Phía sau đường 'lườ¡i bò' hoang đường

Sau khi nhà xuất bản Hồ Nam (TQ) phát hà nh tấm bản đồ dọc có đường lườ¡i bò 10 đoạn, ngay trong nội bộ người TQ trong và ngoà i nước cũng đã nổ ra các cuộc tranh luận. Trước đó, một số học giả TQ như Lý Lệnh Hoa, GS. Lý Vĩnh Long... từng nhiửu lần lo lắng đường lườ¡i bò là tai họa cho chính dân tộc Trung Hoa.

Mơ hồ, mập mử

Nhà nghiên cứu người Pháp Daniel Schaeffer, nguyên là một vị tướng là m tùy viên quốc phòng Pháp tại Trung Quốc một thời gian dà i, đã phân tích vử đường lườ¡i bò 10 đoạn mới đây của TQ. Theo vị tướng nà y, "Đó là bức mà n hoang đường che giấu sự thật bên trong".

Sự thật đó là gì?

Theo tướng Daniel Schaeffer, các cuộc gặp gỡ trao đổi với các nhà nghiên cứu và chính khách TQ cho thấy, trước năm 2009, chính quyửn TQ chưa bao giử đử cập một cách chính thức đến đường lườ¡i bò như một ranh giới bất khả xâm phạm tới chủ quyửn của TQ tại biển Đông. Họ luôn duy trì biểu tượng của đường nà y từ 11 đoạn tới 9 đoạn và 10 đoạn gây ra tình trạng mập mử vử thực chất yêu sách của TQ, khiến cho các quốc gia trong vùng rất khó đối phó.

Ngay năm 2009, trong công hà m gửi Tổng thư ký Liên hiệp quốc, TQ đính kèm bản đồ có đường lườ¡i bò 9 đoạn nhưng cũng không hử có gì cụ thể hơn, nghĩa là vẫn rất mơ hồ, mập mử.

Già n khoan, HD-981, Hải Dương-981, biển Đông, ASEAN, Trung Quốc, COC, DOC, yêu nước, tuần hà nh, vòi rồng, bà nh trướng, chiến tranh, Trường Sa, Hoà ng Sa, đường lườ¡i bò

Đường lườ¡i bò hoang đường của TQ

Ngược dòng thời gian trở lại năm 1909, năm Tuyên Thống thứ nhất, tổng đốc Quảng Đông Trương Nhân Tuấn phái một số chiến hạm đi thám sát Hoà ng Sa mặc dù nhân danh "nhà nước Đại Thanh" song thực chất là chính quyửn địa phương. Người Pháp đã có bà i học sâu sắc vử lối hà nh xử luôn mập mử, nửa hư nửa thực như vậy của TQ, nếu gặp phản ứng quyết liệt thì họ sẽ cho rằng tại chính quyửn địa phương "có sai sót". Còn không thì họ sẽ lấn tới. Trong những năm 1990, TQ cũng đã nhiửu lần áp dụng cách như vậy trên biển Đông với Việt Nam, họ gây căng tháº³ng rồi đổ lỗi cho các cơ quan địa phương, sau đó dà n xếp "trên tinh thần đại cục".

Tấm bản đồ dọc có đường lườ¡i bò mới nhất do nhà xuất bản Hồ Nam ấn hà nh cũng là của một địa phương TQ, công bố đường chữ U tới 10 đoạn được Bộ Ngoại giao TQ "ru ngủ" rằng: "Thế giới không nên quan tâm tới tấm bản đồ nà y!". Lý do vì sao thì tự hiểu.

Cũng giống như những tấm bản đồ có đường chữ U 11 đoạn và 9 đoạn trước kia, tất cả đửu sử dụng chữ TQ giản thể và phiên âm Latinh chứ không dùng chữ cổ. Tướng Daniel Schaeffer chỉ ra ý đồ của TQ: "Trong điửu kiện như vậy, có thể hiểu rằng, đó là đường xác định phạm vi lãnh hải mà toà n bộ phía trong là của TQ. Đó cũng như thể là giới hạn mà TQ đặt ra với "khu vực tranh chấp" để dễ dà ng chiếm đoạt lâu dà i".

Tuy nhiên, sâu xa hơn, vị tướng người Pháp có thời gian dà i ở TQ và gặp gỡ nhiửu giới trên đất nước nà y, phát hiện ra rằng, không phải TQ thực sự tin rằng đường lườ¡i bò là của họ. à”ng viết trên tạp chí Diplomatie: "Tôi đã nghe rất nhiửu phát biểu rất lạ rằng, đường lườ¡i bò không phải do thể chế nhà nước CHND Trung Hoa tạo ra, mà là sự kế thừa của thể chế dân tộc chủ nghĩa trước đây. Nên dù muốn hay không cũng không thể buông ra. Bởi không một thể chế nà o muốn mang tiếng là "không yêu nước" nếu không đoạt được trên 2 triệu km2 đường lườ¡i bò trên biển Đông".

"Đâm lao thì phải theo lao"

Bà Tôn Văn, một học giả gốc Hoa thuộc Viện nghiên cứu Stimson (Hoa Kử³) đã nhiửu lần công bố với thế giới sự phi lý áp đặt vử đường lườ¡i bò. Bà kháº³ng định: "Mặc dù thiếu căn cứ pháp lý nhưng TQ vẫn duy trì như một "chiến lược mử ảo" và quyết tâm dùng vũ lực để kháº³ng định chủ quyửn trên vùng biển Đông. Sự kiện Hoà ng Sa năm 1974 và Trường Sa năm 1988 là minh chứng cho ý đồ đó của TQ".

Và : "TQ hiểu rất rõ sự trái ngược của đường lườ¡i bò với công ước Luật biển UNCLOS, vì thế đã đầu tư và o việc tìm tính hợp pháp cho quyửn lịch sử song vẫn chưa thà nh công. Ngay trong chính giới hoạch định chính sách của TQ có nhiửu người hiểu rất rõ những điểm yếu của lập luận pháp lý nà y và đã có ý kiến phản đối song trường phái "có lập luận yếu còn hơn không có gì" ngà y cà ng thắng thế. Bởi vậy TQ rất cẩn thận không nêu chi tiết điửu gì họ muốn coi là chủ quyửn trong đường lườ¡i bò, cứ để mử mử ảo ảo chiến lược nhằm có chỗ cho các cuộc thương thảo trong tương lai".

Nói chung, theo học giả Tôn Văn, quan điểm phổ biến của giới cầm quyửn TQ là : "Lập luận pháp lý yếu sẽ được quyửn lực quốc gia mạnh mẽ ủng hộ, hỗ trợ".

Một bản đồ chế giễu đường lườ¡i bò trên báo Philippines bằng cách thể hiện TQ là một tỉnh của nước nà y

Và , đây chính là tai họa cho sự phát triển của TQ trong tương lai, cháº³ng khác gì "đeo gông và o chân", "đeo gai và o cổ" như một số ý kiến của giới nghiên cứu Thiên Tắc (Think - tank) của TQ từng chỉ ra trong một diễn đà n tổ chức ngà y 14/6/2012. Trên trang Sina.com, dư âm của diễn đà n nà y đã thu hút được nhiửu comment ủng hộ ý kiến lo lắng của nhiửu học giả có uy tín.

Cũng trên Diplomatie, Daniel Schaeffer cho biết, có thể tạm chia thà nh 2 "trường phái" vử đường lườ¡i bò ở TQ. Trường phái thứ nhất là "tôn trọng pháp lý" mà đại diện là giáo sư Lihai, người được bổ nhiệm là m thẩm phán tòa án quốc tế vử luật biển tháng 8/1996. Trường phái thứ hai được gọi là "truyửn thống" được chính phủ TQ ủng hộ.

Trường phái "tôn trọng pháp lý" là khuynh hướng tiến bộ ở TQ đã nhận được những sự ủng hộ từ giới nghiên cứu và giới trí thức trẻ nước nà y. Điửu nà y thể hiện rõ nhất trên các diễn đà n xã hội như Sina.com và các blog khá phổ biến khác.

Theo chuyên gia người Pháp Daniel Schaeffer, giáo sư Lihai sau khi trở thà nh thẩm phán tòa án quốc tế vử Luật biển đã đóng góp rất lớn cho khuynh hướng phủ định chủ quyửn của TQ vử đường lườ¡i bò. Năm 2000, ông đã đột tử khi chưa kết thúc nhiệm kử³. Song không vì thế mà khuynh hướng "tôn trọng pháp lý" bị giảm đi. Chính phủ TQ đã nhiửu lần tử thái độ không bằng lòng và gây khó khăn như đóng cửa nhiửu blog nhưng vẫn không dập tắt được "những tiếng nói của lý trí".

Giáo sư Tiến Lực, phó chủ nhiệm phòng chiến lược quốc tế thuộc Sở kinh tế chính trị thế giới của Viện khoa học xã hội TQ đã có quan điểm khác xa với quan điểm của chính phủ TQ vử biển Đông. à”ng đã gửi tà i liệu nghiên cứu và bà i viết đăng trên tạp chí Đại công báo Hong Kong.

Trong bà i viết trên, tác giả Tiến Lực kết luận rằng tranh chấp trên biển Đông đã phát triển lên tới mức độ là m tổn hại đến lợi ích các bên, nên rất cần sự tham gia và nỗ lực của các bên để thay đổi xu thế nà y. Quan điểm của ông chính là quan điểm của các nước ASEAN liên quan đến biển Đông và được sự ủng hộ của nhiửu nước trên thế giới.

Trên báo South China Morning ngà y 26/6/2014, GS. Lý Vĩnh Long, trường Đại học Hạ Môn mạnh mẽ và tháº³ng thắn hơn: "Việc từ bử hoà n toà n đường lườ¡i bò sẽ khắc phục hoà n toà n tình trạng mập mử cản trở thực tiễn, là m cho các cuộc đà m phán khách quan và tin cậy hơn và xây dựng lại hình ảnh TQ đáng tin cậy hơn với láng giửng và quốc tế". à”ng tiên đoán rằng, dù chính phủ TQ quyết tâm lao theo đường lườ¡i bò, nhưng cuối cùng thì cái hoang đường không thể tồn tại lâu hơn để bắt đất nước TQ là m tù binh cho các hoang đường huyễn hoặc ấy mãi!

Dẫn lời một thà nh viên tên Wu Ge trên mạng Weibo, báo The Wall Street Journal trích đăng một đoạn như sau: "Có thực sự hữu ích hay không khi cố tình gom hết (các đảo - TG) và o mình? Cháº³ng khác gì ngoà i tham vọng bị lộ rõ. Việc là m đó chỉ cho thấy những kẻ cực tả dễ dà ng hòa lẫn với chủ nghĩa yêu nước mù quáng".