Bảo vật Quốc gia chùa Phổ Quang: Chỉ di dời để phục vụ tu bổ hiện vật khi thực sự cần thiết

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, ngày 12/5/2025, UBND tỉnh Phú Thọ đã gửi Công văn số 2351/UBND- KGVX về việc đề nghị thẩm định Dự án tu bổ, tôn tạo di tích chùa Xuân Lũng, xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ (kèm hồ sơ Dự án).

Sau khi xem xét, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thỏa thuận Dự án tu bổ, tôn tạo di tích chùa Xuân Lũng, với nội dung: quy hoạch mặt bằng tổng thể di tích. Đồng thời phục dựng lại Tam bảo (theo kiến trúc công trình trước khi bị cháy); xây dựng lại Tam quan, nhà Mẫu, nhà vệ sinh; xây dựng mới nhà giảng đường, nhà Tăng, nhà sắp lễ, lầu hóa vàng, nhà bếp, nhà vệ sinh; cải tạo sân, vườn, hạ tầng kỹ thuật. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lưu ý giảm quy mô xây dựng nhà giảng đường.

Đối với phương án phục dựng lại Tam bảo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lưu ý thiết kế bộ vì Tam bảo theo mẫu bộ vì công trình trước khi bị cháy. Với phương án bố trí nội thất, đồ thờ: không sử dụng đèn tuýp chiếu sáng nội thất công trình.

Bên cạnh đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, đối với hệ thống các hiện vật tại Tam bảo, trước khi bị cháy, tại Tam bảo còn giữ được hệ thống tượng, đồ thờ có giá trị lịch sử, nghệ thuật (hệ thống tượng thờ bằng đất, bằng gỗ,…). Do đó, đề nghị UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo cơ quan chuyên môn tiếp tục khảo sát, đánh giá hệ thống hiện vật, đồ thờ, đề xuất giải pháp tu bổ, bảo tồn tối đa. Trường hợp không có khả năng tái sử dụng, lựa chọn các hiện vật có giá trị để bảo quản tại di tích.

“Đối với Bảo vật quốc gia Bàn thờ Phật bằng đá, thực hiện ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Công văn số 4839/BVHTTDL-DSVH ngày 4/11/2024 về phương án bảo tồn hiện vật này, chỉ di dời để phục vụ công tác tu bổ hiện vật khi thực sự cần thiết và phải bảo đảm có phương án bảo vệ hiện vật trong quá trình di dời” – công văn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch do Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương ký, nhấn mạnh.

Cùng đó, điều chỉnh phương án thiết kế nhà sắp lễ theo hướng kiến trúc tường hồi bít đốc (không làm mái đao). Hồ sơ cần làm rõ lịch sử xây dựng các công trình, bổ sung ảnh màu chụp hiện trạng, tư liệu về công trình Tam bảo trước khi bị cháy; ý kiến bằng văn bản của Nhân dân đối với phương án tổng mặt bằng, phương án tu bổ, tôn tạo, xây dựng mới và bố trí thờ tự tại các công trình.

Trước đó, sáng 23/10/2024, một vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại chùa Xuân Lũng (còn gọi là chùa Phổ Quang), xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Các cơ quan chức năng cùng nhân dân địa phương sau hơn 1 giờ đồng hồ đã nhanh chóng khống chế, dập tắt đám cháy tại chùa. Vụ cháy tại chùa Phổ Quang không có thiệt hại về người.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, vụ cháy xảy ra tại công trình Tam bảo của chùa thì phần hoành, rui, cửa gỗ bị cháy toàn bộ. Tường mặt ngoài có vết nứt, bề mặt không thấy hư hại, nhưng mặt trong đã bị hư hỏng, đặc biệt là phần Ống muống, Hậu cung. Toàn bộ cột bị đã cháy bề mặt. Hoành, rui, các cấu kiện vì mái, hệ thống cửa bị cháy toàn bộ. Chân tảng bị bong vỡ, hư hỏng hết. Kết cấu công trình đã rất yếu không còn khả năng chịu lực.

Về hệ thống hiện vật, Bảo vật Quốc gia Bàn thờ Phật bằng đá cho thấy toàn bộ bề mặt bàn thờ bị ám khói đen; đài sen bị gãy vỡ hai góc bên trái (cả cánh sen trên và dưới), bên phải có một vết nứt lớn; phần thân và đế bàn thờ một số chỗ bị sứt vỡ, tách lớp; một số vị trí còn bị biến đổi về mặt hóa học. Hệ thống tượng đất hầu hết tượng bị hư hỏng nặng, đã mất hoàn toàn lớp sơn thếp; bị rơi gãy các bộ phận; một số tượng bị đổ ngả vào tường; một số tượng bề mặt bị mềm. Tượng gỗ đã cháy hoàn toàn, bị than hóa./.