Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ

Hướng Dương| 29/06/2009 10:05

(NHN) Cái tên Thăng Long với ý nghĩa là  Rồng bay h?n đã rất quen thuộc với người dân Việt. Hình tượng con rồng gắn bó mật thiết đối với cư dân Thăng Long “ Hà  Nội như một nét đặc trưng riêng của một vùng đất địa linh nhân kiệt nà y.

Nói vử lịch sử­ của Rồng thì không có nơi nà o gắn liửn với những câu chuyện kể vử Rồng nhiửu như ở vịnh Hạ Long và  Thăng Long. Lịch sử­ của Rồng ở vịnh Hạ Long là  lịch sử­ của Rồng hạ thế còn lịch sử­ của Rồng Thăng Long là  Rồng bay lên.

Theo sự tích vử Hạ Long, khi vùng biển trời của ta bị giặc ngoại xâm xâm lấn, Ngọc Hoà ng Thượng Аế đã ra lệnh cho Rồng mẹ mang theo một đà n Rồng con giáng thế giúp dân đánh giặc. Khi những chiếc thuyửn giặc ồ ạt xông ra, lập tức Rồng mẹ dẫn ra một đà n Rồng con phun ra một loạt những viên châu ngọc hình mũi tên đâm thẳng và o quân giặc. Những mũi tên ngọc đó, mũi thì đâm và o thuyửn giặc, mũi rơi trên biển tạo thà nh một trận địa như núi giăng chặn những thuyửn chiến của giặc lại. Аến khi giặc tan thì đà n Rồng ở lại, chỗ Rồng mẹ hạ xuống mặt biển được gọi là  Hạ Long còn chỗ đà n Rồng con ở lại gọi là  Bái Tử­ Long.

Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ

Hình tượng Rồng thời Lê

Còn sự hình thà nh tên gọi Thăng Long, thì và o mùa thu năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư vử thà nh Аại La với ý tưởng xây dựng nơi đây thà nh kinh đô bậc nhất của các bậc đế vương. Khi thuyửn gần cập bến thì trên bầu xuất hiện đám mây tạo thà nh hình một con Rồng và ng cuồn cuộn bay lên cao. Vua Lý Thái Tổ và  các triửu thần cho rằng đó điửm là nh, đất nước sẽ mở ra một trang sử­ mới, nhà  vua đã lấy luôn cái tên Thăng Long (Rồng bay) để đặt cho kinh thà nh. Аó là  một biểu tượng vử cái thế nước đi lên của đất nước Аại Việt.

Thăng Long “ Hà  Nội vốn là  vùng đất Giao Chỉ của bộ tộc Văn Lang do các vua Hùng mà  thuyết là  con của Lạc Long Quân “ Vua Rồng xứ Lạc lập nên. Chính bởi vậy mà  trên vùng đất Thăng Long cũng có nhiửu di tích lịch sử­ là  nơi thử của thần Rồng, các tướng lĩnh của vua Hùng hoặc các nhân vật huyửn thoại có cội nguồn con Rồng cháu Tiên như miếu thử Lạc Long Quân và  à‚u Cơ, miếu thử Linh Lang Thủy Thần ở Yên Hoa xưa nay nằm trên đất Yên Ninh, Ba Аình, đửn Voi Phục “ Thủ Lệ...

Cũng từ đây, hai chữ Thăng Long cùng với hình tượng con Rồng đã gắn bó với nửn văn hóa Аại Việt. Nó trở thà nh một phần bản mệnh của nhà  vua, thể hiện quyửn uy, sức mạnh của các bậc đế vương. Từ các triửu đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, hình tượng con Rồng vẫn luôn được khai thác triệt để, mỗi triửu đại đửu gợi ra một hình tượng Rồng đặc trưng. Rồng thời Lý mửm mại, vươn lên cao, nhử dần vử phía đuôi gợi mở vử một thời kử³ phát triển thuận lợi đỉnh cao rồi suy tà n trong sự yên bình.

Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ

Rồng thời Lý

Rồng thời Trần lượn khá thoải mái với động tác dứt khoát, mạnh mẽ. Thân rồng thường mập chắc, tư thế vươn vử phía trước. Cách thể hiện rồng không chịu những quy định khắc khe như thời Lý. Nó gợi mở vử một triửu đại Trần mạnh mẽ, vững và ng trước những biến động của đất nước. Rồi đến thời Lê, hình tượng Rồng mang một sắc thái dữ hơn so với Rồng Lý, Rồng Trần. Rồng thời Trịnh Nguyễn vẫn còn đứng đầu trong bộ tứ linh nhưng đã được nhân cách hóa, được đưa và o đời thường như hình Rồng mẹ có bầy Rồng con quây quần, Rồng đuổi bắt mồi, Rồng trong cảnh lứa đôi. Còn Rồng thời Nguyễn trở lại vẻ uy nghi tượng trưng cho sức mạnh thiêng liêng. Rồng được thể hiện ở nhiửu tư thế, ẩn mình trong đám mây, hoặc ngậm chữ thọ, hai rồng chầu mặt trời, chầu hoa cúc, chầu chữ thọ...

Hình tượng Rồng đã được các nghệ nhân tà i hoa hư cấu, sáng tạo, tạo nên cả một thế giới Rồng đặc trưng cho từng triửu đại và  có mặt ở hầu khắp các công trình kiến trúc, tôn giáo như lăng tẩm, đình miếu, chùa chiửn, thà nh quách của Thăng Long... mà  hiện nay ta có thể nhìn thấy điển hình nhất là  hai cặp Rồng đá ở điện Kính Thiên trong Thà nh cổ Hà  Nội và  rất nhiửu hiện vật đá, gạch trang trí có chạm vẽ hình Rồng trong Hoà ng Thà nh Thăng Long.

Hình tượng Rồng trong lòng người dân Thăng Long “ Hà  Nội không chỉ là  biểu tượng văn hóa vô giá trong các di sản văn hóa vật thể mà  còn hiển hiện trong các di sản văn hóa phi vật thể. Аó là  hình tượng Rồng trong các lễ hội truyửn thống, là  biểu tượng của một Thăng Long thịnh vượng, Thăng Long vươn lên cao, là  biểu tượng của con Rồng lử­a, sức mạnh dân tộc trong những cuộc chiến tranh chống lại kẻ thù xâm lược.

Rồng Thăng Long không chỉ có nguồn gốc từ nội sinh, nòi giống của con Lạc cháu Hồng mà  nó còn gắn bó với tiến trình phát triển của vùng đất Thăng Long vử mọi mặt. Cái tên Thăng Long “ Rồng bay đã và  sẽ trở thà nh một biểu tượng muôn đời cho người dân Thăng Long “ Hà  Nội

(0) Bình luận
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Tây Hồ phát huy sức mạnh cộng đồng từ những thiết chế văn hóa cơ sở
    Ngày 14/11, tại Tổ dân phố số 27, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Ngày hội Văn hóa đại đoàn kết dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam và ra mắt mô hình điểm “Phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tổ dân phố 27”.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • Phần thưởng lớn nhất là được thấy học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình
    Hành trình gần 20 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Nguyễn Lan Phương – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Phong Sắc (phường Bạch Mai, TP Hà Nội) đã đạt đường nhiều thành tích nổi bật. Cô Nguyễn Lan Phương chia sẻ: “Càng gắn bó với nghề càng hiểu rằng phần thưởng lớn nhất của người thầy không phải là những danh hiệu, mà là được chứng kiến học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình”.
  • Hà Nội khen thưởng 8 cá nhân đạt danh hiệu "Người tốt, việc tốt"
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành quyết định tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt" cho 8 cá nhân tiêu biểu thuộc Tổng Công ty Vận tải Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội. Các cá nhân được tuyên dương gồm những công nhân lái xe, nhân viên phục vụ tuyến buýt và lực lượng công an cơ sở tận tụy với công việc. Tiền thưởng cho các cá nhân được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định hiện hành.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Vinschool: Từ chọn học sinh giỏi đến phát triển tài năng
    Giáo dục tài năng không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có thành tích xuất sắc, mà còn hướng tới phát triển tiềm năng riêng của mỗi em. Làm thế nào để nhận diện đúng tiềm năng của từng cá nhân, tạo điều kiện để năng lực nổi trội được phát triển chuyên sâu và chuyển hóa thành những đóng góp có giá trị?
  • Tháp căn hộ Sun Saphia Residence: Sự thăng hoa của 5 "vũ điệu" giữa biển trời Đà Nẵng
    Sun Group kiến tạo Sun Saphia Residence tựa một bản hòa vũ, lấy cảm hứng từ vẻ đẹp bất tận của ánh dương và đại dương, tinh hoa văn hóa Chăm Pa, nghệ thuật kiến trúc đương đại và phong cách sống nghỉ dưỡng, xứng tầm biểu tượng sống mới bên biển Đà thành.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO