Thấy gì từ việc nạo vét cử­a Nhật Lệ?

Nạo 280.000m3 để bảo tồn bử biển

Chúng tôi lần ngược các tà i liệu khổng lồ vử hà ng hải, chế độ thủy văn, nghiên cứu địa lý trầm tích của hà ng triệu năm ở sông Nhật Lệ và  có tà i liệu đáng chú ý của Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia vử động lực học sông biển Việt Nam qua đử tà i: Аánh giá sơ bộ điửu kiện tự nhiên, khả năng bồi lấp cử­a sông, luồng tà u và o cảng Gianh, Nhật Lệ và  đử xuất biện pháp giảm thiểu thuộc Viện khoa học thủy lợi Việt Nam. Аử tà i thực hiện và o tháng 5-2009. Thời điểm đó cảng Nhật Lệ thuộc Cục hà ng hải quản lý. Luồng lạch trong tà i liệu nà y các nhà  khoa học đử xuất nạo vét vùng cử­a Nhật Lệ và o đến cảng 2,8km, độ sâu luồng âm 3,5m, chiửu rộng thông luồng 60m, lượng cát đưa đi theo hình thức tận thu được xã hội hóa với tính toán 280.000m3 cát bán sang Singapo.

Kè biển Mử¹ Cảnh không còn cát, bị sóng đánh tả tơi

          Thời điểm đó, các nhà  khoa học cho rằng, lấy đi lượng cát đó nó vừa tạo luồng cho tà u biển ra và o với cỡ tà u 200 tấn vì cảng Nhật Lệ chỉ thiết kế cho loại tà u đó. Lượng cát lấy đi lúc đó không ảnh hưởng nửn địa tầng Tp. Аồng Hới, bán đảo Bảo Ninh, bãi biển Nhật Lệ, di tích khảo cổ văn hóa Bà u Tró và  hồ chứa nước Bà u Tró cách biển khoảng 500m. Tuy nhiên, một chuyên gia cho biết, tà i liệu chưa chứng minh được nguồn gốc bồi lấp từ đâu mà  chỉ nói sự bồi lấp do sóng biển, gió mùa đưa lại. à”ng cũng chỉ ra các điểm khác cần thực hiện thêm là  khoan thăm dò xem xét các trầm tích trong đó để định lượng chắc chắn cần nạo vét luồng nà y không ảnh hưởng đến nửn địa tầng của khu vực có thắng cảnh bãi biển Nhật Lệ nguyên sơ và  nổi tiếng. Tuy nhiên lời khuyên nà y không được tính đến mà  người ta lại cho nạo vét lớn hơn tà i liệu nghiên cứu khoa học tìm hiểu.

          Cục đường thủy vì thông luồng hay vì thu tiửn?

Cuối năm 2010, Bộ GTVT đã đưa cảng Nhật Lệ ra khửi quy hoạch hệ thống cảng Việt Nam. Vai trò của cảng Nhật Lệ chấm dứt hoạt động, cầu tà u được chỉnh trang trở thà nh công viên Nhật Lệ. Luồng cử­a biển Nhật Lệ phục vụ tà u cá của ngư dân và o ra. Các ngư dân Bảo Ninh như ông Nguyễn Phong cho biết, cử­a biển có nơi cạn nhưng đúng luồng nó thì mớn nước cho tà u cá ngư dân và o được. Một số bị mắc cạn là  do không quen luồng. Khi các ngư dân sử­ dụng luồng lạch thuần thục thì Cục hảng hải không quản lý lòng sông ở đây, Nhật Lệ chính thức được Cục đường thủy nội địa Việt Nam quản lý.

          Chính từ đó, bắt đầu rộ lên phong trà o xã hội hóa nạo vét thông luồng từ Nam chí Bắc với kiểu cách tận thu cát nhiễm mặn sang Singapo. Các dự án được lập, nhiửu khi chóng vánh. Và  ở khu vực Nhật Lệ, Cục đường thủy nội địa đã ký hợp đồng thực hiện dự án nạo vét luồng đường thủy nội địa quốc gia kết hợp tận thu sản phẩm đoạn cạn cử­a sông ra biển trên sông Nhật Lệ tỉnh Quảng Bình với công ty TNHH xây dựng thương mại Hoà ng Kim Việt (gọi tắt Hoà ng Kim Việt). Hợp đồng có số 0506/2004HА-NVTT ký ngà y 5.6.2014 giữa Cục trưởng Trần Văn Cừu và  giám đốc của Hoà ng Kim Việt là  ông Võ Minh Hùng. Giá trị toà n bộ hợp đồng đến gần 131 tỷ đồng. Nhà  thầu tự bố trí kinh phí qua tận thu nạo vét và  bán 2.221.014m3 cát. Với gói hợp đồng nà y, nhà  thầu nộp cho Cục đường thủy nội địa hơn 6,5 tỷ đồng để bảo đảm hợp đồng. Lượng cát đà o đi gấp 10 lần với các tà i liệu nghiên cứu của Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia vử động lực học sông biển Việt Nam.

          Cần nhớ rằng, thời điểm Hoà ng Kim Việt đưa báo cáo đánh giá tác động môi trường ra thuyết phục các cơ quan của Bộ GTVT và  ban ngà nh tỉnh Quảng Bình, cảng Nhật Lệ đã đưa ra khửi hệ hệ thống cảng biển Việt Nam. Tiửm năng vận chuyển thủy nội địa ở đây không đáng kể, tà u thuyửn 200 tấn không và o để ăn hà ng. Nhưng Hoà ng Kim Việt đã vống lên tiửm năng tà u hơn 1000 tấn ra và o trong báo cáo của mình để qua mặt và  thuyết phục các cơ quan địa phương đặt bút ký mà  trong đó rốt ráo nhất là  Sở TNMT tỉnh Quảng Bình. Từ đó, Hoà ng Kim Việt vẻ bản thiết kế nạo hút cát tận thu trên chiửu dà i 3,2km từ phao số 0 và o gần cầu Nhật Lệ (dà i hơn 0,4km so với bản nghiên cứu khoa học của Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia vử động lực học sông biển Việt Nam). Khi còn cảng Nhật Lệ, các nhà  khoa học yêu cầu luồng tiêu chuẩn 60m, Hoà ng Kim Việt mở luồng sông rộng 100m, ở luồng cử­a biển lên đến 400m, độ sâu nạo tận thu âm 5,5m, mái dốc đến 7m, tạo tác bán kính cong phía bán đảo Bảo Ninh lên 650m. Tất cả đửu lớn hơn tầm vóc thực tế.

          Cũng cần nói thêm luồng đường thủy sông Nhật Lệ lên sông Long Аại, và  sông Kiến Giang là  luồng đường thủy chết không có nhu cầu vận tải, do đó không thể nói phục vụ nhu cầu tà u ra và o 1000 tấn.

          Muốn thắng cảnh biến mất?

Rất nhiửu người dân khi biết được tổng lượng khai thác cát ở biển Nhật Lệ kiểu tận thu xã hội hóa lên hơn 2,2 triệu mét khối đã lo lắng. Bởi những ngư dân sống ở đây hà ng vạn đời, họ biết kinh nghiệm con nước. Và  tiêu chuẩn của cát là  đà o cà ng sâu, lấy cà ng nhiửu thì cát sẽ chảy chỗ cao xuống chỗ thấp. à”ng Nguyễn Ngọc Giai, Nguyên Chi cục trưởng chi cục phòng chống bão lụt Quảng Bình đã nghỉ hưu cho biết: Cát thì không thể tự có, mà  lấy dưới đáy thì trên bử chảy xuống. Lấy ít chảy ít, lấy nhiửu chảy nhiửu. Lấy hơn 2,2 triệu thì lo vô cùng rồi. à”ng Giai cũng nhấn mạnh: Nguyên lý của cát không phải tự sinh ra, mà  đó là  dạng trầm tích từ hà ng trăm triệu năm trước. Nó là  vật liệu chống sạt lở từ hà ng vạn năm nay một cách tự nhiên. Trên cùng một chiửu dà i, luồng hà ng hải từng tiêu chuẩn 60m mà  mở rộng tới hạn nạo vét đến 100m là  nhiửu đoạn sát bử sông, ngoà i cử­a loe ra đến 400m, vòng cung 650m áp sát bán đảo Bảo Ninh mà  lấy đi hơn 2,2 triệu khối cát là  khác biệt rất lớn khi lấy 280.000m3 cát. Nó sẽ tạo một cái hố sâu, hẫng chân phía dưới, bử biển Nhật Lệ bị đe dọa, bán đảo Bảo Ninh sẽ ảnh hưởng trầm trọng, di chỉ khảo cổ Bà u Tró, hồ nước ngọt Bà u Tró rất quan trọng với TP. Аồng Hới cách biển hơn 500m bị đe dọa sạt lở, đứt gãy là  đáng lo ngại.

          Trên bán đảo Bảo Ninh không chỉ là  vùng bử biển đẹp mà  còn di tích lũy Trường Sa bằng cát từ thời nhà  Nguyễn để lại. Phía bử Bắc sông Nhật Lệ còn có di tích lũy Аà o Duy Từ cách vị trí nạo vét chỉ mấy trăm bước chân. Con đường Trương Pháp dọc biển Nhật Lệ sẽ bị ảnh hưởng nếu lượng cát lấy đi khổng lồ, bử biển sẽ phải sạt lở để đưa cát từ bử chảy xuống luồng nạo vét quá tiêu chuẩn hà ng hải cũ.

          Sở GTVT Quảng Bình cho biết, mặc dù là  đơn vị quản lý Nhà  nước trên địa bà n nhưng công ty Hoà ng Kim Việt không hợp tác tích cực vử chuyển tà i liệu hồ sơ cho đơn vị tìm hiểu. Chỉ đến khi có văn bản, đơn vị nà y mới nhận từ công ty nạo vét cử­a Nhật Lệ bộ tà i liệu sơ sà i. Trong khi đó, UBND các phường Bảo Ninh, Аồng Mử¹, Hải Thà nh, Quang Phú cho biết, công ty Hoà ng Kim Việt không tổ chức họp chung các phường trên địa bà n mà  xé lẻ các đơn vị ra để thuyết phục Mặt trận các địa phương ký đồng tình nhanh chóng. UBND tỉnh Quảng Bình cũng yêu cầu Hoà ng Kim Việt cho niêm yết công khai hồ sơ nạo vét nà y tại trụ sở các xã phường nhưng hiện Hoà ng Kim Việt không thực hiện. Hiện tại, Hoà ng Kim Việt đã cho vận chuyển khửi vùng biển nà y khối lượng lớn cát.

          Và  các bãi biển Nhật Lệ, Mử¹ Cảnh, Bảo Ninh đang bị sạt lở nghiêm trọng như lời của ông Trần Аình Dinh, Chủ tịch UBND TP. Аồng Hới. Аiửu nà y khiến dư luận lo ngại bởi sạt lở hiện là  rất nghiêm trọng.