa lãnh đạo đạt đến tầm vóc mới, sẽ trở thành “đòn bẩy” đưa nguồn lực nội sinh của văn hóa Hà Nội thực sự trở thành sức mạnh vật chất cho công cuộc phát triển Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối” – PGS.TS Đặng Hoài Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, chia sẻ.
  • Phường Đông Ngạc không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động thiết chế văn hóa, thể thao
    Đồng chí Nguyễn Thị Hương, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND phường Đông Ngạc (TP. Hà Nội) cho biết, việc tổ chức và hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn phường thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và sức khỏe cho các tầng lớp nhân dân, cụ thể hóa mục tiêu phát triển Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc” mà Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội đặt ra.
  • Tiến sĩ Đặng Trần Hoàng và hành trình đưa xét nghiệm ADN trở thành “thước đo” sự thật phổ biến
    Từ niềm đam mê nghiên cứu về sinh học và di truyền khi còn là thiếu niên, Tiến sĩ Đặng Trần Hoàng đã trải qua hành trình nghiên cứu khoa học đầy thử thách nhưng cũng vô cùng ý nghĩa. Hiện nay, Tiến sĩ Đặng Trần Hoàng là Tổng Giám đốc công ty TNHH Công nghệ Di truyền NOVAGEN, anh đã chứng tỏ bản thân không chỉ là một nhà nghiên cứu về công nghệ sinh học xuất sắc mà còn là người “mang ánh sáng của sự thật và sức khỏe đến với mọi mái nhà Việt Nam”.
  • “Trạm yêu thương”: Hành trình tỏa sáng từ nghị lực và niềm tin
    Từ một biến cố tưởng chừng khép lại tương lai, chị Lê Thị Diện (Hà Nội) đã mạnh mẽ vượt qua nghịch cảnh để viết lại cuộc đời mình - không chỉ sống tự lập mà còn tự tin tỏa sáng trên sàn diễn thời trang đặc biệt dành cho người khuyết tật.
  • Hà Nội khen thưởng 7 cá nhân dũng cảm cứu người trong vụ cháy tại ngõ Lĩnh Nam, phường Hoàng Mai
    Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ký Quyết định số 1352/QĐ-UBND ngày 26/3/2026 về việc khen thưởng thành tích xuất sắc đột xuất cho các cá nhân đã cứu nạn nhân vụ cháy xảy ra chiều 25/3 tại số nhà 3 ngõ 218 Lĩnh Nam, phường Hoàng Mai, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Ký ức tháng Tư
    Tháng Tư lại về. Với người lính, đó không chỉ là một tháng trong năm mà là tháng của ký ức, của những tiếng gọi từ quá khứ vọng về. Mỗi khi tháng Tư chạm ngõ, lòng chúng tôi lại dậy lên những âm thanh cũ: tiếng bước chân hành quân, tiếng võng kẽo kẹt giữa rừng, tiếng hát lạc trong gió núi. Và trên hết, đó là ký ức về ngày đất nước thống nhất - ngày mà bao máu xương, bao tuổi trẻ đã hóa thành niềm vui chung của dân tộc.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Tĩnh lặng
    Bình minh là khoảnh khắc bình yên nhất trong ngày. Sự chuyển động của thiên nhiên vào lúc này vượt qua mọi sự hiểu biết. Đó là một sự đổi mới. Tôi có cảm giác bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra. Mỗi ngày, tôi thường lê mình ra khỏi chiếc giường êm ái để tận hưởng vẻ đẹp lộng lẫy của bình minh. Nhưng hôm đó, mọi thứ trở nên đặc biệt vì có sự xuất hiện của cô ấy.
  • Phát triển văn hóa Việt Nam cần gắn chặt với quá trình chuyển đổi số quốc gia
    GS.TS Dương Xuân Ngọc – nguyên Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, để phát triển văn hóa Việt Nam theo đúng tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, thời gian tới, việc phát triển văn hóa Việt Nam cần gắn chặt với quá trình chuyển đổi số quốc gia, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng...
  • [Podcast] Âm nhạc cuối tuần - Số 13
    Từ không gian quen thuộc tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” không chỉ mang đến những buổi biểu diễn giàu cảm xúc, mà còn gợi mở những câu chuyện về Hà Nội nói riêng, đất nước Việt Nam nói chung qua âm nhạc, với những rung động rất riêng và đong đầy cảm xúc.
  • Hà Nội triển khai thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TW: Quyết liệt phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
    Ngày 22/4/2026, đồng chí Nguyễn Trọng Đông, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội ký ban hành Chương trình hành động số 11-CTr/TU nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 04-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thủ đô trong sạch, vững mạnh.
Đừng bỏ lỡ
Quán quạ Phượng Trì
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO