Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ

Hướng Dương| 29/06/2009 10:05

(NHN) Cái tên Thăng Long với ý nghĩa là  Rồng bay h?n đã rất quen thuộc với người dân Việt. Hình tượng con rồng gắn bó mật thiết đối với cư dân Thăng Long “ Hà  Nội như một nét đặc trưng riêng của một vùng đất địa linh nhân kiệt nà y.

Nói vử lịch sử­ của Rồng thì không có nơi nà o gắn liửn với những câu chuyện kể vử Rồng nhiửu như ở vịnh Hạ Long và  Thăng Long. Lịch sử­ của Rồng ở vịnh Hạ Long là  lịch sử­ của Rồng hạ thế còn lịch sử­ của Rồng Thăng Long là  Rồng bay lên.

Theo sự tích vử Hạ Long, khi vùng biển trời của ta bị giặc ngoại xâm xâm lấn, Ngọc Hoà ng Thượng Аế đã ra lệnh cho Rồng mẹ mang theo một đà n Rồng con giáng thế giúp dân đánh giặc. Khi những chiếc thuyửn giặc ồ ạt xông ra, lập tức Rồng mẹ dẫn ra một đà n Rồng con phun ra một loạt những viên châu ngọc hình mũi tên đâm thẳng và o quân giặc. Những mũi tên ngọc đó, mũi thì đâm và o thuyửn giặc, mũi rơi trên biển tạo thà nh một trận địa như núi giăng chặn những thuyửn chiến của giặc lại. Аến khi giặc tan thì đà n Rồng ở lại, chỗ Rồng mẹ hạ xuống mặt biển được gọi là  Hạ Long còn chỗ đà n Rồng con ở lại gọi là  Bái Tử­ Long.

Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ

Hình tượng Rồng thời Lê

Còn sự hình thà nh tên gọi Thăng Long, thì và o mùa thu năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư vử thà nh Аại La với ý tưởng xây dựng nơi đây thà nh kinh đô bậc nhất của các bậc đế vương. Khi thuyửn gần cập bến thì trên bầu xuất hiện đám mây tạo thà nh hình một con Rồng và ng cuồn cuộn bay lên cao. Vua Lý Thái Tổ và  các triửu thần cho rằng đó điửm là nh, đất nước sẽ mở ra một trang sử­ mới, nhà  vua đã lấy luôn cái tên Thăng Long (Rồng bay) để đặt cho kinh thà nh. Аó là  một biểu tượng vử cái thế nước đi lên của đất nước Аại Việt.

Thăng Long “ Hà  Nội vốn là  vùng đất Giao Chỉ của bộ tộc Văn Lang do các vua Hùng mà  thuyết là  con của Lạc Long Quân “ Vua Rồng xứ Lạc lập nên. Chính bởi vậy mà  trên vùng đất Thăng Long cũng có nhiửu di tích lịch sử­ là  nơi thử của thần Rồng, các tướng lĩnh của vua Hùng hoặc các nhân vật huyửn thoại có cội nguồn con Rồng cháu Tiên như miếu thử Lạc Long Quân và  à‚u Cơ, miếu thử Linh Lang Thủy Thần ở Yên Hoa xưa nay nằm trên đất Yên Ninh, Ba Аình, đửn Voi Phục “ Thủ Lệ...

Cũng từ đây, hai chữ Thăng Long cùng với hình tượng con Rồng đã gắn bó với nửn văn hóa Аại Việt. Nó trở thà nh một phần bản mệnh của nhà  vua, thể hiện quyửn uy, sức mạnh của các bậc đế vương. Từ các triửu đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, hình tượng con Rồng vẫn luôn được khai thác triệt để, mỗi triửu đại đửu gợi ra một hình tượng Rồng đặc trưng. Rồng thời Lý mửm mại, vươn lên cao, nhử dần vử phía đuôi gợi mở vử một thời kử³ phát triển thuận lợi đỉnh cao rồi suy tà n trong sự yên bình.

Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ

Rồng thời Lý

Rồng thời Trần lượn khá thoải mái với động tác dứt khoát, mạnh mẽ. Thân rồng thường mập chắc, tư thế vươn vử phía trước. Cách thể hiện rồng không chịu những quy định khắc khe như thời Lý. Nó gợi mở vử một triửu đại Trần mạnh mẽ, vững và ng trước những biến động của đất nước. Rồi đến thời Lê, hình tượng Rồng mang một sắc thái dữ hơn so với Rồng Lý, Rồng Trần. Rồng thời Trịnh Nguyễn vẫn còn đứng đầu trong bộ tứ linh nhưng đã được nhân cách hóa, được đưa và o đời thường như hình Rồng mẹ có bầy Rồng con quây quần, Rồng đuổi bắt mồi, Rồng trong cảnh lứa đôi. Còn Rồng thời Nguyễn trở lại vẻ uy nghi tượng trưng cho sức mạnh thiêng liêng. Rồng được thể hiện ở nhiửu tư thế, ẩn mình trong đám mây, hoặc ngậm chữ thọ, hai rồng chầu mặt trời, chầu hoa cúc, chầu chữ thọ...

Hình tượng Rồng đã được các nghệ nhân tà i hoa hư cấu, sáng tạo, tạo nên cả một thế giới Rồng đặc trưng cho từng triửu đại và  có mặt ở hầu khắp các công trình kiến trúc, tôn giáo như lăng tẩm, đình miếu, chùa chiửn, thà nh quách của Thăng Long... mà  hiện nay ta có thể nhìn thấy điển hình nhất là  hai cặp Rồng đá ở điện Kính Thiên trong Thà nh cổ Hà  Nội và  rất nhiửu hiện vật đá, gạch trang trí có chạm vẽ hình Rồng trong Hoà ng Thà nh Thăng Long.

Hình tượng Rồng trong lòng người dân Thăng Long “ Hà  Nội không chỉ là  biểu tượng văn hóa vô giá trong các di sản văn hóa vật thể mà  còn hiển hiện trong các di sản văn hóa phi vật thể. Аó là  hình tượng Rồng trong các lễ hội truyửn thống, là  biểu tượng của một Thăng Long thịnh vượng, Thăng Long vươn lên cao, là  biểu tượng của con Rồng lử­a, sức mạnh dân tộc trong những cuộc chiến tranh chống lại kẻ thù xâm lược.

Rồng Thăng Long không chỉ có nguồn gốc từ nội sinh, nòi giống của con Lạc cháu Hồng mà  nó còn gắn bó với tiến trình phát triển của vùng đất Thăng Long vử mọi mặt. Cái tên Thăng Long “ Rồng bay đã và  sẽ trở thà nh một biểu tượng muôn đời cho người dân Thăng Long “ Hà  Nội

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Châu Tuấn - một giọng thơ lạ giàu liên tưởng siêu nghiệm
    Châu Tuấn là một tên tuổi lạ của làng thơ Việt đương đại. Anh sống khá ẩn dật, kín đáo trong môi trường văn nghệ. Dường như Châu Tuấn coi việc làm thơ là một nghệ thuật của ngôn ngữ chữ viết, viết cho riêng mình và bè bạn. Anh đến với thơ lặng lẽ, thanh thản và tự nhiên, tự tại như hít thở không khí hằng ngày.
  • Dáng mẹ nghiêng nghiêng trong chiều đan chổi
    Một chiều đi ngang qua lũy tre già xôn xao trong gió, tôi lại thấy trong lòng mình dậy lên một nỗi nhớ mơ hồ về những ngày cũ. Như thể đâu đó ngoài bãi đất sau ngôi nhà xưa, tiếng cành chổi lách cách, tiếng mẹ thở nhẹ mỗi lần rút từng sợi đót, từng sợi tre mảnh mai lại ngân lên, đánh thức cả một miền thương yêu đã mất dấu giữa bao mùa vội vã.
  • Giải mã cuộc đấu trí lịch sử tại Paris qua hai ấn phẩm đặc biệt
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt: “Hiệp định Paris - Thắng lợi của ý chí độc lập, tự chủ và chính nghĩa Việt Nam” của nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình và “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ - Kissinger tại Paris” của tác giả Lưu Văn Lợi, Nguyễn Anh Vũ. Sách do Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam phát hành. Đây là những tư liệu lịch sử quý giá, tái hiện sinh động cuộc đấu trí cam go trên bàn đàm phán Paris, qua đó làm sáng rõ nghệ thuật ngoại giao “vừa đánh, vừa đàm” và khẳng định bản lĩnh, trí tuệ, khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam.
  • Phường Cầu Giấy triển khai tập huấn nền tảng HanoiWork
    Ngày 06/4, Đảng ủy - HĐND - UBND - UB.MTTQ Việt Nam phường Cầu Giấy (Hà Nội) tổ chức hội nghị tập huấn, hướng dẫn sử dụng nền tảng không gian làm việc số "HanoiWork" cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc phường.
  • Luật Thủ đô (sửa đổi): Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức “hai con số”, giải quyết các điểm nghẽn và tạo thể chế thuận lợi
    Luật Thủ đô (sửa đổi) là dự án luật quan trọng, đang được trình lên Quốc hội để xem xét và thông qua, dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Việc sửa đổi luật này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, khi nhiều cơ chế, chính sách hiện hành không còn đủ tính đặc thù và vượt trội để đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của Thủ đô trong bối cảnh mới.
Đừng bỏ lỡ
  • Phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”
    Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng ký ban hành Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 04/4/2026 phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
  • Từ “Chào con” đến “mẹ đây”: Lời chào tới hai thế giới
    Có lẽ, trước khi con người học cách gọi tên thế giới, thế giới đã kịp cúi xuống thì thầm gọi con người bằng tình yêu. Tình yêu ấy dường như ở ngay đây - trong khoảnh khắc sinh linh chào đời. Ở giây phút mong manh ấy, sự sống bắt đầu. Bài thơ “Chào con, mẹ đây” của Huỳnh Mai Liên đã chạm vào đúng miền nguyên sơ đó - nơi đời người mở ra bằng một tiếng gọi dịu dàng, vừa đón một sinh linh bước vào thế giới, vừa đánh thức một con người khác bên trong người mẹ.
  • Những thanh âm "kể chuyện Hà Nội" từ Nhà Bát Giác
    Chiều 5/4, tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh và các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club trình diễn đã vang lên trong không gian di sản mở, nơi âm nhạc không chỉ được biểu diễn mà còn được “sống” cùng công chúng.
  • Cuộc thi “Di sản trong mắt em”: Sân chơi nghệ thuật dành cho thiếu nhi
    Nằm trong khuôn khổ Cuộc thi Mỹ thuật Thiếu nhi Việt Nam 2026 “Di sản trong mắt em”, sáng 5/4, tại Bảo tàng Hà Nội, Xưởng nghệ thuật Art Tree phối hợp với Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức chương trình trải nghiệm sáng tạo nghệ thuật dành cho thiếu nhi khám phá và tái hiện di sản văn hóa qua lăng kính hội họa.
  • Phim điện ảnh "Ma Xó" khai thác truyền thuyết tâm linh trong dân gian Việt Nam
    Tác phẩm đầu tay của đạo diễn Phan Bá Hỷ lựa chọn chất liệu truyền thuyết và những câu chuyện lưu truyền trong dân gian. Theo quan niệm tâm linh Á Đông, ma xó là vong linh của những người chết đột ngột, chết oan khuất hoặc không được thờ cúng đầy đủ...
  • Dịu dàng tháng Tư
    Tháng Tư Hà Nội thật đẹp! Có người nói tháng Tư như người con gái mới biết yêu, cũng dỗi hờn, đỏng đảnh. Cũng có người lại bảo tháng Tư như người phụ nữ mặn mà, đằm thắm nét duyên. Có lẽ đều đúng cả. Bởi tháng Tư Hà Nội như mang trong mình đủ đầy tiết trời của bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông.
  • Điểm hẹn của những thanh âm sáng tạo
    Chiều Chủ nhật, ngày 5/4, vào lúc 15h30, không gian quen thuộc tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ (Hà Nội) sẽ tiếp tục vang lên những giai điệu đặc sắc trong khuôn khổ chương trình “Âm nhạc cuối tuần” – một hoạt động nghệ thuật định kỳ đang dần trở thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn giữa lòng Thủ đô.
  • Nghệ sĩ Đức Hiếu giành giải Nhất Liên hoan nghệ thuật châu Á - Thái Bình Dương 2026
    Theo thông tin từ Bộ VH,TT&DL, trong khuôn khổ Liên hoan Nghệ thuật châu Á – Thái Bình Dương 2026 vừa diễn ra tại Thành Đô (Trung Quốc), nghệ sĩ Việt Nam Nguyễn Đức Hiếu xuất sắc vượt qua hàng trăm thí sinh đến từ nhiều nơi trên thế giới, lọt vào vòng chung kết và cán đích ở vị trí cao nhất.
  • Vở cải lương "Kiều" tái ngộ khán giả Thủ đô
    Ngày 18/4 tới, vở cải lương kinh điển “Kiều” của Nhà hát Cải lương Hà Nội sẽ trở lại, mang theo những giá trị nguyên bản từ bản dựng cách đây hơn 30 năm.
  • Đình Vạn Xuân
    Đình Vạn Xuân nay thuộc làng Hạ Mỗ, xã Ô Diên là ngôi đình cổ hiện còn khá nguyên vẹn. Đây là nơi thờ Lý Bát Lang - con trai thứ tám của Hậu Nam Đế Lý Phật Tử (thời Tiền Lý), quê huyện Thái Bình (cũng là quê hương của Tiền Lý Nam Đế Lý Bí ở trang Cổ Pháp, xã Tiên Phong, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên).
Hình tượng Rồng qua các triều đại đất Kinh kỳ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO