Chính sách & Quản lý

Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi): Mở lối để cổ vật, di vật hồi hương

Trung Kiên • 17/06/2024 19:53

Điểm mới tại Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi), đó là Dự thảo Luật đã có các quy định, điều khoản khuyến khích các tổ chức, cá nhân đưa cổ vật hồi hương, cũng như không để “chảy máu” cổ vật, di vật. Những quy định này góp phần xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Theo đánh giá của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Luật Di sản văn hóa năm 2001 và Luật Di sản văn hóa sửa đổi, bổ sung năm 2009 đã góp phần đáng kể ngăn chặn tình trạng “chảy máu” cổ vật, đồng thời tạo điều kiện để một tầng lớp thương nhân có trí thức, tâm huyết với di sản văn hóa góp phần bảo tồn, đưa cổ vật của Việt Nam về nước.

kim-an.jpeg
Kim ấn Hoàng đế chi bảo, do Nhà đấu giá tại Pháp đưa ra đấu giá và được một nhà sưu tầm tư nhân ở Việt Nam thương lượng mua lại và đã hồi hương vào tháng 11/2023.

Tuy nhiên, Luật Di sản văn hóa hiện hành chưa có một điều luật hay một văn bản dưới luật nào quy định và hướng dẫn cụ thể việc đưa cổ vật của Việt Nam về nước, đồng thời chưa quy định rõ ràng, cụ thể việc sao chép di vật, cổ vật dẫn đến việc sao chép, làm giả di sản là tài liệu, hiện vật cho mục đích thương mại, hoặc làm phiên bản giả phục vụ trưng bày làm sai lệch nhận thức công chúng.

Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) gồm 9 chương 102 điều, tăng 2 chương 29 điều so với Luật Di sản văn hóa hiện hành. Tại Kỳ họp thứ 7 – Quốc hội khóa XV (đợt 2 từ ngày 17/6 đến 28/6), Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) sẽ được Chính phủ trình Quốc hội để các Đại biểu cho ý kiến. Tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV sẽ thông qua Luật Di sản văn hóa (sửa đổi).

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế, TS. Phan Thanh Hải - thành viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, chia sẻ, đã đến lúc chúng ta phải nghiên cứu, ban hành chính sách phù hợp để các địa phương, bảo tàng có cơ sở mua lại các cổ vật từ người nước ngoài đưa về nước. Bởi thực tế phản ánh, đối với một bảo tàng công lập, để đưa cổ vật của Việt Nam về nước thì phải trải qua rất thủ tục, quy định pháp luật liên quan.

Các chuyên gia về di sản văn hóa cũng đánh giá, hiện nay, Việt Nam mới chỉ tham gia Công ước UNESCO 1970 (Công ước về các biện pháp ngăn cấm xuất nhập khẩu và chuyển giao trái phép quyền sở hữu tài sản văn hóa) mà chưa tham gia một số công ước, hiến chương, khuyến nghị về di sản văn hóa và bảo vệ cổ vật, như: Công ước về tài sản văn hóa bị đánh cắp hay xuất khẩu trái phép năm 1955 (UNIDROIT), Khuyến nghị của UNESCO về các nguyên tắc quốc tế áp dụng cho khai quật khảo cổ năm 1956 (Khuyến nghị New Dehli).

Chính vì vậy, chúng ta gặp không ít khó khăn khi muốn hồi hương cổ vật bằng con đường luật pháp quốc tế. Việc tích cực tham gia nhiều công ước quốc tế về bảo vệ cổ vật không chỉ giúp hạn chế, ngăn chặn tình trạng đánh cắp, buôn bán trái phép cổ vật, mà còn giúp tạo căn cứ pháp lý quan trọng để tiến hành đàm phán, ngoại giao hay thực hiện các biện pháp cần thiết khác để đưa cổ vật về nước.

co-vat-2.jpg
Chiếc bàn trà bằng sứ của vua Tự Đức được trả lại cho Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế sau phiên đấu giá cổ vật của “Monsieur X.” ở Paris (Pháp) năm 1988. (Ảnh: Trần Đức Anh Sơn).

Để khắc phục những tồn tại, hạn chế kể trên, quá trình soạn thảo Dự án Luật Di sản văn hóa (sửa đổi), Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch lần đầu tiên đưa nội dung “hồi hương” cổ vật vào Dự thảo Luật. Theo đó, Điều 49 “Mua và đưa di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài về nước” trong Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) khuyến khích tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước phát hiện, thông báo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền; mua, hiến tặng, chuyển giao cho Nhà nước di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm chỉ đạo kiểm kê, lập danh mục và xác định giá trị di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài; đề xuất phương án thu hồi, mua, đưa và cấp giấy phép nhập khẩu di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài về nước. Bộ Văn hóa cũng đề xuất khen thưởng cho tổ chức, cá nhân có công phát hiện, thông báo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc mua, hiến tặng, chuyển giao cho Nhà nước di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài.

Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) quy định UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức nhận diện, lập danh mục và xác định giá trị di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài xuất xứ từ địa phương mình; huy động nguồn lực theo thẩm quyền hoặc đề xuất với Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch để thực hiện phương án thu hồi, việc mua và đưa về nước trong trường hợp cần thiết. Việc mua di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài về nước thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 43 Luật này.

Trường hợp di vật, cổ vật được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xác định, đề xuất phương án thu hồi, mua ở nước ngoài về nước, Thủ tướng Chính phủ quyết định phương án thu hồi hoặc dùng ngân sách Nhà nước mua, đưa về Việt Nam và di vật, cổ vật được tổ chức, cá nhân mua, đưa về Việt Nam nhằm mục đích lưu giữ, trưng bày không vì mục đích lợi nhuận hoặc hiến tặng cho nhà nước thì được hưởng chế độ ưu đãi về thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và các loại thuế, phí liên quan khác.

Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) cũng quy định về các ngành, nghề kinh doanh di vật, cổ vật bao gồm: Kinh doanh mua bán di vật, cổ vật; Kinh doanh cho thuê di vật, cổ vật; Kinh doanh bảo quản, phục chế, số hóa hình ảnh và dữ liệu di vật, cổ vật; Kinh doanh dịch vụ giám định di vật, cổ vật. Hoạt động kinh doanh di vật, cổ vật phải được thực hiện theo quy định của Luật Di sản văn hóa (sửa đổi), Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp và pháp luật khác liên quan.

Với việc đưa vào nội dung về mua và đưa di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài về nước, Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) đã tập trung vào 1 trong 3 nội dung trong các chính sách đã được Chính phủ thông qua. Đó là hoàn thiện các quy định về nguyên tắc, đối tượng, trình tự, thủ tục kiểm kê, nhận diện, ghi danh, biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa ở các lĩnh vực di sản văn hóa vật thể (di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia)…

Thông qua đó, Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) tạo hành lang pháp lý quan trọng, mở lối cho di vật, cổ vật giàu giá trị văn hóa - lịch sử của Việt Nam ở nước ngoài hồi hương, góp phần bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa đất nước trong thời đại mới./.

Bài liên quan
  • 3 nhóm chính sách để hài hòa giữa bảo tồn và phát triển di sản văn hóa
    Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, trên cơ sở kế thừa các nội dung còn phù hợp của Luật Di sản văn hóa năm 2001, sửa đổi và bổ sung năm 2009, Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) tập trung vào 3 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 159/NQ-CP.
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi): Mở lối để cổ vật, di vật hồi hương
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO