Quán quạ Phượng Trì

Minh Nhương| 30/08/2018 18:16

Ở phía bắc thị trấn Phùng, huyện Đan Phượng, Hà Nội có một ngôi quán cổ kính. Hiện nay mang chức năng của ngôi đình truyền thống. Đó là quán quạ Phượng Trì. Khuôn viên quán nằm trên một thế đất cao, như một bán đảo soi bóng xuống mặt nước trong xanh. Nơi đây là vực xoáy của dòng sông Đáy xưa nên không bao giờ cạn nước. Cảnh quan u tịch, sầm uất. Xưa kia nơi đây có nhiều cây gạo to, cao, cây đa xòe tán rộng, quạ và nhiều loài chim khác về làm tổ hàng đàn. Sáng sớm chúng bay đi kiếm ăn, chiều tối lại trở về t

Chuyện kể rằng: Trang Phượng Tường (nay là làng Phượng Trì) thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây, phong cảnh tươi đẹp, trên bến dưới thuyền, cư dân thuần hậu. Đầu trang có ngôi miếu nhỏ, biển đề bốn chữ "Thượng đẳng tối linh". Rồi một buổi chiều tà, mặt trời gác núi, bốn bề sông nước mênh mang, một chàng trai dáng hình tuấn tú, văn võ song toàn nhẹ nhàng bước vào trú nhờ trong miếu. Đến nửa đêm, trong cơn mộng đẹp, chàng nghe thấy tiếng vọng âm vang từ thượng điện, chàng nín thở lắng nghe:

"Bớ chàng trai họ Đào, nghe theo lời ta, hãy ở lại đất này. Trong đàn chim có con phượng đỏ, ngươi sẽ được dân chúng tin theo và tôn vinh vào sử sách muôn đời !"

Quán quạ Phượng Trì
Lầu vọng Quán
Chàng trai tỉnh dậy, biết là lời thần linh báo mộng, trong người thấy lâng lâng nhẹ nhõm, sức khỏe khác thường. Sáng ra, đã thấy các bậc bô lão và dân làng kéo ra đứng chật cửa miếu. Thì ra, đêm qua, nhân dân trong làng cũng đã được thần mộng báo có một "minh quân" trợ giúp đã đến với chúng dân. Người người mừng vui nghênh đón chàng trai như một vị cứu tinh. Từ đây, trang Phượng Tường có trường học, chàng trai là người thầy mẫu mực dạy trí, rèn đức cho nhân dân. Chàng còn khuyên bảo dân làng mở mang nông nghiệp, cấy trồng lúa nước, dệt lụa chăn tằm, nâng cao đời sống. Mọi người vô cùng biết ơn chàng, coi chàng như cha mẹ.

Năm 27 tuổi, chàng bí mật đến lập doanh trại luyện võ ở chân núi Thầy (Sài Sơn, Quốc Oai ngày nay) và tích trữ lương thực, chờ thời cơ giúp nước. Thi thoảng, chàng vẫn trở lại Phượng Tường thăm hỏi dân chúng, ôn luyện võ nghệ cho trai tráng trong làng. Lúc bấy giờ vận nước suy vong, cảnh loạn ly nổ ra liên tiếp, dân tình oán hận. Đến năm Quang Hưng thứ 14, Trịnh Tùng lĩnh đại quân thủy bộ mở cuộc tiến công lớn dẹp loạn. Quân sĩ đi đến đâu, cờ xí rợp trời, thuyền bè đầy sông. Tiếng trống điểm, chiêng khua vang xa ngàn dặm. Đến trấn Sơn Tây nghe tin có "ông Cây Đa" văn võ song toàn, đức trọng, dân tin, lại có lực lượng quân sĩ hùng mạnh. Trịnh Tùng be mời ông về triều yết kiến. Ông Cây Đa dẫn 3 ngàn quân từ trang Phượng Tường kéo về kinh đô yết kiến, triều đình mừng rỡ phong cho ông chức thủy đạo đại tướng quân, hợp sức với Trịnh Tùng dẫn quân đi phá giặc. Có tướng mạnh, quân hùng, nghĩa quân liên tiếp thắng trận ở An Sơn, Thạch Định, Thượng Hiệp, Hạ Hiệp... Thừa thắng, nghĩa quân truy quét giặc đến tận vùng Cổ Nhuế, Thăng Long, phóng hỏa tiễn đốt thành. Quân nhà Mạc đại bại. "Ông Cây Đa" tiếp tục đuổi tàn quân giặc đến tận sông Thiên Đức. Giặc tan, mặt sông phẳng lặng, thuyền không một lá. Bỗng thấy cây ngô đồng to lớn xuất hiện trên bờ sông, ông sai quân hạ xuống làm thuyền. Đột nhiên, đất trời nổi cơn bão tố, giữa mùa xuân mà sấm sét kinh hoàng, trận cuồng phong mù mịt, không biết ông đã hóa thân bay theo mây gió về trời, hay hòa nhập thác mưa về nơi thủy phủ. Một lát sau, trời quang mây tạnh. Lạ thay, cây ngô đồng trôi ra sông Cái (sông Hồng), rồi ngược dòng đến sông Hát (sông Đáy ngày nay) xuôi vào bến nước trang Phượng Tường, dừng đậu trước tòa miếu cổ... nơi "ông Cây Đa" đã từng luyện võ, dạy văn. Triều đình ban phong sắc chỉ cho "ông Cây Đa" làm phúc thần. Nhân dân trang Phượng Tường đón duệ hiệu, trùng tu miếu điện, thờ phụng cho đến ngày nay. Ngôi miếu còn có tên là Quán Phượng có chức năng như một ngôi đình làng.

Về kiến trúc nghệ thuật, trước cửa miếu được xây dựng một tòa ngũ môn, hai tầng bằng chất liệu vôi, gạch.. Những đề tài Long, Ly, Quy Phượng… Cỏ cây hoa lá được đắp vẽ rất công phu. Hàng ngày, mặt trời từ phía đông chiếu qua 5 ô cửa trên cao, tỏa ánh sáng về phía tây. Buổi chiều, ánh sáng phản chiếu trở lại qua các ô cửa ấy. Lên có câu đối cổ:

“Tủng tiếu Đan Sơn Hồng nhật cận
Tằng lăng Phượng Các, tử vân lung”

Nghĩa là: 

Đan Phượng đỏ luôn có mặt trời chiếu tỏa và mây lành che chở.

Nhờ vậy cảnh vật và con người nơi đây luôn phong quang và thịnh vượng. "Đất lành chim đậu" chính là đây. Di vật quý hiện còn lưu là bản thần phả và bản văn tế bằng chữ Hán, đôi nghê đá với nhiều họa tiết tinh xảo của nghệ thuật kiến trúc cổ đời Lê.

Ngày 12 tháng 2 âm lịch hằng năm, nhân dân làng Phượng Trì mở lễ hội tưởng nhớ công ơn của thành hoàng Đào Một. Lễ hội có đấu vật, rước kiệu, hát quan họ trên mặt hồ… để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp. Di tích được Nhà nước xếp hạng cấp tỉnh năm 2006. 
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast] Tản văn: Những mùa xuân nối tiếp
    Mùa xuân vẫn về qua cây cầu vắt ngang sông. Một khúc sông rộng đủ để những chuyến đò ngang bối rối, chênh chao. Khi không còn chở đò nữa, bóng người lái đò cứ thế xa dần, mờ dần phía cuối con đê. Bến đỗ, nẻo về ngoằn ngoèo, xa tít tắp. Ai đó còn gọi với: thầy ơi, u ơi. Chiếc lá rơi vào chiều lỗi hẹn. Quê và những mùa xuân nối tiếp làm xao động tấm chân tình.
  • “Thi dĩ ngôn chí”, tôn vinh di sản thi ca của các Hoàng đế triều Nguyễn
    Chương trình nghệ thuật “Thi dĩ ngôn chí” được dàn dựng như một câu chuyện sử thi giàu cảm xúc, tái hiện đời sống xã hội Việt Nam thế kỷ XIX dưới thời Triều Nguyễn và tôn vinh di sản thi ca của các Hoàng đế.
  • Ba tập thơ thiếu nhi mới chào mừng Ngày thơ Việt Nam 2026
    Chào mừng Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 năm 2026, Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu tới bạn đọc ba tập thơ thiếu nhi mới: “Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ” của Hoa Cúc, “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em” của Lý Thăng Long và “Thế giới đảo ngược” của Nguyễn Quỳnh Mai. Những ấn phẩm mới mang đến những vần thơ trong trẻo, giàu nhạc tính và vần điệu, mở ra một thế giới giàu tưởng tượng, đa thanh, hòa cùng nhịp sống hiện đại của trẻ.
  • Vai trò của phụ nữ trong công tác bầu cử là vô cùng đặc biệt và quan trọng
    Đó là khẳng định của ông Vũ Văn Tiến, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Tuyên giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, ứng cử viên Đại biểu Quốc hội khóa XVI, trong cuộc trao đổi với PV Báo Phụ nữ Việt Nam.
  • Herbalife Việt Nam tổ chức chương trình “Xuân yêu thương” 2026
    Herbalife Việt Nam vừa triển khai chuỗi hoạt động thường niên “Xuân yêu thương” 2026 tại các Trung tâm Casa Herbalife trên toàn quốc. Chương trình có sự tham gia của các tình nguyện viên là Thành viên Độc lập và nhân viên Herbalife Việt Nam, góp phần lan tỏa tinh thần sẻ chia, chăm lo cộng đồng trong dịp đầu năm mới.
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” Ngày 8/3: Giai điệu Jazz ngọt ngào gửi lời tri ân phái đẹp
    Chiều Chủ nhật, ngày 8/3, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tiếp tục trở lại với một buổi nhạc Jazz giàu cảm xúc do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club biểu diễn. Đặc biệt, chương trình tuần này diễn ra đúng dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3), mang đến những giai điệu ngọt ngào như một lời tri ân tinh tế dành cho phái đẹp.
  • Hoa ban nở rộ trên đường Hoàng Diệu thu hút người dân tới check-in
    Những ngày đầu tháng Ba, khi tiết trời Hà Nội bắt đầu ấm dần sau những đợt mưa phùn cuối xuân, hoa ban lại nở rộ trên nhiều tuyến phố, nhuộm sắc trắng dịu dàng lên không gian Thủ đô. Chỉ kéo dài trong vài tuần ngắn ngủi, mùa hoa ban nhanh chóng trở thành điểm hẹn của người dân và du khách, tạo nên những khung cảnh nhộn nhịp trên các con phố vốn quen thuộc.
  • [Infographic] Đồng chí Phạm Tuấn Long ứng cử đại biểu HĐND TP Hà Nội khóa XVII tại đơn vị bầu cử số 1
    Theo Quyết định số 50/QĐ-UBBC của Ủy ban Bầu cử Thành phố Hà Nội, đồng chí Phạm Tuấn Long - Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hà Nội là 1 trong 5 ứng cử viên ứng cử Đại biểu HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại đơn vị bầu cử số 1, gồm các phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam. Ngày 15/3/2026 (Chủ nhật), cử tri cả nước sẽ đi bầu ĐBQH khóa khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031.
  • Hà Nội vào top 50 thành phố đẹp nhất thế giới
    Condé Nast Traveler cho rằng, dù Hà Nội đang trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng, thành phố vẫn giữ được “tâm hồn lãng mạn” và chiều sâu văn hóa – yếu tố làm nên bản sắc riêng, khác biệt so với nhiều đô thị lớn trong khu vực.
  • “Cẩm nang Bầu cử” hỗ trợ cử tri phường Ba Đình tiếp cận thông tin dễ dàng
    Hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phường Ba Đình đã ra mắt sản phẩm truyền thông số mang tên “Cẩm nang Bầu cử” cùng các video AI hướng dẫn quy định bỏ phiếu và tiêu chuẩn đại biểu.
  • Phường Phú Thượng phát huy dân chủ trước ngày bầu cử
    Hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, các tổ dân phố trên địa bàn phường Phú Thượng đã đồng loạt tổ chức hội nghị tọa đàm, mạn đàm về cơ cấu, tiêu chuẩn đại biểu, danh sách và tiểu sử người ứng cử.
  • Trưng bày giới thiệu những di sản tư liệu quý trong không gian “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản”
    Chuyên đề diễn ra trong 3 ngày (từ 3-5/3), mang đến cơ hội hiếm có để công chúng tận mắt chiêm ngưỡng những nét châu phê cùng lời chúc hanh thông, dấu triện cát tường của các vị Hoàng đế triều Nguyễn còn được bảo tồn nguyên vẹn trên Châu bản và Mộc bản triều Nguyễn – những tài liệu gốc có giá trị đặc biệt về lịch sử, pháp lý và văn hóa.
  • [Infographic] Đồng chí Phùng Thị Hồng Hà ứng cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND TP Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031
    Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ diễn ra ngày 15/3/2026. Đồng chí Phùng Thị Hồng Hà, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội - Phó Bí thư Đảng ủy các cơ quan Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy HĐND Thành phố Hà Nội, Chủ tịch HĐND Thành phố Hà Nội ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI (đơn vị bầu cử số 4) và đại biểu HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII (đơn vị bầu cử số 13), nhiệm kỳ 2026 - 2031.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Thành thị - Ký ức di truyền”
    Tri Thức Trẻ Books phối hợp cùng NXB Văn học vừa ra mắt bạn đọc tiểu thuyết “Thành thị - Ký ức di truyền” của tác giả Tử Ảnh. Tác phẩm mang màu sắc hiện thực huyền ảo, đan xen yếu tố kinh dị, đặt thành phố vào vị trí một “cơ thể sống” - nơi lưu giữ ký ức, thương tích và những bí mật chưa từng được gọi tên.
  • Lễ hội đền Và xuân Bính Ngọ: Gìn giữ di sản văn hóa, gắn kết Nhân dân đôi bờ sông Hồng
    Sáng 3/3 (tức 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ) nghi lễ quan trọng nhất trong kỳ chính hội Đền Và (phường Sơn Tây, TP. Hà Nội) - lễ rước long ngai bài vị Tam vị Đức Thánh Tản sang Đền Ngự Dội (xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ) được tổ chức long trọng với sự tham gia của nhân dân các làng: Vân Gia, Nghĩa Phủ, Mai Trai, Thanh Trì, Ái Mỗ, Phú Nhi, Phù Sa trước đây (nay là 7 tổ dân phố của phường Sơn Tây) cùng thôn Duy Bình, xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ.
Quán quạ Phượng Trì
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO