NSND Hà Bắc: "Với hoạt hình tôi luôn là kẻ si tình"

NSND Hà Bắc: Kể từ bộ phim đầu tiên của hoạt hình Việt Nam “Đáng đời thằng Cáo” được thực hiện cuối năm 1959 cho đến nay hoạt hình Việt Nam đã trải qua chặng đường hơn 60 năm. Giờ đây ngành hoạt hình đã phát triển nhiều, đã số hóa toàn bộ khâu sản xuất. Chất lượng kỹ thuật được nâng cao. Tuy nhiên so với phim truyện, phim truyền hình thì dường như hoạt hình việt Nam vẫn bị lép vế. 

Dù rằng phim hoạt hình của Việt Nam đã được quốc tế ghi nhận qua những giải thưởng hoạt hình quốc tế nhưng hành trình để đưa tác phẩm tới khán giả thì còn rất nhiều gian nan. Vẫn còn rất nhiều phim hoạt hình hay để ở trong kho chưa đến được công chúng. Vẫn còn thiếu những rạp chiếu, những sân chơi riêng cho những người làm phim hoạt hình… So về công nghệ, kỹ xảo và kinh nghiệm, rõ ràng ta đang kém xa những “người khổng lồ” về phim hoạt hình trên thế giới như: Walt Disney, Pixar, Universal... Về đầu tư sản xuất thì còn khá “èo uột”. 

Thêm nữa, vấn đề đầu ra cho phim hoạt hình cũng vô cùng khó khăn. Lâu nay đầu ra trên sóng truyền hình quốc gia cho phim hoạt hình vẫn hạn chế, chưa kể việc phát hành phim tại các rạp chiếu với mục đích thương mại thì cũng ngổn ngang trăm nỗi…

PV: Vậy để “bắt nhịp” được với hoạt hình thế giới, hoạt hình Việt Nam cần phải làm gì thưa anh?

NSND Hà Bắc: Bên cạnh những kết quả đã gặt hái được có thể thấy hoạt hình Việt Nam vẫn chưa phát triển như kỳ vọng. Lâu nay, sản xuất phim hoạt hình chỉ mới trông chờ vào sự đầu tư của Nhà nước, tư nhân tham gia rất ít. Bởi thế, để phim hoạt hình Việt Nam khởi sắc thì ngoài sự đầu tư của Nhà nước cũng rất cần chung sức của các đơn vị, tư nhân. Làm hoạt hình rất tốn kém, nhưng nếu đầu tư nghiêm túc, đặc biệt là cập nhật những thiết bị mới nhất, công nghệ 3D tiên tiến nhất… thì hiệu quả thu lại cũng rất lớn. Về vấn đề phát hành phim, đây là vấn đề lớn liên quan đến cơ chế. Trong thời buổi kinh tế thị trường rất phức tạp, cần phải có những chuyên gia kinh tế và quản lý giỏi thì mới có thể tạo được sự bứt phá cho ngành hoạt hình.

Lâu nay, nghĩ đến phim hoạt hình mọi người thường nghĩ đó là thể loại phim dành cho trẻ em. Tôi nghĩ quan niệm này đã lỗi thời, trên thế giới họ làm phim hoạt hình không chỉ riêng cho trẻ nhỏ mà cả người lớn nữa. Bởi thế chúng ta cần giũ bỏ những quan niệm xưa cũ về phim hoạt hình, cần phải mở mang ra thế giới để tìm hiểu, học tập cách làm phim của họ.

Bên cạnh đó, cần phải lưu tâm đến vấn đề con người. Các họa viên hiện nay đã được đào tạo bài bản và có trình độ cao trong xử lý kĩ xảo nhưng trình độ nghệ thuật vẫn cần phải trau dồi nhiều vì hoạt hình là bộ môn nghệ thuật tổng hợp cần có sự hiểu biết rộng mới có những tác phẩm sâu sắc được. Chúng ta có lực lượng làm phim hoạt hình có một nền tảng tốt, trong đó có nhiều người có trình độ “tiệm cận” thế giới. Điều cần thiết là tạo cho họ một môi trường, một sân chơi phù hợp thì chắc chắn họ sẽ góp sức để xây dựng nền công nghiệp hoạt hình Việt Nam. 

Cách đây gần 5 năm, Tập đoàn Vingroup ra mắt hãng phim hoạt hình VinTaTa. Đây là một tín hiệu vui cho hoạt hình Việt Nam vì Vingroup là một doanh nghiệp lớn, họ xác định đầu tư bài bản và làm nghiêm túc. Với tiềm lực kinh tế, VinTaTa đã thu hút được nhiều tài năng trong giới làm hoạt hình Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm những kịch bản tốt thì mới có thể ra mắt các sản phẩm chất lượng có khả năng cạnh tranh với phim hoạt hình nước ngoài…

PV: Ngoài điện ảnh, được biết anh vẫn luôn dành thời gian ít ỏi của mình cho hội họa. Chắc hẳn khi về hưu anh cũng đã chuyên tâm nhiều hơn cho niềm đam mê này?

NSND Hà Bắc: Hơn chục năm trước khi tôi chưa về hưu cũng có người hỏi tôi “đã bao giờ anh có ý định từ bỏ phim hoạt hình để chuyển sang vẽ tranh chưa?” Thực ra với tôi điện ảnh và hội họa luôn song hành cùng nhau. Thời kỳ còn công tác ở Hãng phim Hoạt hình Việt Nam tôi đã có triển lãm cá nhân cả trong và ngoài nước. Đầu tiên là triển lãm cá nhân tại Dresden - Đức (năm 1985), tiếp đó là triển lãm cá nhân tại Pháp (năm 1993, 1995, 2010) cùng về chuyên đề sơn lụa giấy dó; rồi triển lãm cá nhân tại Bruxelles - Bỉ (năm 1996), tại New Hamshir - Mỹ (năm 2017) và tại Hà Nội (năm 2004, 2007). Ngoài ra trong 45 năm qua tôi cũng đã tham gia nhiều triển lãm Mỹ thuật toàn quốc, triển lãm Mỹ thuật Thủ đô. Tôi cũng là tác giả sáng tác clip tranh cát cho VTV và nhiều tổ chức khác nhau: clip tranh cát khai mạc lễ hội chùa Tam Chúc, clip tranh cát minh họa cho các ca khúc, clip tranh cát có chủ đề phòng chống thiên tai…

Cứ có dịp là tôi lại tìm đến với toan với cọ, rồi tranh cát. Tôi may mắn có người bạn đời cùng làm nghệ thuật (vợ NSND Hà Bắc là nhà điêu khắc Mai Thu Vân - giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam), và chúng tôi có chia sẻ đồng hành cùng nhau trong đời sống cũng như công việc. Đó cũng là hậu phương vững chắc giúp tôi chuyên tâm gắn bó với nghệ thuật. Sau khi về hưu, tôi có nhiều thời gian hơn và hiện nay tôi đang tập trung sáng tác dòng tranh về đạo mẫu. Tất nhiên, nếu có cơ hội thì tôi lại vẫn tiếp tục làm phim hoạt hình, bởi niềm đam mê ấy đã ngấm vào máu thịt tôi từ rất lâu rồi.

PV: Trân trọng cảm ơn họa sĩ, NSND Hà Bắc!