Bảo Ninh Vương

Bùi Dư| 07/04/2020 09:26

(Thành hoàng làng Bằng Liệt nay thuộc phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội)

Bảo Ninh Vương
Miếu Gàn được coi là “tổng hành dinh” thờ Bảo Ninh Vương.
Vào thời Trần Minh Tông, niên hiệu Đại Khánh (1314 - 1323), Chu Văn An đến mở trường dạy học ở làng Cung Hoàng (nay thôn Huỳnh Cung, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì). Đến xin học có một người học trò tuấn tú, cung cách và cử chỉ khác hẳn người thường. Có bạn đồng môn khi phát hiện thấy hằng ngày người học trò kỳ lạ này từ đầm Lân Đàm lên trường theo học, đã thưa với thầy Chu, thầy biết vậy, không nói gì. Một hôm, nhìn thấy trên mỏm đầu người học trò có cánh bèo tấm, thầy Chu biết đó là con vua Thủy Tề lên học. 

Gặp năm trời làm đại hạn kéo dài, đồng ruộng khô nẻ, lúa màu nắng cháy, nhân dân lo lắng. Hôm đó, dạy học xong, thầy Chu gọi học trò lại để hỏi xem ai có cách gì giúp dân vượt qua thử thách của thiên tai khắc nghiệt. Trước yêu cầu khẩn thiết của thầy, cậu học trò không ngần ngại, đã xin nhận và thưa với thầy Chu: “Con biết là trái lệnh thiên đình sẽ bị trừng trị, nhưng con xin vâng lời thầy giúp dân chống hạn”. Sau đó, cậu học trò lấy bút và hai nghiên mực, một nghiên mực đen, một nghiên mực đỏ đem ra giữa sân. Khi mài mực đã đầy nghiên, cậu ngửa mặt lên trời đọc chú, cầm bút mực và vẩy lên trời. Lập tức mây đen kéo đến, sấm chớp ầm ầm, một trận mưa rất lớn đổ xuống. Trong khi trời mưa, có một tiếng sét vang động một góc trời. Những cánh đồng đã no nước, lúa khắp vùng đã được cứu sống. 

Sáng sớm hôm sau, người ta thấy xác một con thuống luồng bị sét đánh chết nổi trên mặt đầm Lân Đoàn (sau đổi là Linh Đường). Chu Văn An  được tin này, biết đó là người học trò Thủy thần của mình đã hy sinh để làm mưa giúp dân theo ý nguyện của thầy. Thầy vô cùng thương tiếc, đã cùng dân làng quanh vùng vớt xác thuồng luồng làm lễ an táng chu đáo. 

Để tỏ lòng nhớ công ơn của Thủy thần, nhân dân bảy làng; quanh vùng đã Thủy  thần làm Thành hoàng, lập đền thờ. Đó là các xã, thôn: Bằng Liệt, Tứ Kỳ, Pháp Vân, Linh Đường, phường Hoàng Liệt; làng Đại Từ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai; làng Tựu Liệt, xã Tam Hiệp; làng Lê Xá, xã Hữu Hòa, huyện Thanh Trì. Đền chính ở làng Bằng Liệt, tên chữ Xá Can Từ, tục gọi Miếu Gàn. Sắc phong của các triều đại phong học trò Thủy thần là Bảo Ninh Vương. Tại Miếu Gàn có đôi câu đối ca ngợi Thủy thần:

Nghiêng tự đằng vân, 
thánh vực hà niên xưng đế tử,
Đàm do lưu mực, 
thần công thiên cổ thụ sứ môn.

Nghĩa:
Mây từ nghiên bay lên, 
đất thánh nghìn năm con vua xuất hiện,
Đầm còn mực lan chảy, 
Công thần muôn thủa, thầy dạy lừng danh.

Hiện nay ở gần cầu Bươu còn một cái gò nổi lên giữa dòng nước, nằm giáp xã Thanh Liệt và xã Tả Thanh Oai, tương truyền đó là mộ của Thủy thần, tên chữ là Cù Long phụ. Từ bao đời nay, dòng nước cứ chảy suốt tháng, suốt năm mà gò đất vẫn không hề xói mòn. Nhân dân các làng công đức tiền xây mộ và miếu thờ tại đây. 

Hằng năm vào ngày 6 tháng 2 âm lịch, nhân dân bảy làng tổ chức lễ rước và hội tế tại Miếu Gàn. Lễ vật ngoài cỗ tam sinh còn có lễ cá chép đánh bắt từ đầm. 

Ơn đức của thần còn lưu lại trên vùng đất này qua nhiều truyền thuyết. Nơi nghiên mực rơi xuống trên đất giữa hai làng Quỳnh Đôi và Vĩnh Ninh (xã Vĩnh Quỳnh, Thanh Trì) đã biến thành đầm nước có màu đen nên dân gian gọi là Đầm Mực, Đầm Mực là nơi chôn vùi quân Thanh trong trận Ngọc Hồi – Đống Đa giải phóng thành Thăng Long của vua Quang Trung mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789. Cây bút rơi xuống làng Tó (xã Tả Thanh Oai, Thanh Trì), người đời cho rằng vì thế mà làng này trở thành một làng văn học, quê hương của những danh nhân như Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm…

Các cụ ở các làng quanh đầm Linh Đường kể rằng, xưa kia mỗi khi gặp hạn hán, nhân dân các làng lại tổ chức lễ cầu đảo tại Miếu Gàn, nếu trời không mưa, đoàn rước mới sang cầu Đức Thánh Chu tại đền Huỳnh Cung (cách đó độ 300 mét) và thường linh nghiệm.

Miếu thờ Bảo Ninh Vương đã được xếp hàng Di tích văn hóa cấp Quốc gia.
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Trung tâm Hội nghị Quốc gia sẵn sàng cho Đại hội XIV của Đảng
    Hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiều tuyến phố và không gian công cộng tại Hà Nội được trang hoàng rực rỡ cờ hoa, pano, áp phích, thể hiện niềm tin, kỳ vọng và tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
  • Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới
    Với cách tiếp cận toàn diện và hệ thống, cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới” (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2026) đã khắc họa rõ nét bức tranh toàn cảnh về 50 di sản tiêu biểu của Việt Nam, phản ánh sinh động sự phong phú, đa dạng và chiều sâu giá trị của kho tàng di sản quốc gia.
  • Thêm hiểu, thêm yêu Hà Nội qua những hồi ức dung dị một thời
    Tiếp nối thành công của ba tập sách "Chuyện người Hà Nội", Công ty TNHH Sách và Truyền thông Việt Nam (Tri Thức Trẻ Books) liên kết với Nhà xuất bản Hà Nội vừa ra mắt bạn đọc cuốn “Chuyện người Hà Nội” - tập 4. Ấn phẩm dày gần 300 trang, tuyển chọn những câu chuyện, kỷ niệm bình dị mà thân thương, khơi dậy nỗi nhớ, tình yêu Hà Nội.
  • Phường Cửa Nam rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội XIV của Đảng
    Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiều địa phương trên địa bàn Hà Nội, trong đó phường Cửa Nam những ngày này đã rực rỡ cờ hoa để chào mừng sự kiện trọng đại của đất nước.
  • Gắn biển công trình Trường THCS Hoàng Mai chào mừng Đại hội XIV của Đảng
    Chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngày 17/1, phường Hoàng Mai tổ chức gắn biển công trình cấp Thành phố đối với dự án xây dựng Trường THCS Hoàng Mai.
Đừng bỏ lỡ
  • Hà Nội trang hoàng rực rỡ chào mừng Đại hội XIV của Đảng
    Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra từ ngày 19 đến 25/1, không khí chào mừng thể hiện rõ qua hệ thống cờ, băng rôn, panô, áp phích... được bố trí đồng bộ trên các tuyến phố và khu dân cư.
  • Khai mạc chương trình "Tết Việt - Tết Phố" 2026
    Sáng 17/1, tại Trung tâm Văn hóa nghệ thuật (số 22 Hàng Buồm, Hà Nội), hoạt động văn hóa mừng Đảng, mừng xuân Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Tết Việt - Tết Phố” đã chính thức khai mạc, đưa công chúng và du khách trở lại không gian Tết truyền thống trong lòng khu phố cổ và khu vực hồ Hoàn Kiếm.
  • Đưa các loại hình nghệ thuật chất lượng, giàu giá trị thẩm mỹ đến gần hơn với đông đảo công chúng
    Tiếp nối thành công và sức lan tỏa tích cực từ chương trình "Âm nhạc cuối tuần", Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tiếp tục giới thiệu tới công chúng Thủ đô chương trình "Tạp kỹ cuối tuần", diễn ra vào lúc 19h30 ngày 18/1, hứa hẹn mang đến một không gian nghệ thuật đa sắc, gần gũi và giàu tính trải nghiệm.
  • Điểm đến tiếp cận di sản văn chương của nhà văn Tô Hoài giữa lòng Hà Nội
    Với hàng trăm hiện vật, tư liệu, hình ảnh và tác phẩm gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp cầm bút của nhà văn Tô Hoài (1920 – 2014), Nhà lưu niệm nhà văn Tô Hoài (số 21B ngõ Đoàn Nhữ Hài, phường Cửa Nam, TP. Hà Nội) hứa hẹn là điểm đến văn hóa dành cho công chúng tiếp cận di sản văn chương của nhà văn Tô Hoài.
  • Hòa nhịp với "Ngẫu hứng Tây nguyên" cùng "Âm nhạc cuối tuần" chiều ngày 18/1
    Chiều Chủ nhật ngày 18/1, "Âm nhạc cuối tuần" tiếp tục mở ra một cuộc hẹn âm nhạc mới, nơi jazz trở thành ngôn ngữ chung kết nối con người với không gian đô thị. Bên cạnh các tác phẩm quốc tế, điểm nhấn của buổi biểu diễn là những sáng tác và ca khúc gắn với Việt Nam như "Hà Nội mùa vắng những cơn mưa" với phần solo saxophone và "Ngẫu hứng Tây Nguyên", cho thấy khả năng kết hợp giữa jazz với âm hưởng truyền thống.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Tiếng “tút tút” cuối cùng (Kỳ 2)
    Xóm Tìm nằm nép mình bên dòng sông Trà Lý, nơi bầu trời dường như sà xuống thấp hơn, và mùi bùn non cứ thế quyện vào hơi thở, vào máu thịt của những người dân lam lũ. Ở cái xóm nhỏ ven đê này, mỗi buổi sáng, vào lúc sáu giờ, một chuỗi âm thanh quen thuộc “tút tút…” lại vang lên từ chiếc loa truyền thanh của xã đặt trên đỉnh cột làm từ một cây xoan già.
  • Ra mắt Không gian văn hóa Trấn Vũ quán
    Phường Ba Đình đã ra mắt Không gian văn hóa - Trấn Vũ quán tại di tích đền Quán Thánh, sự kiện càng có ý nghĩa hơn khi Thủ đô đang tràn ngập không khí vui tươi của những ngày đầu năm mới, chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và chuẩn bị đón Tết cổ truyền của dân tộc
  • Độc đáo Lễ hội A Riêu Ngọi Đung của người Pa Cô
    Người dân Pa Cô vùng cao A Lưới phụng dựng và tái hiện lại Lễ hội A Riêu Ngọi Đung - Lễ mừng nhà mới tại Làng Văn hóa các dân tộc xã A Lưới 3 (TP Huế).
  • Ga Hà Nội - điểm hẹn của hội họa và mùa xuân
    Từ ngày 14/1/2026 đến ngày 12/2/2026 tại Sảnh tầng 2, Ga Hà Nội (số 120 Lê Duẩn) diễn ra Triển lãm “Mừng Đảng - mừng Xuân Bính Ngọ” do Câu lạc bộ Sáng tác đề tài Xây dựng Tổ quốc - Hội Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tổ chức. Triển lãm mang đến một không gian nghệ thuật đặc biệt ngay giữa nhịp chuyển động của đời sống đô thị, nơi hội họa hòa quyện cùng hơi thở mùa xuân.
  • Khai quật khảo cổ Nền nhà Pháo binh tại Hoàng thành Thăng Long
    Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương đã ký Quyết định số 51/QĐ-BVHTTDL ngày 10/1/2025 về việc cho phép khai quật khảo cổ Nền nhà Pháo binh tại Hoàng thành Thăng Long.
Bảo Ninh Vương
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO