Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy với việc nâng cao hiệu quả công tác cứu nạn, cứu hộ trong giai đoạn hiện nay

Theo thống kê năm 2018 của Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH). Tình hình sự cố, tai nạn trong thời gian qua vẫn diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng, báo hiệu những thách thức mới cần giải quyết. Với sự nỗ lực trong thực hiện nhiệm vụ được giao lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã thực hiện 3.815 vụ CNCH trong đó có 2.857 vụ CNCH trong đám cháy (chiếm 74,89%); 442 vụ CNCH dưới nước (chiếm 11,89%); 161 vụ CNCH phương tiện giao thông (chiếm 4,22%); 44 vụ CNCH sập đổ công trình (chiếm 1,15%); 48 vụ CNCH hang hầm, giếng sâu (chiếm 1,26%); 38 vụ CNCH trên cao (chiếm 1%); 225 vụ CNCH tai nạn, sự cố khác (chiếm 5,9%). Tổ chức hướng dẫn thoát nạn được hàng nghìn người; trực tiếp cứu được 549 người; tìm được 430 thi thể nạn nhân bàn giao cho lực lượng chức năng xử lý. Số vụ CNCH dưới nước vẫn chiếm tỉ lệ khá lớn, đa phần do người dân bất cẩn, các tai nạn sự cố khác có chiều hướng tăng. So với năm 2017, số vụ CNCH do lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH trực tiếp tham gia tăng 1.017 vụ từ 2.798 vụ năm 2017 lên 3.815 năm 2018, tăng 36,3%.

Qua khảo sát đánh giá thực tế cho thấy sự gia tăng của những sự cố, tai nạn xảy ra chủ yếu xuất phát từ những nguyên nhân sau đây:

Do những biến động của đời sống kinh tế, xã hội làm xuất hiện những nguy cơ, cháy, nổ, sự cố, tai nạn mới mà những phương pháp CNCH truyền thống và trang bị phương tiện hiện tại của các lực lượng Cảnh sát PCCC và CHCN cùng những lực lượng, đơn vị hữu quan khác không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Điển hình như vụ CHCN trên cao với các tòa nhà cao tầng và nhà chọc trời có số lượng ra tăng nhanh chóng, nhất là tại các đô thị lớn như Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều tòa nhà cao tầng có số lượng dân cư đông đúc, các yếu tố kỹ thuật, phương án bảo đảm PCCC và CNCH không được thực hiện đầy đủ. Các thiết bị PCCC và CNCH không được bảo dưỡng và trang bị mới khi trải qua quá trình sử dụng lâu dài, các thiết bị CNCH và PCCC trong các nhà cao tầng, khu chung cư còn nhiều hạn chế. Thiết bị có khả năng CNCH trên không chưa được đầu tư mua sắm, trang bị. Thậm chí, chính những cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp sản xuất các vật liệu dễ cháy, nổ nhưng quá trình sản xuất và giám sát an toàn lao động, phòng chống cháy, nổ còn chưa đảm bảo tuân thủ đúng quy định. Nhiều nhà xưởng trong các khu công nghiệp do bố trí không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn PCCC, CNCH nên khi xảy ra sự cố, tai nạn cháy, nổ… khả năng hỗ trợ giải quyết sự cố, tai nạn của lực lượng chức năng gặp nhiều khó khăn, chủ yếu hỗ trợ giảm thiểu hậu quả, tác hại có thể xảy ra đối với khu vực, nhà xưởng phụ cận.

Do ý thức của nhân dân trong phòng ngừa các sự cố, tai nạn, PCCC chưa cao, rất ít người dân được trang bị các kỹ năng xử lý khi có đám cháy xảy ra, cách thức thoát hiểm, phương pháp sơ cứu, cấp cứu người bị nạn khi gặp các chấn thương, bỏng, ngạt thở do đuối nước, hít phải khí độc, ngạt thở do khói bụi... Trong nhiều cộng đồng dân cư còn tiềm ẩn nhiều yếu tố mất an toàn, có thể xảy ra các sự cố, tai nạn, cháy, nổ. Ví dụ như những khu phố cũ trong đô thị do mật độ dân số, mật độ xây dựng tăng nhanh, thiếu quản lý đồng bộ, xây dựng các cổng làng diện tích nhỏ, đường dân sinh ngày càng bị thu hẹp... nên khi xảy ra sự cố, tai nạn đã gây không ít khó khăn cho các phương tiện, huy động công cụ phương tiện CNCH, PCCC tiếp cận hiện trường. Mô hình kinh tế hiện nay chủ yếu là doanh nghiệp tư nhân nhỏ lẻ, sản xuất theo hộ gia đình tập trung trong đó có nhiều khu dân cư tập trung sản xuất vật liệu, sản phẩm dễ cháy hoặc sử dụng khí đốt, chất cháy, nổ, thiết bị hàn để sản xuất gây nên nhiều sự cố, tai nạn, nhiều đám cháy lớn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, làm nảy sinh tâm lý bất an trong dư luận xã hội.

Hoạt động CNCH ở cơ sở hiện chưa tương xứng với tiềm năng, nhất là với những địa bàn thuộc khu vực nông thôn, vùng khai thác khoáng sản, vùng núi, khu vực dễ sạt lở. Chưa vận động được nguồn nhân lực cũng như nguồn tài chính tại chỗ theo phương châm “4 tại chỗ”, phong trào toàn dân PCCC và CNCH tuy đã phát triển đều đặn nhưng còn mang tính hình thức, các đội dân phòng, PCCC cơ sở không duy trì hoạt động hoặc hiệu quả hoạt động không cao, trang bị và kỹ năng cần thiệt CNCH chưa được trang bị đầy đủ và tập huấn thường xuyên.

Công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở kinh doanh, các dự án, công trình xây dựng còn nhiều khó khăn, hạn chế trong vấn đề xử phạt, xử lý nên chưa giàu tính răn đe. Nhiều chủ cơ sở, đơn vị thiết kế, thi công công trình chưa có sự tư vấn của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH gây mất an toàn lao động, không bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật về PCCC và CNCH hoặc có thay đổi trong quá trình thi công, xuất hiện nhiều sai phạm sau khi đã tiến hành hoạt động kinh doanh, vận hành dẫn đến khó khăn trong quá trình khắc phục, sửa chữa nên luôn chứa nhiều nguy cơ gây ra sự cố, tai nạn, cháy, nổ.

Từ những thực trang trên, để nâng cao hiệu quả công tác CNCH trong giai đoạn hiện nay cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau đây: