Bảo Ninh Vương

Bùi Dư| 07/04/2020 09:26

(Thành hoàng làng Bằng Liệt nay thuộc phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội)

Bảo Ninh Vương
Miếu Gàn được coi là “tổng hành dinh” thờ Bảo Ninh Vương.
Vào thời Trần Minh Tông, niên hiệu Đại Khánh (1314 - 1323), Chu Văn An đến mở trường dạy học ở làng Cung Hoàng (nay thôn Huỳnh Cung, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì). Đến xin học có một người học trò tuấn tú, cung cách và cử chỉ khác hẳn người thường. Có bạn đồng môn khi phát hiện thấy hằng ngày người học trò kỳ lạ này từ đầm Lân Đàm lên trường theo học, đã thưa với thầy Chu, thầy biết vậy, không nói gì. Một hôm, nhìn thấy trên mỏm đầu người học trò có cánh bèo tấm, thầy Chu biết đó là con vua Thủy Tề lên học. 

Gặp năm trời làm đại hạn kéo dài, đồng ruộng khô nẻ, lúa màu nắng cháy, nhân dân lo lắng. Hôm đó, dạy học xong, thầy Chu gọi học trò lại để hỏi xem ai có cách gì giúp dân vượt qua thử thách của thiên tai khắc nghiệt. Trước yêu cầu khẩn thiết của thầy, cậu học trò không ngần ngại, đã xin nhận và thưa với thầy Chu: “Con biết là trái lệnh thiên đình sẽ bị trừng trị, nhưng con xin vâng lời thầy giúp dân chống hạn”. Sau đó, cậu học trò lấy bút và hai nghiên mực, một nghiên mực đen, một nghiên mực đỏ đem ra giữa sân. Khi mài mực đã đầy nghiên, cậu ngửa mặt lên trời đọc chú, cầm bút mực và vẩy lên trời. Lập tức mây đen kéo đến, sấm chớp ầm ầm, một trận mưa rất lớn đổ xuống. Trong khi trời mưa, có một tiếng sét vang động một góc trời. Những cánh đồng đã no nước, lúa khắp vùng đã được cứu sống. 

Sáng sớm hôm sau, người ta thấy xác một con thuống luồng bị sét đánh chết nổi trên mặt đầm Lân Đoàn (sau đổi là Linh Đường). Chu Văn An  được tin này, biết đó là người học trò Thủy thần của mình đã hy sinh để làm mưa giúp dân theo ý nguyện của thầy. Thầy vô cùng thương tiếc, đã cùng dân làng quanh vùng vớt xác thuồng luồng làm lễ an táng chu đáo. 

Để tỏ lòng nhớ công ơn của Thủy thần, nhân dân bảy làng; quanh vùng đã Thủy  thần làm Thành hoàng, lập đền thờ. Đó là các xã, thôn: Bằng Liệt, Tứ Kỳ, Pháp Vân, Linh Đường, phường Hoàng Liệt; làng Đại Từ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai; làng Tựu Liệt, xã Tam Hiệp; làng Lê Xá, xã Hữu Hòa, huyện Thanh Trì. Đền chính ở làng Bằng Liệt, tên chữ Xá Can Từ, tục gọi Miếu Gàn. Sắc phong của các triều đại phong học trò Thủy thần là Bảo Ninh Vương. Tại Miếu Gàn có đôi câu đối ca ngợi Thủy thần:

Nghiêng tự đằng vân, 
thánh vực hà niên xưng đế tử,
Đàm do lưu mực, 
thần công thiên cổ thụ sứ môn.

Nghĩa:
Mây từ nghiên bay lên, 
đất thánh nghìn năm con vua xuất hiện,
Đầm còn mực lan chảy, 
Công thần muôn thủa, thầy dạy lừng danh.

Hiện nay ở gần cầu Bươu còn một cái gò nổi lên giữa dòng nước, nằm giáp xã Thanh Liệt và xã Tả Thanh Oai, tương truyền đó là mộ của Thủy thần, tên chữ là Cù Long phụ. Từ bao đời nay, dòng nước cứ chảy suốt tháng, suốt năm mà gò đất vẫn không hề xói mòn. Nhân dân các làng công đức tiền xây mộ và miếu thờ tại đây. 

Hằng năm vào ngày 6 tháng 2 âm lịch, nhân dân bảy làng tổ chức lễ rước và hội tế tại Miếu Gàn. Lễ vật ngoài cỗ tam sinh còn có lễ cá chép đánh bắt từ đầm. 

Ơn đức của thần còn lưu lại trên vùng đất này qua nhiều truyền thuyết. Nơi nghiên mực rơi xuống trên đất giữa hai làng Quỳnh Đôi và Vĩnh Ninh (xã Vĩnh Quỳnh, Thanh Trì) đã biến thành đầm nước có màu đen nên dân gian gọi là Đầm Mực, Đầm Mực là nơi chôn vùi quân Thanh trong trận Ngọc Hồi – Đống Đa giải phóng thành Thăng Long của vua Quang Trung mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789. Cây bút rơi xuống làng Tó (xã Tả Thanh Oai, Thanh Trì), người đời cho rằng vì thế mà làng này trở thành một làng văn học, quê hương của những danh nhân như Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm…

Các cụ ở các làng quanh đầm Linh Đường kể rằng, xưa kia mỗi khi gặp hạn hán, nhân dân các làng lại tổ chức lễ cầu đảo tại Miếu Gàn, nếu trời không mưa, đoàn rước mới sang cầu Đức Thánh Chu tại đền Huỳnh Cung (cách đó độ 300 mét) và thường linh nghiệm.

Miếu thờ Bảo Ninh Vương đã được xếp hàng Di tích văn hóa cấp Quốc gia.
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast] Tản văn: Những mùa xuân nối tiếp
    Mùa xuân vẫn về qua cây cầu vắt ngang sông. Một khúc sông rộng đủ để những chuyến đò ngang bối rối, chênh chao. Khi không còn chở đò nữa, bóng người lái đò cứ thế xa dần, mờ dần phía cuối con đê. Bến đỗ, nẻo về ngoằn ngoèo, xa tít tắp. Ai đó còn gọi với: thầy ơi, u ơi. Chiếc lá rơi vào chiều lỗi hẹn. Quê và những mùa xuân nối tiếp làm xao động tấm chân tình.
  • “Thi dĩ ngôn chí”, tôn vinh di sản thi ca của các Hoàng đế triều Nguyễn
    Chương trình nghệ thuật “Thi dĩ ngôn chí” được dàn dựng như một câu chuyện sử thi giàu cảm xúc, tái hiện đời sống xã hội Việt Nam thế kỷ XIX dưới thời Triều Nguyễn và tôn vinh di sản thi ca của các Hoàng đế.
  • Ba tập thơ thiếu nhi mới chào mừng Ngày thơ Việt Nam 2026
    Chào mừng Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 năm 2026, Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu tới bạn đọc ba tập thơ thiếu nhi mới: “Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ” của Hoa Cúc, “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em” của Lý Thăng Long và “Thế giới đảo ngược” của Nguyễn Quỳnh Mai. Những ấn phẩm mới mang đến những vần thơ trong trẻo, giàu nhạc tính và vần điệu, mở ra một thế giới giàu tưởng tượng, đa thanh, hòa cùng nhịp sống hiện đại của trẻ.
  • [Podcast] Âm nhạc cuối tuần - Số 8
    Vào 15h30 chiều Chủ nhật hàng tuần, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do Sở Văn hóa – Thể thao Hà Nội tổ chức, lại cất lên những giai điệu quen thuộc.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Tiếng của mùa xuân
    Mùa xuân yêu thích, quyến rũ bởi phơi phới mưa bụi bay, mịn màng vàng tươi nắng lụa hay xuýt xoa mấy cữ rét ngọt. Má em tươi nay phớt thêm hồng nồng nàn thơm hoa chanh hoa bưởi, làn da tươi trong váy áo rộn ràng…
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” Ngày 8/3: Giai điệu Jazz ngọt ngào gửi lời tri ân phái đẹp
    Chiều Chủ nhật, ngày 8/3, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tiếp tục trở lại với một buổi nhạc Jazz giàu cảm xúc do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club biểu diễn. Đặc biệt, chương trình tuần này diễn ra đúng dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3), mang đến những giai điệu ngọt ngào như một lời tri ân tinh tế dành cho phái đẹp.
  • Hoa ban nở rộ trên đường Hoàng Diệu thu hút người dân tới check-in
    Những ngày đầu tháng Ba, khi tiết trời Hà Nội bắt đầu ấm dần sau những đợt mưa phùn cuối xuân, hoa ban lại nở rộ trên nhiều tuyến phố, nhuộm sắc trắng dịu dàng lên không gian Thủ đô. Chỉ kéo dài trong vài tuần ngắn ngủi, mùa hoa ban nhanh chóng trở thành điểm hẹn của người dân và du khách, tạo nên những khung cảnh nhộn nhịp trên các con phố vốn quen thuộc.
  • [Infographic] Đồng chí Phạm Tuấn Long ứng cử đại biểu HĐND TP Hà Nội khóa XVII tại đơn vị bầu cử số 1
    Theo Quyết định số 50/QĐ-UBBC của Ủy ban Bầu cử Thành phố Hà Nội, đồng chí Phạm Tuấn Long - Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hà Nội là 1 trong 5 ứng cử viên ứng cử Đại biểu HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại đơn vị bầu cử số 1, gồm các phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam. Ngày 15/3/2026 (Chủ nhật), cử tri cả nước sẽ đi bầu ĐBQH khóa khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031.
  • Hà Nội vào top 50 thành phố đẹp nhất thế giới
    Condé Nast Traveler cho rằng, dù Hà Nội đang trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng, thành phố vẫn giữ được “tâm hồn lãng mạn” và chiều sâu văn hóa – yếu tố làm nên bản sắc riêng, khác biệt so với nhiều đô thị lớn trong khu vực.
  • “Cẩm nang Bầu cử” hỗ trợ cử tri phường Ba Đình tiếp cận thông tin dễ dàng
    Hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phường Ba Đình đã ra mắt sản phẩm truyền thông số mang tên “Cẩm nang Bầu cử” cùng các video AI hướng dẫn quy định bỏ phiếu và tiêu chuẩn đại biểu.
  • Phường Phú Thượng phát huy dân chủ trước ngày bầu cử
    Hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, các tổ dân phố trên địa bàn phường Phú Thượng đã đồng loạt tổ chức hội nghị tọa đàm, mạn đàm về cơ cấu, tiêu chuẩn đại biểu, danh sách và tiểu sử người ứng cử.
  • Trưng bày giới thiệu những di sản tư liệu quý trong không gian “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản”
    Chuyên đề diễn ra trong 3 ngày (từ 3-5/3), mang đến cơ hội hiếm có để công chúng tận mắt chiêm ngưỡng những nét châu phê cùng lời chúc hanh thông, dấu triện cát tường của các vị Hoàng đế triều Nguyễn còn được bảo tồn nguyên vẹn trên Châu bản và Mộc bản triều Nguyễn – những tài liệu gốc có giá trị đặc biệt về lịch sử, pháp lý và văn hóa.
  • [Infographic] Đồng chí Phùng Thị Hồng Hà ứng cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND TP Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031
    Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ diễn ra ngày 15/3/2026. Đồng chí Phùng Thị Hồng Hà, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội - Phó Bí thư Đảng ủy các cơ quan Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy HĐND Thành phố Hà Nội, Chủ tịch HĐND Thành phố Hà Nội ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI (đơn vị bầu cử số 4) và đại biểu HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII (đơn vị bầu cử số 13), nhiệm kỳ 2026 - 2031.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Thành thị - Ký ức di truyền”
    Tri Thức Trẻ Books phối hợp cùng NXB Văn học vừa ra mắt bạn đọc tiểu thuyết “Thành thị - Ký ức di truyền” của tác giả Tử Ảnh. Tác phẩm mang màu sắc hiện thực huyền ảo, đan xen yếu tố kinh dị, đặt thành phố vào vị trí một “cơ thể sống” - nơi lưu giữ ký ức, thương tích và những bí mật chưa từng được gọi tên.
  • Lễ hội đền Và xuân Bính Ngọ: Gìn giữ di sản văn hóa, gắn kết Nhân dân đôi bờ sông Hồng
    Sáng 3/3 (tức 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ) nghi lễ quan trọng nhất trong kỳ chính hội Đền Và (phường Sơn Tây, TP. Hà Nội) - lễ rước long ngai bài vị Tam vị Đức Thánh Tản sang Đền Ngự Dội (xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ) được tổ chức long trọng với sự tham gia của nhân dân các làng: Vân Gia, Nghĩa Phủ, Mai Trai, Thanh Trì, Ái Mỗ, Phú Nhi, Phù Sa trước đây (nay là 7 tổ dân phố của phường Sơn Tây) cùng thôn Duy Bình, xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ.
Bảo Ninh Vương
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO