Kiều Phú và  Lĩnh Nam chích quái

TCTHHN| 25/04/2012 11:10

(NHN) Kiửu Phú là  một danh nhân xứ Аoà i. Аức hạnh và  công tích của ông được người đời hết lời ngợi ca; được các vua quan kính nể. Năm 1924, ông được vua Khải Аịnh phong là m Trung đ?ng thần. Cuộc đời vượt khó thà nh danh của ông như một tấm gương cho các bậc hậu sinh noi theo.

Kiửu Phú và  Lĩnh Nam chích quái

Sinh năm 1446, ở là ng Phú Аa, xã Cần Kiệm, huyện Thạch Thất. Thuở nhử, Kiửu Phú phải cùng mẹ tha hương đến xã Liệp Tuyết, huyện Quốc Oai (nay thuộc Hà  Nội) sinh sống. Mẹ ngà y ngà y đi cà y thuê, cuốc mướn. Còn cậu Phú ngà y nà o cũng cắt cử, chăn bò thuê cho một phú ông. Một hôm, Kiửu Phú đang chăn bò trên cánh đồng gần là ng, bỗng thấy đoà n người áo the, khăn lượt, gồng gánh nhiửu đồ lễ vật đi ngang qua. Cậu chạy đến hửi người trưởng đoà n: Аó là  đồ lễ vật gì vậy? Trưởng đoà n nhìn cậu rồi nói: Nhà  ngươi thì muôn kiếp cũng không thể có được những đồ lễ vật nà y.

Uất hận trước câu nói ấy, Kiửu Phú dắt bò vử nhà  xin mẹ cho đi học. Nhưng cơm còn không đủ ăn, lấy đâu ra tiửn theo học. Thương mẹ, Kiửu Phú bí mật bơi qua một cánh đồng mênh mông nước, sang bử bên kia để học lửm ở nhà  một nho sinh con nhà  già u. Ngà y ngà y Kiửu Phú đứng ở sau bức tường nghe lửm và  vạch xuống đất tự học chữ Hán. Thời gian qua đi, cuối cùng cậu cũng không thể giấu nổi được người mẹ hiửn. Tận mắt thấy con trai hiếu học, mẹ cậu không cầm nổi nước mắt, vừa tủi thân vừa vui sướng. Bà  đưa con đến gặp trạng nguyên Nguyễn Trực (1417 - 1473) lúc ấy đang ở quê, dạy học, xin cho Kiửu Phú được thụ giáo. Buổi học đầu tiên, Kiửu Phú đã là m cho thầy giáo và  các bạn đồng môn bất ngử. Thầy giáo hửi những bà i học cũ mà  trước đây Kiửu Phú chưa được nghe giảng, cậu đửu trả lời vanh vách. Nguyễn Trực cà ng yêu quý cậu học trò nghèo. Thầy miễn cho cậu tiửn học phí, còn vận động các bạn cùng lớp quyên góp tiửn  để mua quần áo cho cậu. Không phụ lòng của thầy và  các bạn, Kiửu Phú ra sức học, trở thà nh cậu học trò xuất sắc nhất trong vùng.

Văn bia ở Văn Miếu Hà  Nội, đử năm Hồng Аức thứ 15 (1484) ghi: Qua kì thi Hương năm Ất Mùi, niên hiệu Hồng Аức thứ 6 (1475), Kiửu Phú dự kì thi Hội. Khoa nà y có 3.200 người dự thi, lấy đỗ được 43 người. Kiửu Phú đỗ đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoà ng giáp “ như thế Kiửu Phú xếp sau Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa). Thi đỗ, nhưng vì mẹ tuổi cao, sức yếu, Kiửu Phú ở nhà  phụng dườ¡ng, sau đó cư tang mẹ. Ba năm hết tang, ông được vua Lê Thánh Tông cho sứ giả vử tận nhà  đón ra kinh đô, phong chức Tham chính.

Sau nà y ông còn được nhà   vua phong chức Ngự sử­ sung Thái Nguyên trấn ti đử hình và  nhiửu chức khác. Ngoà i sự nghiệp chính trị, Kiửu Phú còn để lại cho đời sau nhiửu áng văn chương uyên bác thấm đượm tinh thần yêu nước, giáo dục người đời vử lòng tự tôn dân tộc và  niửm tự hà o vử nửn văn hiến nước nhà . Trong số những tác phẩm ấy, đáng nói là  bộ sách Lĩnh Nam chích quái là  sưu tập văn học dân gian đầu tiên của Việt Nam, chép tay bằng chữ Hán. Tác giả của nó là  Trần Thế Pháp (chưa rõ năm sinh, năm mất), sau đó được Kiửu Phú và  Vũ Quử³nh (sống ở thế kỉ XV) hiệu chỉnh, bổ sung thà nh 2 quyển, gồm 22 truyện. Nội dung chủ yếu của Lĩnh Nam chích quái là  những truyện cổ tích, truyửn thuyết, thần thoại, dã sử­ từ thời thượng cổ đến thời Trần. Có truyện giải thích nguồn gốc dân tộc như truyện Hồng Bà ng, truyện Mộc Tinh...Có truyện kể sự tích các nhân vật tà i giửi, các bậc anh hùng như truyện Phù Аổng Thiên Vương, truyện Hai Bà  Trưng...Hoặc có truyện giải thích phong tục, tập quán như truyện bánh chưng, truyện cây cau...Lại có truyện liên quan đến các di tích văn hoá, lịch sử­ như truyện Rùa và ng, truyện Như Nguyệt...Mặc dù còn mang tính huyửn thoại nhưng Lĩnh Nam chích quái có nhiửu giá trị sử­ liệu. Học giả Hoa Bằng nhận xét: Lĩnh Nam chích quái có tác dụng bổ sung quốc sử­, qua những câu chuyện truyửn miệng trong dân gian để tìm nguồn gốc của dân tộc. Năm 1960, nhà  xuất bản Văn học đã dịch tác phẩm nà y ra chữ quốc ngữ.

Công thà nh danh toại, Kiửu Phú không quên ơn người thầy giáo đáng kính đã cưu mang và  dạy dỗ mình năm xưa. à”ng đem hết bổng lộc nhà  vua ban tặng đổi lấy hai đầm lớn là  Đầm Bái và  Đầm Me, thuộc thôn Văn Khê, xã Nghĩa Hương, huyện Quốc Oai, để hằng năm dân chúng cấy lúa và  thả cá lấy kinh phí là m lễ cúng giỗ thầy. à”ng qua đời ngà y 13 tháng Giêng năm Quý Hợi (1503) khi tà i năng đang độ chín.

Nhớ công ơn Kiửu Phú, dân là ng đã lập nhà  thử ông ở là ng Liệp Hạ, xã Liệp Tuyết, huyện Quốc Oai.

Nhà  thử Kiửu Phú nằm ở giữa là ng, nhìn ra hướng Аông “ Nam, gồm ba gian hai chái, xung quanh là  tường xây bằng đá ong, trên có ba vì kèo gỗ, mái lợp ngói ri cổ. Nhà  thử được là m theo kiểu chữ nhất (-), có chiửu dà i 12m, rộng 5,85m, các vì kèo chính là m theo kiểu kẻ chuyửn, giá chiêng. Hệ thống cột cái cao 3,40m, cột quân cao 2,70m và  bử nóc cao 4,30m. Các con rường đửu được chạm trổ công phu cả hai mặt với các hoạ tiết hoa lá cách điệu. Các bức cốn được chạm hoa văn triện. Аáng chú ý nhất là  khám thử, long ngai, bà i vị đửu được sơn son thếp và ng. Khám được chạm nổi hình hạc chầu đăng đối. Hoa văn chữ thọ và  mây soắn. Trên cùng là  hai rồng chầu mặt trăng. Nhà  thử được xây dựng từ thời Lê, trải qua nhiửu lần tu sử­a. Kiến trúc hiện tại được khởi dựng lại và o thời Nguyễn.

Liên quan đến di tích nà y, còn có khu Từ chỉ. Từ chỉ xây dựng như một khu lăng mộ có ban thử. Tương truyửn nơi đây từng là  nơi dạy học và  sinh sống rất đạm bạc lúc cuối đời của ông.

Nhà  thử Kiửu Phú là  nơi tưởng niệm tiửn nhân và  cũng là  một thắng cảnh rất đáng tự hà o của địa phương.

Nhà  thử đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng di tích lịch sử­ - văn hoá ngà y 10-1-1995.

(0) Bình luận
  • Hà Nội: Hiện thực hóa mục tiêu khu du lịch Hồng Vân thành “Miền quê đáng sống”
    Chia sẻ tại Hội nghị khu vực của Tổ chức Xúc tiến Du lịch các Thành phố Toàn cầu năm 2025 cho các thành viên tại Việt Nam do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức ngày 28/3, ông Nguyễn Văn Phượng - Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Vân (huyện Thường Tín, TP. Hà Nội) cho biết, địa phương và Thành phố đã, đang quyết tâm xây dựng, phát triển khu du lịch Hồng Vân trở thành “Miền quê đáng sống”.
  • Văn hóa và con người trở thành 1 trong 5 trụ cột trong những triết lý phát triển Thủ đô
    Ngày 28/3, Ban Chỉ đạo Chương trình số 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 về “Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025” (Chương trình 06 ) tổ chức Hội nghị tổng kết đánh giá kết quả thực hiện chương trình. Đồng chí Nguyễn Văn Phong - Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội, Trưởng ban Chỉ đạo Chương trình 06 chủ trì và phát biểu tổng kết chỉ đạo tại hội nghị.
  • Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội cùng nhiều tập thể, cá nhân được khen thưởng trong triển khai thực hiện Chương trình số 06-CTr/TU
    Sáng 28/3, tại hội nghị tổng kết Chương trình 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 của Thành ủy Hà Nội về "Phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025", 60 tập thể và cá nhân được khen thưởng có thành tích xuất sắc trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ.
  • Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình 06
    Chương trình 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 về “Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025” là một trong 10 Chương trình công tác lớn của Thành uỷ Hà Nội khoá XVII. Chương trình 06-CTr/TU giai đoạn 2021-2025 được ban hành với 18 chỉ tiêu, 51 đề án, kế hoạch; 22 dự án, nhóm dự án tập trung 3 nội hàm Chương trình là: (1) Phát triển văn hóa; (2) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; (3) Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
  • Tạp chí Người Hà Nội tham quan, tìm hiểu lịch sử tại Hoàng thành Thăng Long
    Hướng tới Kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập Tạp chí Người Hà Nội (8/5/1985 - 8/5/2025), ngày 27/3, Tạp chí Người Hà Nội đã tổ chức Lễ dâng hương và tham quan Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long (TP. Hà Nội).
  • Lễ hội chùa Thầy năm 2025: Nhiều hoạt động thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa - lịch sử Thủ đô
    Thông tin từ UBND huyện Quốc Oai (TP. Hà Nội) vừa cho biết, từ ngày 1/4 đến 5/4, địa phương sẽ tổ chức Lễ hội chùa Thầy năm 2025 và Tuần lễ văn hóa du lịch, xúc tiến thương mại huyện Quốc Oai 2025 tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt chùa Thầy (xã Sài Sơn) với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật thuật đặc sắc, hấp dẫn.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Hương hoa mùa xuân tụ trong chén trà
    Năm nay mọi thứ dường như trôi qua chậm hơn, Lập Xuân rồi mà vẫn cứ rét ngọt và nắng hanh hao mãi. Phải đến qua Nguyên tiêu mới thấy lác đác mưa phùn cùng gió nồm ẩm thổi vào Giêng hai Bắc bộ. Chiều nay trà thất của tôi đón khách quý từ phương xa ghé thăm.
  • Trao 15 giải thưởng cuộc vận động sáng tác “Bài ca thống nhất”
    Chào mừng kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), Ban Tổ chức Cuộc vận động sáng tác “Bài ca thống nhất” vừa tổ chức trao 15 giải thưởng cho các tác giả – tác phẩm xuất sắc nhất tham gia cuộc vận động.
  • Nghiên cứu phương án cải tạo, tái thiết chợ Long Biên thông qua cuộc thi kiến trúc quốc tế AIAC 2025
    Ủy ban Nhân dân quận Ba Đình cho biết đang phối hợp với Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nghiên cứu các phương án cải tạo, tái thiết chợ Long Biên thông qua cuộc thi kiến trúc quốc tế AIAC 2025 với chủ đề "Reconstruction of LongBien market".
  • Hà Nội: Học sinh Hoàn Kiếm xuất sắc đạt giải nhất cuộc thi quốc tế Codeavour 6.0
    Từ ngày 29 - 30/3, Vòng chung kết quốc gia tại Việt Nam cuộc thi Codeavour 6.0 đã được tổ chức ở Hà Nội và TP. HCM. Đặc biệt, giải Nhất chung cuộc thuộc về các đội đến từ trường Tiểu học Tràng An và trường THCS Trưng Vương đều thuộc quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.
  • VinFast Green tiếp tục “hot rần rần” sau kỷ lục cọc
    Sức hút của VinFast Green không chỉ thể hiện ở kỷ lục trong 8 ngày vàng mở bán mà còn bởi sự đón nhận nhiệt tình của đông đảo khách hàng trong thời gian “hậu mở cọc sớm”. Nhiều khách hàng cho rằng, với giá trị kinh tế dài lâu cùng sự bền bỉ và thân thiện với môi trường, VinFast Green đang thắng thế hoàn toàn so với xe xăng cùng phân khúc.
Đừng bỏ lỡ
Kiều Phú và  Lĩnh Nam chích quái
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO