Lại về tỉnh nhỏ

Tỉnh nhỏ

Đìu hiu

Mặt trời ngủ giữa chiều,

Thả mình bên mái rạ

Cây trễ bóng trên hè

Tay xương nắm lá

Như tay người đưa thư

Áo vải tay vàng,

Hai vai đã vá,

Đi giữa đường mấp mô

Không có kẻ đợi chờ

Đôi chiếc xe dụm đầu ngái ngủ…

Tỉnh nhỏ

         Cô em

               Nằm xem

                         Kiếm hiệp

Sân bàn cờ, cửa trường gài liếp,

Mòn thước gõ đầu trò

Ông giáo đã hoa râm

Môi mùa hè đỏ bầm

Rụng theo hoa cành gạo

Gương bi chiếu tường cong,

Trên cột lều nhà thợ cạo

Bức tranh tố nữ mưa thu đã nhạt má hồng

Hàng rong

Gặp hàng rong,

Liếc mắt nhìn nhau qua mẹt bánh

Anh khóa nghèo lên tỉnh

Lá đơn cặp với cán ô

Ông chủ hiệu R.A.R.O (1)

Lấm lét trông chừng lính đoan đầu ngõ.

Võ vàng,

Nắng thắt ngang hầu thị trấn

Gập ghềnh trên đường vắng:

Cuộc đời,

Hay cỗ xe bò,

Nhắm về phía mả mồ

Chậm rãi lê từng bước một?

Hiên nhà ủ dột

Chống trời nhìn kẻ khuất phương xa

Chuông nhà thờ ngân nga

Báo hiệu một ngày đang chết.

Cảnh cũ

Hôm nay đổi thay dấu vết

Mười sáu năm tôi trở lại đây 

Xương thịt tay gầy,

Cây gạo ngày xưa vẫn nở

Mặt đường còn rỗ

                          Dấu bom,

Ngực vách đang đau

                           Vết đạn.

Nhưng mỗi vật đang bừng ánh sáng

Tự do.

Ảnh Bác Hồ

               Cười qua khung cửa.

Tỉnh nhỏ,

Dập dìu

Mặt trời trẻ buổi chiều

Reo trên mái lá

Cuộc đời như mạ

Con nước về

                Đang nhích từng phân

Quần lĩnh tía, áo tứ thân

Chen cửa hàng mậu dịch.

Áp phích rao hai tối kịch,

Cô em

     Đứng xem

               Lòng đầy tiếng hát.

Xe gạch đuổi xe cát.

Anh nối em 

Rẽ vào lối công trường.

Chuyện cải cách nông thôn.

Vào ca dao,

Tiếng mẹ hát cao cao,

Chớp chớp bàn tay con vỗ,

Tỉnh nhỏ

Nắng vàng

Chảy tràn

Lên tóc

Tôi đi qua trường học

Đầy áo hoa, chắc ông giáo đã bạc đầu

Kìa ai tưới vườn rau,

Sao giống cô em

Buổi trước nằm xem kiếm hiệp

Xe trên đường chạy tiếp:

Hà Nội - Cao Bằng

Phú Thọ - Tuyên Quang,

Mỗi người khách:

Một luống cày vừa xới.

Màn cửa nhà ai phấp phới ?

Như tình yêu

Tung cánh buồm chiều

Bơi giữa lòng thị trấn

Mặt trời không muốn lặn,

Mặt trời len vào mắt con người.

                            19/5/1956

(1) Cửa hàng bán rượu (R.A) và thuốc phiện (R.O) 

thời Pháp thuộc tỉnh nhỏ

Bến My Lăng

Bến My Lăng nằm không, 

thuyền đợi khách,

Rượu hết rồi, ông lái chẳng buông câu.

Trăng thì đầy rơi vàng trên mặt sách,

Ông lái buồn để gió lên mơn râu.

Ông không muốn run người ra tiếng địch

Chở mãi hồn lên tắm bến trăng cao.

Vì đìu hiu, đìu hiu, trời tĩnh mịch,

Trời võ vàng, trời thiếu những vì sao.

Trôi quanh thuyền, những lá vàng 

quá lạnh

Tơ vương trời, nhưng chỉ rải trăng trăng,

Chiều ngui ngút dài trôi về nẻo quạnh,

Để đêm buồn vây phủ bến My Lăng.

Nhưng đêm kia đến một chàng kỵ mã,

Nhúng đầy trăng màu áo ngực lưu ly,

Chàng gọi đò, gọi đò như hối hả

Sợ trăng vàng rơi khuất lối chưa đi.

Ông lão vẫn say trăng, đầu gối sách,

Để thuyền hồn bơi khỏi bến My Lăng.

Tiếng gọi đò, gọi đò như oán trách,

Gọi đò thôi run rẩy cả ngành trăng .

Bến My Lăng còn lạnh, bến My Lăng

Ông lái buồn đợi khách suốt bao trăng.

Mùa xuân 

         lên cao

Bút ký bằng thơ

(Trích)

Ta từ những miền:

Mặt ao tròn như những lá khoai;

Gánh trĩu nương chè: đồi cong đôi vai;

Hội diễn mùa xuân: cọ xoè quạt lá;

Măng uốn cần câu: thuyền thon mình cá.

Ta qua những làng

Máng rủ suối sang,

Chàm ngâm tím vại,

Trâu kéo gỗ về sông Yên Bái,

Bến Âu Lâu thóc trẩy sang đò;

Ta dừng trên những nương ngô

Phấn bay giếng nước,

Giàn su quả dày.

Vườn cam quả sây.

Cam hay chim nở,

Cam hay em nhỏ,

Trên cành múa lay;

Cam hay má đỏ

Tay sờ mát tay.

Nứa chuối chân ngàn

Nhìn ngon con mắt;

Ngọn suối cổ đeo vòng bạc

Thảnh thơi giã cối nếp vàng,

Tay ai chẻ lạt

Bó tròn lá dong;

Rung rinh làng mạc

Con nước xuôi bè lá bánh chưng.

Ta về quên cả phố phường;

Đêm nay lửa sưởi công trường,

Câu hát đồng bằng bay phấn đá

Nghe giọng miền Nam giòn giã,

Mắt nào không có bóng quê hương!

Đường "ray" ta theo:

Lào Cai - Hồ Kiều,

Chiếc cầu biên giới,

Hai cánh cờ giao thắm một màu,

Xuân chưa vào hội

Mà lòng dựng nêu;

Người ra bến lội,

Hai nước cùng nhen bếp lửa chiều,

Bên kia ai nói ?

Nghe cả bên kia tiếng Việt kiều.

Đêm nằm Bát Xát,

Hồn ta nghe cựa gốc sông Hồng,

Đồn giặc trên cao đà đổ nát,

Những áo chàm xanh hết khóc chồng,

Những áo chàm xanh vào hội nghị,

Trang sổ ghi đầy lịch đổi công.

Sau một công trình thủy lợi

Sông vẫn sông xưa nước đổi nguồn

Uống vào khang khác vị quê hương

Chút vì tươi trẻ từng bơi lặn

Kỷ niệm hòa vào hóa nhớ thương.

An Trường 1989

Tiếng võng ru

Ai giải dùm ta tiếng võng đưa

Của bao người mẹ tự bao giờ

Những chiều năm xửa năm xưa ấy

Trong lúc ngoài trời lén đổ mưa.

1939

Dệt thổ cẩm

Xa nhau trăng khuyết bữa nay tròn

Thổ cẩm em chưa đầy một vuông

Thư ở công trường anh gửi đến 

Đường dây thủy điện đã lên non

Họa mi trong lồng

Tặng Quang Dũng

Tàu điện xa dần phía chợ Mơ

Phòng văn được phút lặng không ngờ

Họa mi ai nhốt sau lồng trúc 

Vọng tiếng rừng sang góp với thơ.

10/1973

Tiếng khua đêm

Xóm nhỏ nhà tranh đôi mái sương

Cây rơm đống mạ cúi nhìn mương

Canh ba chưa kịp vang hồi mõ

Tiếng gậy lùa dê đã mở đường.

27/2/1998

.............................................................

Thơ tuyển rút từ tập “Yến Lan thơ với tuổi hoa” NXB Kim Đồng 2003; “Tuyển tập thơ tứ tuyệt” NXB Văn học Hà Nội 2006