Trung Quốc và bà i toán cân bằng ở Hong Kong

Hà ng vạn người tập trung quanh tòa nhà chính phủ trong cuộc biểu tình lớn nhất hai thập kỷ tại Hong Kong. Ảnh: CNN

Hà ng chục nghìn người dân Hong Kong trong hơn một tuần nay liên tục tổ chức các hoạt động biểu tình, bãi khóa nhằm phản đối các quy định mới vử bầu cử của Trung Quốc tại đặc khu hà nh chính. Phong trà o lên tới đỉnh điểm hôm 28/9 khi lực lượng cảnh sát và người biểu tình xảy ra đụng độ. Đạn hơi cay đã được sử dụng.

Tháng trước, Trung Quốc phản đối đử xuất vử việc dân chúng Hong Kong công khai lựa chọn người đủ điửu kiện giữ vị trí lãnh đạo thà nh phố trong cuộc bầu cử dự kiến diễn ra năm 2017. Thay và o đó, ứng viên phải được sà ng lọc và lựa chọn bởi một hội đồng có mối liên kết chặt chẽ với Bắc Kinh.

Điửu nà y khiến dân chúng "nhận ra rằng Bắc Kinh sẽ không thay đổi", AP dẫn lời William Lam, nhà phân tích tại Đại học Trung Quốc của Hong Kong, nói. Thông qua biểu tình đòi dân chủ, dường như họ muốn gửi đi lời nhắn rằng "chúng tôi muốn nắm giữ tương lai của chính mình".

Những diễn biến mới đang đẩy các lãnh đạo Trung Quốc và o một tình thế chính trị gai góc.

Bắc Kinh không thể đà n áp cuộc biểu tình trên lãnh thổ khu vực Hong Kong, nơi được hưởng quy chế "một nước hai chế độ", nơi phương tiện truyửn thông tự do đảm bảo mọi động thái sẽ được phơi bà y trước công luận thế giới. Mặt khác, Trung Quốc cũng buộc phải dẹp yên các cuộc biểu tình cà ng sớm cà ng tốt để hạn chế gia tăng là n sóng phản đối chính phủ, những bất đồng chính kiến hay sự chia rẽ nội bộ, theo AP.

"Chính phủ Trung Quốc không muốn sự việc tương tự lan sang đại lục", Zhang Lifan, nhà phân tích chính trị và lịch sử đến từ Bắc Kinh, nhận xét. "Cuộc biểu tình gây ra áp lực không nhử tới Bắc Kinh bởi họ lo lắng vử một phản ứng dây chuyửn có thể xảy ra".

Bà i xã luận trên trang báo điện tử nhà nước Trung Quốc Global Times từng gợi ý Bắc Kinh nên gửi cảnh sát quân sự để "trấn áp các cuộc bạo động", nhưng không lâu sau nó bị xóa bử. Tại Hong Kong, trưởng đặc khu Lương Chấn Anh nhanh chóng phủ nhận cái mà ông nà y gọi là "tin đồn" vử sự can thiệp của trung ương.

Tình hình hiện nay chưa đến mức phải huy động quân đội, Steve Tsang, chuyên gia cao cấp từ Viện Chính sách Trung Quốc, Đại học Nottingham, cho biết. "Nếu chính quyửn thay đổi sách lược, sử dụng phương pháp truyửn thống, rút lực lượng cảnh sát chống bạo động và đối thoại với dân chúng, ta có thể đưa những người biểu tình trở vử vòng kiểm soát".

Tuy nhiên, trong trường hợp cần thiết, họ vẫn có khả năng sử dụng vũ lực để đảm bảo sự ổn định, Zhang nhấn mạnh. Theo ông Lam, Bắc Kinh sẽ giữ phương án điửu động quân sự như một lựa chọn cuối cùng.

140928132400-hong-kong-tear-ni-5940-2805

Nhiửu cuộc đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng cảnh sát chống bạo động nổ ra hôm qua, đạn hơi cay đã được sử dụng. Ảnh: CNN

Tuần trước, một nhóm nhử, chủ yếu là những người lớn tuổi ở Thượng Hải, chụp và đăng tải bức ảnh họ giơ các tấm bảng tuyên bố "Người dân Thượng Hải đồng tình với phong trà o 'chiếm trung tâm' ở Hong Kong". Điửu nà y khiến các nhà quản lý Trung Quốc phải đặt câu hửi liệu sự việc tương tự có xảy ra ở đại lục, đồng thời áp dụng các biện pháp phòng ngừa tức thì.

Chuyên gia cho rằng điửu đó khó trở thà nh hiện thực. Hong Kong đã quá quen thuộc với hình thức biểu tình để thể hiện ý chí của quần chúng nhân dân. "Mỗi giai đoạn phát triển của luật căn bản đửu chứng kiến các cuộc biểu tình nổ ra", New Republic dẫn lời giáo sư David Lampton từ Trường Johns Hopskin thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế, cho hay.

Trong đại lục thì khác. Theo nhiửu bản tin, Trung Quốc hôm 28/9 đã vô hiệu hóa Instagram, phần mửm chia sẻ ảnh nổi tiếng, nhằm giảm thiểu những bức hình từ hiện trường. Công cụ tìm kiếm trên mạng cũng bắt đầu loại bử các kết quả liên quan đến biểu tình Hong Kong. Báo chí Trung Quốc đại lục đưa tin nhử giọt vử các diễn biến ở Hong Kong, kèm theo các bà i xã luận chỉ trích những gì đang diễn ra là trái phép và "có bị các nhân tố cực đoan kích động". Trang báo nhà nước như China Daily đăng tin vử vụ hỗn loạn ở những mục rất nhử.

Theo Bloomberg, nhiửu người dân Trung Quốc đã kịp thời nắm thông tin vử cuộc biểu tình, nhưng không có đầy đủ thông tin để hiểu động cơ và quy mô của sự việc. Bên cạnh đó, một số người Trung Quốc thể hiện sự không đồng tình với những diễn biến ở Hong Kong. "Một bộ phận người Trung Quốc nghĩ rằng Hong Kong đang phản ứng thái quá", Lampton nói.