Phát hiện chấn động: Họ Vũ và  họ Võ thử nhầm mộ tổ (?!)

Trong khi, theo gia phải họ Vũ, bà  Nguyễn Thị Аức đã chết từ thế kỷ 9, tức là  cách nay ngót 1.200 năm, từ khi đất nước ta nằm dưới chế độ Bắc thuộc.

Theo gia phả, tộc phả và  thần phả họ Vũ ở là ng Mộ Trạch, thì không rõ vì lý do nà o đó, 373 năm sau, họ Vũ có vị tổ Vũ Nạp (1226-?), được phong Аông Giang Hầu Tả tướng quân. Rồi bắt đầu từ vùng Quảng Bình cho tới hết các tỉnh miửn Nam, do kiêng húy, những người mang họ Vũ đửu phải đổi thà nh Võ.

Do vậy, vử thực chất, họ Võ cũng đửu từ gốc họ Vũ mà  ra. Việc cụ Vũ Hồn có phải tổ họ Vũ và  họ Võ cả nước hay không, vẫn còn nhiửu tranh cãi, vì có nhiửu quan điểm cho rằng, ngoà i cụ Vũ Hồn sang đất Giao Chỉ, còn có nhiửu họ Vũ khác nữa. Mặc dù còn nhiửu tranh cãi, song rõ rà ng một điửu, và o ngà y giỗ cụ tổ Vũ Hồn, họ Vũ và  họ Võ cả nước tìm vử Hải Dương.  

Tại là ng Mộ Trạch, có rất nhiửu di tích liên quan đến cụ Vũ Hồn còn tồn tại đến ngà y hôm nay. Tại là ng, có miếu thử, đình ngoà i, đình trong, sân đình, các cột đồng là m thà nh một quần thể kiến trúc độc đáo. Trải qua chiến tranh, nhiửu công trình nơi đây đã bị phá hủy. Tuy nhiên, con cháu trong dòng họ nà y đã chung tay góp sức xây dựng lại, hoặc tu bổ các công trình liên quan đến thủy tổ. Riêng quần thể miếu thử Vũ Hồn đã được hai đại gia Vũ Văn Tiửn và  Võ Văn Hồng đóng góp nhiửu tỷ đồng để tôn tạo. Di tích nà y cũng được Nhà  nước công nhận là  Di tích Lịch sử­ - Văn hóa quốc gia và o năm 1991.

Mộ bà  Nguyễn Thị Аức là  mộ... hợp chất (?!)

Anh Trần Văn Khá kể: Nói không ngoa, cứ và o ngà y giỗ tổ, họ Vũ và  họ Võ khắp cả nước, tận miửn Nam hà nh hương vử đây cứ như vử giỗ tổ Hùng Vương ấy. Họ vử Аống Dửm thắp hương ông nội của cụ Vũ Hồn, rồi vử ngôi mộ nà y thắp hương cụ Nguyễn Thị Аức, sau đó mới vử Mộ Trạch, nơi có đửn thử cụ Vũ Hồn. Cậu không tin, cứ vử đây và o ngà y mùng 3 tháng chạp mà  xem, ôtô nối đuôi nhau xếp hà ng từ mộ ra đến đầu là ng, đến tận Quốc lộ, dà i đến và i ki-lô-mét!.

Theo ông Tănq Bá Hoà nh, mộ bà  Đức phải là  mộ Hán xây bằng gạch.

Аể thực hiện bà i viết nà y, tôi đã có 2 lần trò chuyện với anh Trần Văn Khá, người trực tiếp đà o được ngôi mộ cổ và  trực tiếp phá mộ, lại trực tiếp cải táng cho người chết và  rồi lại trực tiếp trông nom ngôi mộ nhiửu năm nay. Mỗi lần trò chuyện kéo dà i nhiửu giử đồng hồ và  trong các cuộc trò chuyện, đửu có ghi âm đầy đủ. Ngoà i ra, tôi đã vử là ng Mộ Trạch, tìm hiểu kử¹ lườ¡ng thân thế, sự nghiệp, cả chính sử­ lẫn huyửn tích vử cụ Vũ Hồn. Từ các cuộc trò chuyện với anh Trần Văn Khá, nghe kử¹ lời anh Khá mô tả vử ngôi mộ cổ mà  anh đà o được, rồi phá ngôi mộ tìm của quý, có thể tin rằng, ngôi mộ đó là  mộ hợp chất có xác ướp. Tôi đã trao đổi với PGS-TS. Nguyễn Lân Cường, nhà  nhân chủng học hà ng đầu Việt Nam, người từng tham gia khai quật mộ hợp chất nhiửu nhất, người nghiên cứu tỷ mỉ, kử¹ lườ¡ng nhất vử những ngôi mộ hợp chất để trò chuyện, tìm hiểu vử loại mộ táng nà y.

Theo TS. Nguyễn Lân Cường, mộ Mộ hợp chất còn gọi là  "mộ trong quan ngoà i quách", "mộ ướp xác", "mộ quách tam hợp", "mộ bao kín", "mộ có xác"... Mộ hợp chất là  cách gọi tương đối hợp lý và  dễ hiểu hơn cả. Nếu mộ hợp chất có tường bao quanh 3 mặt, bên trong là  mộ đôi thì gọi là  "Mộ hợp chất song táng". Loại mộ nà y chưa phát hiện ở miửn Bắc, chỉ có ở phía Nam của nước ta. Mộ hợp chất có một đặc điểm chung nhất là  có quách hợp chất bao ở bên ngoà i. Quách hợp chất thông thường gồm 3 loại nguyên liệu: vôi, cát, mật. Ngoà i ra, người ta còn trộn thêm vử nhuyễn thể đã bị hun, đốt nghiửn nhử hay giấy bản hoặc nước cháo loãng...

Người ta còn dùng nước cây niệt dó trộn lẫn có tác dụng như chất hồ là m liên kết các hợp chất với nhau, khiến cho nước bên ngoà i không thấm và o được. Một số mộ lại có quách gỗ bao kín mặt của quan tà i. Xác được giữ lại chính nhử các loại dầu ướp xác và  quan, quách kín, tạo môi trường yếm khí. Loại dầu dùng để ướp xác thường là  tinh dầu ngọc am và  gỗ dùng là m quan tà i cũng là  gỗ ngọc am. Ngọc am là  tên cổ, còn tên Việt Nam đã xác định là  hoà ng đà n rủ và  tên la tinh Cupressus funebris (Trung Quốc gọi là  san mộc). Theo PGS. Nguyễn Lân Cường, mộ hợp chất mới chỉ xuất hiện từ thời Hậu Lê, tức là  mới chỉ có cách nay khoảng 300 năm. Căn cứ để PGS. Nguyễn Lân Cường khẳng định như vậy là  vì, trong tất cả những ngôi mộ hợp chất khai quật được ở Việt Nam, đửu có niên đại từ thời Hậu Lê.

Trong khi, theo gia phải họ Vũ, bà  Nguyễn Thị Аức đã chết từ thế kỷ 9, tức là  cách nay ngót 1.200 năm, từ khi đất nước ta nằm dưới chế độ Bắc thuộc. PGS. Nguyễn Lân Cường khẳng định rằng: Nếu ngôi mộ mà  anh Khá đà o được là  mộ hợp chất, thì người nằm trong mộ không phải tổ mẫu của họ Vũ và  họ Võ, bà  Nguyễn Thị Аức. Nhà  khảo cổ Tăng Bá Hoà nh, nguyên Giám đốc Bảo tà ng Hải Dương, người có 30 năm khai quật, nghiên cứu các loại mộ cổ trên địa bà n tỉnh Hải Hưng cũ và  Hải Dương ngà y nay, khẳng định người nằm trong ngôi mộ khổng lồ ở là ng Kiệt Thượng mà  hà ng năm con cháu họ Vũ và  họ Võ ở khắp cả nước vử thắp hương tưởng nhớ không phải là  tổ mẫu Nguyễn Thị Аức của họ. Theo ông Hoà nh, 1.200 năm trước, nước ta còn trong thời kử³ Bắc thuộc, dưới sự thống trị của nhà  Đường. Người dân thường chỉ chôn bó chiếu, còn quan chức, người già u nhà  Hán thì được chôn bằng mộ Hán (hay còn gọi là  mộ vòm), hoặc mộ gỗ hình cũi. Vùng Hải Hưng, đặc biệt là  Hải Dương bây giử, được coi là  lãnh địa của hai loại mộ nà y, vì Hải Dương từng là  trung tâm văn hóa, chính trị thời Bắc thuộc.

Hai họ Vũ - Võ cả nước sẽ ứng xử­ thế nà o nếu người nằm dưới ngôi mộ bạc tỉ nà y không phải tổ mẫu của họ?

à”ng Hoà nh cho biết, vùng Hải Dương tồn tại 5 loại mộ cổ, gồm mộ thuyửn, mộ Hán, mộ cũi, mộ tháp, mộ hợp chất. Trong đó, mộ thuyửn có từ thời Аông Sơn, tức trước và  sau 2.000 năm vử trước. Mộ Hán, mộ gỗ hình cũi là  hai loại mộ của người Hán, xuất hiện từ khi người Hán đến cai trị nước ta. Hai loại mộ nà y xuất hiện từ đầu thế kỷ, kéo dà i đến thời Lý - Trần. Suốt thời kử³ đầu Bắc thuộc kéo dà i đến Lý “ Trần chưa phát hiện được ngôi mộ hợp chất nà o. Mộ tháp là  hình thức mai táng của nhà  Phật, nơi chứa tro cốt của các hòa thượng Phật giáo. Loại mộ nà y đửu có trong các vườn chùa. Như vậy, theo sự suy diễn đơn giản, có thể thấy, nếu ngôi mộ anh Trần Văn Khá đà o phá là  mộ hợp chất (như lời kể của anh Khá thì đúng là  mộ hợp chất “ anh Khá chẳng có mưu đồ gì để bịa tạc), thì coi như không phải là  mộ của bà  Nguyễn Thị Аức, mẹ của Vũ Hồn, tức tổ mẫu của họ Vũ “ Võ. Và  như vậy, mấy năm nay, họ Vũ và  họ Võ cả nước đã thử nhầm tổ mẫu (?!). Thận trọng hơn trong việc đưa ra kết luận, TS. Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Tiửn sử­ Аông Nam à cho rằng, tất cả những ngôi mộ hợp chất khai quật được ở nước ta từ trước đến nay có niên đại thời Hậu Lê không có nghĩa hình thức mai táng nà y có từ thời Hậu Lê. Biết đâu, chúng ta chưa khai quật được ngôi mộ hợp chất có niên đại trước đó. Căn cứ để ông Việt đưa ra điửu nà y là  vì, hợp chất vôi, cát, mật... để là m mộ đã xuất hiện ở Ai Cập từ mấy ngà n năm trước.

Mộ tổ mẫu họ Vũ và  họ Võ ở đâu?

Theo nhà  khảo cổ Tăng Bá Hoà nh, bà  Nguyễn Thị Аức là  người có công rất lớn vì sinh ra An Nam Аô hộ Kinh lược sứ Vũ Hồn, bà  lại là  vợ của một quan lớn, nên khi chết đi, theo lẽ thường khi đó, bà  Đức phải được chôn trong mộ gạch kiểu Hán (hay còn gọi là  mộ vòm), như một nhân vật cực kử³ quan trọng thời đó. Cũng theo ông Hoà nh, gia phả họ Vũ ghi rằng, khi mẹ (tức bà  Nguyễn Thị Аức) mất, Vũ Hồn đưa vử mai táng ở tổng Kiệt Аặc (huyện Thanh Lâm) thuộc vùng núi Phượng Hoà ng, Chí Linh bây giử. Như vậy, mộ bà  Nguyễn Thị Аức phải ở đâu đó dưới chân núi, vùng Chí Linh, trong khi đó, ngôi mộ anh Khá đà o được lại ở đồng bằng, cạnh con sông lớn và  cái ao nhử. Tôi đã đứng trước ngôi mộ khang trang mà  họ Vũ “ Võ xây dựng và  phóng tầm mắt ra tứ phía, song quả thực, chỉ nhìn thấy những rặng núi mử mử nơi chân trời.

Аiửu đó có nghĩa, ngôi mộ nà y nằm khá xa núi non, chứ không phải thuộc vùng núi Phượng Hoà ng. à”ng Hoà nh kể rằng, năm 1987, trong quá trình khai quật mộ hợp chất của bà  Nguyễn Thị Duệ, nữ tiến sĩ đầu tiên và  duy nhất của nước ta, người giả trai đi học, ở vùng Chí Linh, ông đã tìm thấy một ngôi mộ Hán khá hoà nh tráng, nằm dưới chân một ngọn núi, khi ngôi mộ nà y phát lộ một phần. Trông qua một phần ngôi mộ lộ ra, với kiểu gạch múi bưởi và  kiểu xây vòm cuốn, ông Hoà nh biết rõ đó là  mộ kiểu Hán. Và  theo phán đoán của ông Hoà nh, có thể ngôi mộ nà y mới là  của bà  Nguyễn Thị Аức, bởi nó hợp với niên đại, lại nằm dưới chân núi, giống như miêu tả nơi chôn cất bà  trong gia phả họ Vũ.

Tuy nhiên, thời kử³ đó, ông Hoà nh quá bận rộn với hà ng loạt cuộc khai quật chữa cháy các ngôi mộ cổ, nên tạm gác ngôi mộ Hán nà y lại. Và i năm sau, ông Hoà nh quay lại vùng nà y tìm ngôi mộ Hán để để xuất phương án khai quật, nghiên cứu, thì tiếc thay nó đã biến mất. Người ta đã ủi mất ngôi mộ để con đường mới đi qua. Xin nhắc lại rằng, tác giả chỉ là  một nhà  báo, không phải nhà  khảo cổ, nên không thể đưa ra lời khẳng định như đinh đóng cột rằng, họ Vũ và  họ Võ cả nước đã thử nhầm tổ mẫu. Nhưng tác giả đưa ra những thông tin, những giả định nà y, với mong muốn, các nhà  khảo cổ, các nhà  khoa học và o cuộc tìm hiểu, nhằm đưa ra kết luận chính xác, để hai họ Vũ “ Võ không thử nhầm mộ tổ, vả lại, người nằm dưới mộ cũng không phải chịu oan ức vì bị con cháu hai họ... gọi nhầm tên.