Đời sống văn hóa

Đền Lảnh Giang: Di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh tiêu biểu của Hà Nam

Hà Trang • 16:35 27/02/2024

Đền Lảnh Giang (còn gọi là đền Quan Lớn Đệ Tam) tọa lạc tại thôn Yên Lạc, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Đền Lảnh Giang là một trong những di tích tiêu biểu của tỉnh Hà Nam hội tụ nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, tâm linh, được nhân dân cả nước biết đến từ lâu.

Đền Lảnh Giang thờ ba vị tướng thời Hùng Vương, trong đó thờ chính là vị thần Trấn An Tây Nam Tam Kỳ Linh ứng Đại vương (Quan lớn Đệ Tam). Nơi đây còn thờ Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung, Tam tòa Thánh mẫu, Tứ phủ công đồng. Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử - văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, năm 1996, đền Lảnh Giang được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích cấp quốc gia.

Từ bao đời nay lễ hội đền Lảnh Giang được nhân dân địa phương tổ chức quy mô vào hai kỳ trong năm: kỳ thứ nhất từ ngày 18 đến 25 tháng 6 (âm lịch), kỳ thứ hai từ ngày 18 đến 25 tháng 8 (âm lịch). Lễ hội đền Lảnh Giang phục vụ nhu cầu tâm linh của cộng đồng dân cư, gửi gắm ước vọng về một tương lai tốt đẹp hơn.

Ban thờ và những điêu khắc trạm trổ tỉ mỉ

Đến thăm đền Lảnh Giang, du khách được tìm hiểu những giá trị lịch sử qua những hình ảnh trưng bày trong khuôn viên đền. Lễ hội vẫn được gìn giữ với những giá trị mang dấu ấn văn hóa của cư dân trồng lúa nước bằng nhiều nghi lễ như lễ rước nước, lễ rước kiệu, lễ tế, hội bơi chải... Cùng với sự phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu, các vị thủy thần được thờ tại đền Lảnh Giang đã được hội nhập vào hệ thống thần điện của tín ngưỡng này, đó là Quan lớn Đệ Tam. Chính điều này đã làm nên nét đặc sắc riêng có của lễ hội đền Lảnh Giang.

Toàn cảnh khuân viên đền Lảnh Giang sáng rực đèn

Đến với đền Lảnh Giang, du khách còn được trải nghiệm loại hình diễn xướng dân gian hát văn, hầu đồng. Xưa nay, hầu đồng vẫn luôn được coi là một nghi lễ của đạo Mẫu, diễn xướng tín ngưỡng dân gian, chứa đựng nhiều ý nghĩa tâm linh và văn hóa nghệ thuật dân tộc. Hầu đồng tiến hành tại các đền phủ trong không gian thiêng liêng gắn liền hoạt động nghi lễ dâng cúng, phát truyền, phát lộc.

Cô đồng Thanh Hiền trong một giá đồng tại đền Lảnh Giang

Cùng với nghệ thuật diễn xướng thì đây được coi như một nghi lễ tổng hợp, tích hợp những giá trị di sản văn hóa dân gian về văn học, âm nhạc, vũ đạo, mỹ thuật, nghệ thuật trình diễn, lễ hội dân gian tại nhiều lễ hội ở các điểm di tích tâm linh dịp đầu xuân mới. Và văn học ở hầu đồng là thi ca, điển tích, bài văn giàu triết lý, giàu nhạc tính, đầy chất nhân sinh...