Hãy cứu cây cổ thụ ở Hà  Nội

Аây là  kết quả gần hai năm điửu tra, khảo sát của các nhà  khoa học của Trung tâm Giáo dục truyửn thông và  môi trường, thuộc Liên hiệp các hội khoa học- kử¹ thuật Việt Nam.

Cây cổ thụ, linh hồn cuộc sống

Theo tiến sĩ Nguyễn Nguyên Cương, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyửn thông và  môi trường, chủ nhiệm dự án, ý tưởng là m một cuốn Atlas vử cây cổ thụ đã có từ lâu, được cố giáo sư Vũ Tuyên Hoà ng ủng hộ.

Аể thực hiện, Ban chủ nhiệm dự án đã mở một hội thảo, mời các giáo sư, nhà  chuyên môn vử cây ở Hà  Nội, nhà  quản lý đến dự và  đưa ra những ý kiến đóng góp cho đử tà i. Các nhà  chuyên môn đi đến thống nhất vử tiêu chí cây có tuổi đời trên 70 năm, đường kính trên 1 m và  được xác định rõ tọa độ, chiửu cao, họ, loà i, được gọi là  cây cổ thụ.

Cây đa búp tại Sư đoà n 361- 36A, Lê Văn Lương.

Từ kết luận của hội thảo, Ban chủ nhiệm đã lập phiếu điửu tra và  đưa đến các phường, xã để tìm kiếm, xác định cụ cây theo đúng mẫu. Ngoà i những cây cổ thụ dáng đẹp, quý còn có những cây do Bác Hồ, nguyên thủ các quốc gia tới thăm Việt Nam trồng.

Аa số cây quý hiếm đửu tồn tại nhử sự chăm sóc mang tính gia truyửn. Cây lim xanh của nhà  anh Nguyễn Аức Kử³, xóm 3, xã Tân Minh, Sóc Sơn, Hà  Nội là  một ví dụ. Trước khi mất, bố anh Kử³ dặn dò kử¹ lườ¡ng: Không được chặt. Cây tồn đã được ghi trong gia phả. Tiến sĩ Cương cho biết, cây nà y có tuổi thọ trên 400 năm. Các nhà  khoa học xác định cụ có nguồn gốc  từ một khu rừng tự nhiên thời xa xưa.

Ở đửn Quán Thánh có một cây muỗm với lời chú thích: "Cây được trồng từ 400 năm trước trong dịp trùng tu đửn". Một cây đa ở Kiêu Kị, Gia Lâm được cho là  có tuổi đời lâu nhất Hà  Nội, khoảng 700 năm. Tiến sĩ  Cương mô tả: Hiện cây đa chính đã mất, chỉ còn lại gốc, nhưng các cây con của nó thì đã mọc quanh, tạo nên một tổ hợp đa bốn chân, giống như con voi. Cây đa nà y có trong gia phả là ng Kiêu Kửµ nên dân là ng ai cũng biết.

Lên tiếng cứu cây

Аể tìm kiếm cây cổ thụ, ban chủ nhiệm dự án phải dựa và o bản đồ gốc của Hà  Nội rồi đi khắp các xã tìm kiếm, gõ cử­a từ người dân đến chính quyửn địa phương và  lấy tiêu bản (lá, quả...) mang vử. Và  muốn xác định tuổi thọ của cây phải khoan và o gốc, nhưng nếu là m vậy sẽ rất nguy hiểm cho cây. Do vậy, các nhà  khoa học đang phải xác định tuổi cây qua phửng vấn người dân và  thông qua gia phả của nhiửu dòng họ.

Cây đa lông, trong khuôn viên báo Nhân dân.

Những thông số cho mỗi cây cổ thụ sẽ là  tên chính xác (trong loà i nà o, họ nà o), tuổi của cây, nguồn gốc, tọa độ định vị toà n cầu (GPS). Chúng tôi rất may mắn là  có những chuyên gia giửi vử cây trợ giúp, như ông Nguyễn Huy Khôi, nguyên giám đốc công ty công viên cây xanh hay ông Nguyễn Аăng Khôi, Viện sinh thái và  tà i nguyên sinh vật, người được Chính phủ giao duyệt và  tìm kiếm những cây trồng ở lăng Bác năm 1972..., ông Cương cho biết.

Tuy nhiên, ông Cương tử ra băn khoăn bởi trong 715 cổ thụ được tìm thấy, nhiửu cây đang bị sâu bệnh quấy, hoặc bị đe doạ bởi con người. à”ng Cương đưa ra ví dụ vử hà ng cây sao đen ở phố Lò Аúc đang bị những cử­a hà ng to đẹp...tìm cách xâm hại. Tháng 7 tới, Ban chủ nhiệm dự án sẽ đưa ra kiến nghị đối với UBND TP. Hà  Nội và  Nhà  nước các biện pháp để bảo tồn những cây cổ thụ nói trên.