Người tiêu dùng đang thà nh con nợ

Trao đổi với PV, ông Sơn nói:

- Quử¹ bình ổn giá xăng dầu là  một trong những công cụ pháp luật cho phép thực hiện để điửu tiết giá. Nó được trích ra từ giá bán lẻ xăng dầu. Аây thực chất là  một hình thức người dân gử­i tiết kiệm, tích lũy tiửn để điửu tiết giá trong những tình huống đặc biệt.

Việc điửu hà nh quử¹ bình ổn xăng dầu hiện nay đang khiến người tiêu dùng bị thiệt thòi - Ảnh: Thuận Thắng

Như vậy, rõ rà ng tiửn từ quử¹ bình ổn là  tiửn của dân, không phải của Nhà  nước, cũng không phải của doanh nghiệp. Cho sử­ dụng như thế nà o, mức bao nhiêu, thời gian bao lâu toà n quyửn do Nhà  nước quyết định. Do đó trách nhiệm của Nhà  nước là  phải là m sao hiệu quả nhất từ việc mang lại lợi ích cho dân, chứ không phải doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.

* Người tiêu dùng cho rằng vận hà nh quử¹ bình ổn giá xăng dầu đang không minh bạch, minh chứng rõ nhất là  điửu hà nh quử¹ trong những ngà y qua. Theo ông, phương án điửu hà nh như thế nà o là  hợp lý?

- Có thể Bộ Tà i chính cho rằng trước ngà y 26-2 khi cho sử­ dụng quử¹ bình ổn giá xăng 2.000 đồng/lít, doanh nghiệp đã bị lỗ nên những ngà y qua bộ để doanh nghiệp bù lại. Tuy nhiên, như vậy là  vô lý vì theo các văn bản pháp luật liên quan đến thị trường xăng dầu, quử¹ bình ổn giá chỉ nhằm mục đích bình ổn chứ không nhằm là m cho doanh nghiệp lời. Аiửu hà nh như vậy là  không sòng phẳng và  sai vử nguyên tắc. Do đó, tôi cho rằng Bộ Tà i chính phải giải trình với dân lý do vì sao bộ là m như vậy. Bộ đã để xảy ra như thế trong bao lâu và  mức độ bao nhiêu?

Аáng ra khi điửu hà nh quử¹ bình ổn giá xăng dầu, không những phải minh bạch cơ chế trích lập và  xả quử¹, Bộ Tà i chính còn phải tính toán đảm bảo tính ổn định, tránh suy giảm, cạn kiệt vì xả quử¹ quá đà . Cho xả à o ạt như thế, khi giá xăng tăng lại quử¹ có còn sức để bình ổn nữa không? Lúc đó lại tăng giá và  người tiêu dùng lại chịu thiệt.

* Doanh nghiệp đầu mối xăng dầu khẳng định tiửn trong quử¹ bình ổn giá bị cạn nên đã tạm ứng 2.000 đồng/lít xăng, sau nà y quử¹ dương sẽ lấy bù lại. Thực chất điửu nà y cũng khiến người tiêu dùng chịu thiệt thòi?

- Ở phía doanh nghiệp, khi quử¹ dương, tiửn nằm trong tay doanh nghiệp, nó có thể sinh lời nên khi quử¹ cạn, doanh nghiệp ứng trước là  bình thường. Nhưng ở góc độ người dân thì quyửn lợi của họ bị xâm hại. Bởi dù doanh nghiệp có ứng trước thì trước sau gì cũng vẫn là  tiửn của dân trích và o quử¹ bình ổn bù lại. Nếu hiện nay không xả quử¹ lớn, quử¹ không âm lớn, thì và i ngà y tới khi giá thế giới giảm, giá xăng có thể giảm theo. Nhưng vì hôm nay xả quử¹ quá nhiửu, quử¹ âm nhiửu nên không thể giảm giá mà  phải để trả nợ cho quử¹.

Cách là m như hiện nay rất nguy hiểm! Là m như vậy là  đang dùng cơ chế ghi nợ cho dân. Dân đã trở thà nh con nợ một cách rất hồn nhiên và  không biết. Ai được quyửn biến dân thà nh con nợ? Không thể nà o có chuyện Nhà  nước vẫn thu thuế đửu đặn, người tiêu dùng trở thà nh con nợ và  doanh nghiệp lấy khoản nợ của dân để là m lời!

Theo tôi, đáng ra cơ quan điửu hà nh giá xăng dầu phải bám sát diễn biến giá thị trường, điửu hà nh quử¹ bình ổn giá thật minh bạch và  đảm bảo quyửn lợi cho người dân, tránh dẫn đến mất niửm tin. Với tình hình nà y, mức xả quử¹ bình ổn giá phải giảm xuống phù hợp mức lỗ của doanh nghiệp, hoặc có thể cân đối giảm giá và  giảm xả quử¹.

* Bộ Công thương đang trong quá trình nghiên cứu, sử­a đổi nghị định 84 vử kinh doanh xăng dầu. Theo ông, cần sử­a những điểm nà o trong nghị định nà y để thay đổi cục diện thị trường hiện nay?

- Hiện các đử xuất của Bộ Tà i chính vẫn chỉ dừng ở thay đổi chi phí kinh doanh định mức, giới hạn mức chiết khấu cho đại lý xăng dầu và  rút bớt thời gian tính giá cơ sở từ 30 ngà y xuống còn 15-20 ngà y. Nhưng đó chỉ là  sử­a những điểm lặt vặt, tập trung và o vấn đử giá. Vử cơ bản sẽ không thay đổi được bản chất của ngà nh xăng dầu so với hiện nay. Trong khi đó, điửu hà nh giá xăng dầu đang như con kiến trong chảo. Mỗi khi giá xăng thế giới có biến động, cơ quan điửu hà nh lại lúng túng, quanh quẩn với hai phương án nên - không nên.

Аể thay đổi cục diện thị trường, cần phải thay đổi bản chất của nó. Nhà  nước khẳng định xăng dầu vận hà nh theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà  nước. Nhưng tôi tìm mãi không thấy thị trường đâu cả. Vì thế, giải quyết những cái quẩn quanh của thị trường xăng dầu cần phải xác lập được hai yếu tố, đó là  tạo dựng cấu trúc thị trường và  xây dựng các văn bản luật, cơ sở pháp lý để điửu tiết hà nh vi. Có một thời chúng ta từng lo sợ nếu mở cử­a ngà nh viễn thông sẽ ảnh hưởng đến an ninh, rồi ngà nh nà y còn độc quyửn trong tay hai ông lớn thời đó là  VNPT và  Viettel. Nhưng hiện chúng ta đang được hưởng cái lợi rất lớn từ cạnh tranh ở thị trường viễn thông. Chúng ta sợ Petrolimex độc quyửn, chi phối nhưng chúng ta đã bao giử trao quyửn được cạnh tranh giá bán cho doanh nghiệp xăng dầu chưa?

Thay vì dùng các mệnh lệnh hà nh chính, áp đặt với doanh nghiệp và  cả người tiêu dùng, Nhà  nước nên tạo dựng một môi trường mà  ở đó tính thị trường được nảy nở và  phát triển. Doanh nghiệp tự chịu vử khả năng cạnh tranh và  hiệu quả kinh tế của mình. Cơ quan nhà  nước giám sát doanh nghiệp bằng luật.