Cây cổ thụ ở Hà  Nội

Аến nay, cuốnAtlas cây cổ thụ Hà  Nội đã hoà n thà nh, được in 5 cuốn. Mỗi cuốn có 100 trang khổ giấy A3, thống kê các cây cổ thụ có ở Hà  Nội, có bản đồ phân bố các cây của toà n Hà  Nội, tại các quận huyện, phường xã;hiện còn đang tìm kinh phí để xuất bản nhiửu cuốn. Mỗi bản có thống kê các loại cây theo các chỉ tiêu: năm sống tính đến nay, chiửu cao, chu vi tán lá, đường kính thân cây, chu vi tửa bóng.

Cây bồ đử - Văn Miếu

Thủ đô Hà  Nội, cây cổ thụ thường là  những chứng tích của các kiểu thảm thực vật đã từng tồn tại và  phát triển trên lãnh thổ. Chẳng những thế, nhiửu cây cổ thụ còn là  những di tích trong công cuộc dựng nước và  giữ nước của Thủ đô nói riêng và  của dân tộc nói chung. Cây cổ thụ còn gắn với những truyửn thống văn hóa văn minh của nhân dân thủ đô và  là  một trong những thà nh tố tạo nên những huyửn thoại vử văn hóa lịch sử­ của Thủ đô Hà  Nội.

Song, cho tới nay, chưa có công trình nghiên cứu nà o thực hiện một cách khoa học và  hệ thống, đầy đủ vử cây cổ thụ Hà  Nội, vử những giá trị khoa học, văn hóa của những đối tượng nà y để có kế hoạch bảo vệ chúng trước nguy cơ thoái hóa và  mất dần trong quá trình đô thị hóa.

Atlas cây cổ thụ Hà  Nội chính là  sản phẩm khoa học thể hiện tập trung và  sinh động những kết quả điửu tra, nghiên cứu, hệ thống hóa những thà nh quả nghiên cứu cây cổ thụ Hà  Nội trên tất cả các mặt: thực vật học, môi trường sinh thái, văn hóa và  lịch sử­. Công trình nghiên cứu nà y còn là  bộ tư liệu quý nhằm chia sẻ kinh nghiệm phát triển các đô thị mới, trong đó quy hoạch diện tích cây xanh và  bảo tồn các cây cổ thụ của đô thị có ý nghĩa lớn.

Hà  Nội có khoảng 800 cây cổ thụ (ảnh minh họa)

Theo kết quả điửu tra và  được ghi và o Atlas, cả Hà  Nội có 800 cây cổ thụ thuộc và o 60 loà i, 30 họ (cây cổ thụ được tính là  từ 100 tuổi trở lên). Hà  Nội có nhiửu cây cổ thụ có tuổi nhiửu trăm năm, điển hình là  cây bồ đử tại chùa Kiêu Kị, xã Kiêu Kị, huyện Gia Lâm đã 700 năm tuổi; cây đa tía thuộc chùa Gia Cốc, thuộc xã Kiêu Kị huyện Gia Lâm cũng 700 năm tuổi; cây muỗm tại chùa Vạn Niên, số 364 đường Lạc Long Quân cũng 500 tuổi; cây đa tía tại chùa Dương Аịnh huyện Gia Lâm cũng 500 tuổi...

Аây là  những cây có giá trị vử mặt lịch sử­, văn hóa với đời sống tâm linh của con người Hà  Nội, là  nhân chứng qua các thời kì phát triển của lịch sử­ Hà  Nội. Cây cổ thụ Hà  Nội còn có giá trị vử thẩm mử¹ với dáng cây già  nua, rêu phong nhưng vững chãi, khửe khoắn. Ngồi ra một số cây thuộc lồi cây quý hiếm còn được bảo vệ và  thực sự là  tà i sản vô giá của Thủ đô Hà  Nội.

Cây cổ thụ Hà  Nội còn được hiểu là  những cây gỗ sống lâu năm, được trồng và  có ở Hà  Nội từ 100 tuổi trở lên; là  những cây có giá trị vử mặt lịch sử­, văn hóa gắn liửn với đời sống tâm linh qua các thời kì phát triển của lịch sử­ Hà  Nội. Một số cây mang dấu ấn kỷ niệm của các danh nhân văn hóa. Có những cây có giá trị quý hiếm trong sách đử Việt Nam.

Người dân Việt Nam quan niệm những cây gỗ sống lâu năm như một cây thần có ý nghĩa thiêng liêng. Vì vậy người ta thường lập các cụm, điện thử ở các gốc cây đa, cây si. Hà ng tháng và o ngà y mùng 1 và  rằm người ta đến thắp hương cầu xin những điểu tốt là nh. Theo lời kể của kử¹ sư Nguyễn Nguyên Cương thì cố giáo sư viện sử¹ Vũ Tuyên Hồng khi còn sống là  Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học kử¹ thuật Việt Nam, ông thường nhấn mạnh tính tâm linh của cây cổ thụ và  thường gọi các cây cổ thụ là  cụ một cách trân trọng.

Cây cổ thụ là  những cây già  đã bước và o thời kử³ thà nh thục, quá thà nh thục. Cũng như người già  bước và o tuổi lên lão thường có nhiửu bênh tật -  đó là  bệnh của tuổi già . Trong quá trình sinh ttưởng đến lúc cây già  đã có sự đà o thải, cây mang nhiửu bệnh như nấm, mục, thân rỗng ruột, cà nh chết khô, một số cây còn có tầm gử­i bám và o kí sinh. Những tác động đó là m cho cây bị đà o thải nhanh, đến thời điểm nà o đó có thể cây sẽ chết già . Cây cổ thụ Hà  Nội còn chịu tác động của khí hậu và  môi trường đô thị. Những cây lớn, già  cỗi, tán rộng, thân bị ruỗng, chỉ cần cơn lốc hay gió mạnh có thể là m cây bị đổ hoặc gãy cà nh. Chúng ta đã chứng kiến trận bão đi qua là m đổ hà ng trăm cây gỗ lớn. Tuy nhiên, những cây già , cây cổ thụ Hà  Nội còn được đến ngà y nay cũng đã vượt qua những tác động khắc nghiệt của thời tiết, của thiên nhiên để tồn tại và  phát triển.

Một trong những ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đối với cây cổ thụ là  tác động của con người. Trong quá trình đô thị hóa, do thiếu hiểu biết trong quy hoạch và  bảo tồn, con người đã hủy diệt dần hệ thống cây xanh “ nhất là  cây cổ thụ. Nhiửu người vô ý thức đã thường xuyên tiểu tiện và o gốc cây nhiửu lần là m cho cây chết (ví dụ cây gạo cổ thụ trước đửn Ngọc Sơn to đẹp như thế mà  đã chết vì lý do trên, khi trồng lại cây khác cây khác cây không lớn được vì đất bị nhiễm độc). Trong thời kì bao cấp có nhiửu khó khăn, nhiửu cây gạo, cây muỗm đã bị chặt lấy gỗ đóng bà n ghế cho học sinh và  bà n là m việc cho học sinh và  bà n là m việc cho các phường xã. Hiện nay ngay giữa trung tâm Hà  Nội, rất nhiửu cây xanh, cây cổ thụ được đóng đinh là m nơi treo biển quảng cáo, căng dây, là m trụ treo cáp điện... Tất cả các tác động đó đã ảnh hưởng tới phát triển của cây và  mử¹ quan đô thị. Chúng ta sẽ xử­ lý thế nà o trước những hiện trạng và  những tác động đến sự tồn vong của cây cổ thụ Hà  Nội. Аây là  câu hửi đặt ra cho các nhà  quản lí, các nhà  khoa học có tâm huyết với cây xanh, cây cổ thụ Hà  Nội.

Với kết quả của Atlas cây cổ thụ Hà  Nội, những cây cổ thụ đã có mã số, có tọa độ địa lý và  vị trí địa điểm đến tận phường xã. Vấn đử còn lại là  cơ quan nà o quản lý và  cách quản lý. Thà nh phố Hà  Nội nên có những văn bản công nhận những cây cổ thụ là  tà i sản có giá trị bảo tồn được Nhà  nước quản lý, bảo vệ. Аể góp phần bảo vệ cây cổ thụ, chúng ta cũng cần giới thiệu giá trị cây cổ thụ và  tuyên truyửn trong cộng đồng. Аồng thời cần đưa địa chỉ các cây cổ thụ đặc biệt thà nh những sản phẩm du lịch để giới thiệu với các du khách trong và  ngoà i nước đến chiêm ngườ¡ng.

Tìm hiểu, tôn vinh và  bảo tồn lâu dà i những cây cổ thụ Hà  Nội phải chăng là  trách nhiệm chung của mỗi chúng ta.