Đài tưởng niệm Khâm Thiên

Trước niửm vui nà y, tôi có dịp gặp và  trao đổi với Phó chủ tịch phường Khâm Thiên-ông Nguyễn Văn Hòa để tìm hiểu thêm, cùng nhau ôn lại cuối tháng 12 năm 1972 lịch sử­ mà  phố Khâm Thiên lúc đó đã gồng mình chịu đựng và  anh dũng vượt qua trận bom B52 quân đội Mử¹ ném bom hủy diệt trong đêm 25-12-1972. Tôi cũng đã tìm gặp họa sĩ Nguyễn Tự, tác giả bức tượng đồng với tên gọi Аà i tưởng niệm Khâm Thiên đã được Nhà  nước công nhận Di tích lịch sử­ cấp quốc gia.

Lịch sử­ đã ghi lại ngà y oanh liệt đó cách đây 38 năm

... Và o lúc 22h30 đêm 25-12-1972, khi lễ Giáng sinh tại Nhà  thử Lớn Hà  Nội vừa chấm dứt thì hà ng loạt máy bay B52 Mử¹ ồ ạt bay và o ném bom rải thảm xuống phố Khâm Thiên, trong đó các khối 42, 43, 46, 47 bị hủy diệt, đổ nát hoà n toà n. Nhà  trẻ, lớp mẫu giáo, cử­a hà ng lương thực thực phẩm, chợ Khâm Thiên, di tích lịch sử­ văn hóa đình Tương Thuận, trạm y tế và  nhiửu cơ sở sản xuất thủ công, hà ng nghìn căn hộ, nhà  dân bị san bằng trong đổ nát.

Vệt bom kéo dà i 1000km với chiửu rộng 40-50m; 3 căn hộ liửn nhau số nhà  47, 49, 51 bị bom Mử¹ đánh trúng, bị san bằng (hiện nay ba căn nhà  nà y được xây tượng đà i tưởng niệm Khâm Thiên). Bình quân một người dân ở đây chịu 0,08 tấn bom của giặc Mử¹. Khi ngừng tiếng bom, các lực lượng trực chiến, dân quân tự vệ đã nhanh chóng có mặt để đà o bới, cứu chữa những người bị thương.

Trong trận bom B52 nà y, giặc Mử¹ đã sát hại 300 người, là m bị thương 226 người, đã phá hủy hoà n toà n 534 ngôi nhà , là m hư hửng 1.200 ngôi và  phá hủy hoà n toà n hệ thống dây điện, cột điện của phố Khâm Thiên; cả 17 khối phố bị bom trong đó 4 khối phố bị phá hủy hoà n toà n. Hiện nay tại nhà  số 1 Khâm Thiên có xây bảng ghi công à”ng giám đốc công ty xăng dầu Nguyễn Văn Аạt đã chết tại chỗ là m việc khi đang chỉ huy điửu phối xăng dầu cho mặt trận.

Ngay sáng sớm hôm sau, Аại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí lãnh đạo thà nh phố Hà  Nội đã đến thăm nơi đổ nát nà y. Nhìn thấy Аại tướng, bà  con phố Khâm Thiên như thấy ở ông biểu hiện cao độ niửm xúc động sâu sắc, vừa căm giận, vừa xót xa. Khi quay vử đại bản doanh, Аại tướng điện ngay cho Quân chủng Phòng không không quân, đã chỉ thị: Hãy biến đau thương thà nh sức mạnh, đánh tốt hơn nữa, bắn rơi nhiửu máy bay hơn nữa để trả thù cho đồng bà o Khâm Thiên, đồng bà o Hà  Nội!.

Sang đầu năm 1973, ngay tại vị trí 3 ngôi nhà  số 47, 49, 51 bị san bằng, để ghi nhận chiến công của quân dân phố Khâm Thiên, ghi dấu tội ác của giặc Mử¹ ném bom hủy diệt giết hại dân thường, UBND thà nh phố Hà  Nội đã cho dựng tấm bia: Khâm Thiên khắc sâu căm thù giặc Mử¹  bằng vật liệu gỗ và  cót ép sơn mà u trắng.

Аà i tưởng niệm Khâm Thiên

Họa sĩ Nguyễn Tự năm nay đã 70 tuổi, hiện sống tại Bồ Аử, Gia Lâm. Sau khi trao đổi với tôi vử bức tượng đà i dựng trước tấm bia mà u trắng hiện nay, ông tâm sự: Ngay sau trận đánh 1 ngà y, lúc đó là  họa sĩ tại Công ty mử¹ thuật thuộc sở Văn hóa, chứng kiến cảnh khốc liệt, đổ nát, chết chóc, lòng căm giận giặc Mử¹ đã thúc giục tôi sáng tác. Bức tượng mà  tôi nặn bằng đất đem nung và  được bà y tại phòng trưng bà y của công ty. Tôi lấy nguyên mẫu của một phụ nữ người Hà  Nội đã bị chết đúng ngay chân cầu thang nhà  số 47 đổ nát-một trong ba ngôi nhà  liửn bị phá hủy-nhà  47, 49, 51. Аể gây thêm căm thù, tôi quyết định thêm chi tiết: Chị phụ nữ đạp trên quả bom chưa nổ, hai tay nâng em bé bị chết.

Khi quyết định dựng tượng đà i, ông Nguyễn Bắc lúc đó là  thà nh ủy viên, giám đốc sở Văn hóa Hà  Nội, đã quyết định lấy bức tượng nà y dựng trước bia tưởng niệm. Lập tức, liên tục 18 ngà y đêm không nghỉ, tôi cùng các họa sĩ đã không quản mệt nhọc đắp và  dựng bức tượng bằng xi măng, cao 2,4m, theo nguyên mẫu sáng tác của tôi.

Năm 1997, bức tượng bằng bê tông đổi tên là  Đà i tưởng niệm Khâm Thiên và  được Nhà  nước cấp bằng công nhận Di tích lịch sử­ cấp quốc gia. Liên tục sau đó, nhân dân đến thắp hương và  viếng. Nhiửu đoà n ngoại giao quốc tế đến thăm Việt Nam cũng đến viếng. Ngoại trưởng Mử¹ Kissinger và  nhiửu đoà n cựu binh Mử¹-trong đó có cựu  binh đã từng tham gia trận ném bom hủy diệt B52 rải thảm Khâm Thiên năm nà o cũng đến viếng và  thắp hương trước đà i tưởng niệm.

Tới năm 2000, tượng đà i được đúc bằng đồng cho vĩnh cử­u hơn, vẫn theo nguyên mẫu tượng xi măng, đặt tên vị trí tượng xi măng. Аược cất giữ nguyên vẹn và o phòng lưu niệm ngay trên nửn của 3 ngôi nhà  cùng trưng bà y với các ảnh vử Khâm Thiên. Bức tượng xi măng được đặt trước bình hương và  thường xuyên khói hương nghi ngút nguyên nét tâm linh.

Аà i tưởng niệm bằng đồng hiện nay vẫn đặt trước cột bia căm thù đã thay thế chỗ đặt bức tượng xi măng. Bốn góc chung quanh có trồng bốn cây đại và  hai cây ngâu. Ai đến đây đửu có cảm giác mình và o một ngôi đửn thử cổ kính, linh thiêng.

Hà ng năm liên tục đã từ gần 40 năm nay, và o ngà y rằm, mồng 1 hà ng tháng, nhân dân Khâm Thiên, nhân dân Hà  Nội đửu đến thắp hương tưởng niệm. Ngà y 25-12 hà ng năm nhiửu người đến thắp hương giỗ chung cho những người đã khuất.

Một số các đoà n khách quốc tế khi đến thăm Hà  Nội đã già nh thời gian đến viếng và  thắp hương tưởng niệm. Chúng ta nén đau thương, nén căm thù và  giang tay đón nhận tấm lòng của bè bạn quốc tế với tinh thần khép lại quá khứ, giang tay đón nhận tấm lòng quý giá của bè bạn khắp năm châu yêu hòa bình đến với Hà  Nội, đến với Việt Nam và  đến với Khâm Thiên.