Nỗi buồn lễ hội

Аốt và  sử­ dụng và ng mã gây lãng phí ở nhiửu nơi nhưng cơ quan quản lý cũng cảm thấy lúng túng. Trong ảnh: khách thập phương cúng và ng mã ở đửn Bà  Chúa Kho, Bắc Ninh đầu năm 2011- Ảnh: TIẾN THà€NH

Cũng là  điửu hiếm gặp khi báo cáo của Bộ VH-TT&DL dà nh hẳn một phần lớn để đánh giá những bất cập tồn tại trong quản lý nhà  nước và  tổ chức lễ hội. Chen lấn, xô đẩy, xâm hại di tích, buôn thần bán thánh, mê tín dị đoan, đặt hòm công đức tùy tiện... là  một phần của bộ mặt lễ hội trong năm qua.

Lộn xộn, bát nháo

Những lễ hội gây nhiửu phản cảm và  bức xúc dư luận nhất được điểm tên vẫn thuộc vử miửn Bắc: đửn Trần, phủ Già y (Nam Аịnh), Bà  Chúa Kho (Bắc Ninh), Kiếp Bạc (Hải Dương), phủ Tây Hồ, động Hương Tích, chùa Trấn Quốc (Hà  Nội)... Trong cơn lốc của lễ hội, đửn chùa miếu mạo cũng biến tướng và  không còn giữ được vẻ thanh tịnh. Báo cáo của Bộ VH-TT&DL chỉ rõ: nhiửu nơi lập nhiửu bà n thử, đặt hòm công đức và  đĩa để tiửn giọt dầu khiến du khách đặt nhiửu tiửn lẻ lộn xộn ở mọi nơi mọi chỗ, đặc biệt là  giắt tiửn giọt dầu tùy tiện và o tay tượng Phật, thậm chí có nơi người nhà  chùa còn dán cả tiửn và o đĩa để mồi du khách đặt tiửn.

Một nguyên nhân của việc bùng nổ quy mô tổ chức lễ hội được mổ xẻ chính là  việc đua nhau mời lãnh đạo đến dự. à”ng Trần Minh Chính (vụ trưởng Vụ Văn hóa cơ sở) nói: khi tổ chức các lễ hội, các địa phương đua nhau mời lãnh đạo cấp trên, số lượng khách mời quá đông, không tuân thủ các quy định chung của Nhà  nước cần được chấn chỉnh. Tại hai đầu cầu Đà  Nẵng và  TP.HCM, nhiửu ý kiến cũng đồng tình quan điểm tách vai trò Nhà  nước ra khửi lễ hội như lễ hội dân gian thì trả vử cộng đồng.

Một thực trạng báo động cũng được cảnh báo đó là  xu hướng tự nâng cấp lễ hội, tự xưng danh là  lễ hội cấp quốc gia, quốc tế mà  thiếu cơ sở khoa học và  thực tiễn đang xuất hiện ở nhiửu địa phương. Nhiửu nơi cứ có di tích là  đẻ ra lễ hội, là ng xã, dòng họ ganh đua với nhau xem lễ hội nhà  ai to hơn.

Loay hoay chuyện phát ấn đửn Trần

Dù giao ban trực tuyến vử lễ hội ba miửn, nhưng phương án tổ chức của lễ khai ấn đửn Trần lại thu hút sự chú ý và  đóng góp ý kiến của các đại biểu. à”ng Nguyễn Аức Tuấn (vụ trưởng, giám đốc văn phòng đại diện Bộ VH-TT&DL tại miửn Trung) phát biểu: Tôi vẫn kiên trì quan điểm không có chuyện phát ấn đửn Trần mà  chỉ có khai ấn thôi. Аây chỉ là  chuyện vua quan nhà  Trần khai ấn mở đầu năm mới. Thế mà  giử đây đã biến thà nh chuyện mê tín dị đoan, loạn đến nỗi ảnh hưởng đến cả an ninh chính trị, suy nghĩ của con người.

Gần một năm với các cuộc hội thảo, bà n luận, lấy ý kiến mới chỉ chốt được việc: không phát ấn đửn Trần và o đêm 14 tháng giêng. Tuy nhiên, phương án phát ấn trong ba ngà y tiếp theo, đến hết tháng giêng hay trong cả năm cho đến lúc nà y vẫn chưa thể thống nhất.

à”ng Khúc Mạnh Kiên (phó giám đốc Sở VH-TT&DL tỉnh Nam Аịnh) cho biết: trong lễ hội năm 2012, Nhà  nước sẽ không tham gia bất kử³ hoạt động nà o, chỉ tổ chức dâng hương và o sáng 14 tháng giêng. Аêm 14 chỉ có lễ khai ấn, việc phát ấn bắt đầu từ 8g sáng 15 tháng giêng và  kéo dà i đến hết tháng. Tuy nhiên, theo ông Kiên, đây chỉ mới là  dự thảo, lãnh đạo tỉnh Nam Аịnh mới chỉ nghe báo cáo chứ chưa thông qua.

Trong khi đó, với tư cách là  đơn vị cố vấn cho Bộ VH-TT&DL và  UBND tỉnh Nam Аịnh, ông Lương Hồng Quang (phó viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa nghệ thuật VN) nói: Việc phát ấn nên thực hiện suốt cả năm, coi lá ấn như là  vật lưu niệm dà nh cho du khách đến đửn Trần. Như thế mới khắc phục được tình trạng bán ấn bị dư luận lên án. Аây là  kiến nghị của viện, tuy nhiên cả Bộ VH-TT&DL và  viện không có thẩm quyửn quyết định, tỉnh Nam Аịnh mới là  yếu tố quyết định đử án có chạy được hay không - ông Quang nói.

Cấm sản xuất đồ mã, nên không?

Việc đốt và  sản xuất đồ mã trong dịp cuối năm và  đầu năm cũng trở nên nóng bửng khi cả hai báo cáo của Bộ VH-TT&DL và  thanh tra bộ đửu thống nhất đử xuất trình Chính phủ nên cấm sản xuất, tà ng trữ và  vận chuyển đồ mã.

à”ng Phạm Xuân Phúc (phó chánh thanh tra - Bộ VH-TT&DL) bà y tử: Nghị định 75 cấm đốt và ng mã nơi công cộng nhưng thanh tra không xử­ phạt được. Vừa rồi vử đửn Trần (Nam Аịnh), thanh tra vừa đi ra cổng thì một xe lớn chở và ng mã chạy và o, biết là  sẽ đốt nhưng không có chế tà i nên cũng đà nh chịu. Theo ông Phúc, nếu không có lệnh cấm sản xuất thì việc xử­ phạt các hà nh vi đốt và ng mã cũng lâm và o bế tắc.

Còn đại diện Sở VH-TT&DL Thừa Thiên - Huế cho rằng phải xác định rõ từng loại và ng mã cụ thể, nên cấm sản xuất, tà ng trữ một số loại như nhà  lầu, ôtô gây lãng phí, nghiêm cấm in ấn tiửn, các loại đôla địa phủ. Còn giấy và ng truyửn thống chỉ nên tuyên truyửn hạn chế sử­ dụng.

Theo Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Huử³nh Vĩnh ài, việc cấm sản xuất, tà ng trữ và ng mã cần phải được nghiên cứu sâu hơn và  lấy ý kiến đông đảo của giới nghiên cứu, các nhà  quản lý và  cả người dân. Muốn ban hà nh quyết định cấm phải lấy ý kiến của đối tượng sẽ bị cấm. Аối với văn hóa không nên sử­ dụng đơn thuần một biện pháp hà nh chính, coi chừng lợi bất cập hại - ông ài nói.