Tết cổ truyửn của người Khơ Mú

Аồng bà o Khơ Mú ở Nghĩa Sơn, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái ăn tết cổ truyửn theo Tết Nguyên đán. Và o khoảng cuối tháng Chạp là  thời gian đồng bà o chuẩn bị cho ngà y tết với mong muốn một năm mới đem lại nhiửu điửu may mắn và  hạnh phúc cho gia đình.

Tục đón tết của người Khơ Mú ở Nghĩa Sơn khá độc đáo. Nổi bật nhất trong ngôi nhà  đó là  hai bà n thử: thử ma nhà  và  thử thổ công được trang hoà ng lộng lẫy với giấy nhiửu mà u sắc trong đó, giấy mà u đử theo quan niệm của người Khơ Mú là  biểu tượng cho hạnh phúc và  may mắn. Theo tập quán, trước ngà y 30 tết nhà  nà o cũng phải dựng bà n thử để đón tổ tiên vử nhà  ăn tết.

Аể dự đoán những may rủi trong năm mới, ngà y 30 Tết, nhà  nà o cũng có một con gà  trống thiến để cúng tổ tiên và  sau giao thừa xem chân đoán vận hạn. Sau giao thừa, các cụ già  trong gia đình thường lắng nghe xem con vật nà o kêu trước. Theo quan niệm của đồng bà o Khơ mú, nếu con gà  kêu trước thì năm đó sẽ mất mùa vì gà  lúc nà o cũng ăn; nếu con lợn hay con chó kêu trước thì năm đó sẽ được mùa và  no ấm quanh năm bởi con chó thì sang, con lợn thì sung túc; còn nếu con mèo kêu trước thì sẽ có nhiửu chuột phá nương rẫy...

Thiếu nữ Khơ Mú

Nếu người Dao quan niệm lấy nước và o ngà y tết thì năm đó trời sẽ hạn hán, mất mùa thì với người Khơ Mú, lấy nước và o buổi sáng mồng một sẽ đem lại sự may mắn cho mọi người trong gia đình. Chính vì vậy, ngay từ sáng sớm, bà  chủ gia đình sẽ địu ống bương ra khe lấy nước mới vử cho mỗi người uống một ngụm nhử để lấy may, sau đó mọi người rử­a mặt, chân tay bằng nước mới.

Người xông nhà  có vai trò đặc biệt quan trọng, nếu bị người có vía dữ đến xông nhà  thì coi như cả năm đó xui xẻo. Chính vì vậy, người xông nhà  thường được lựa chọn và  chuẩn bị trước. Trong ngà y mồng một đầu năm, người ta kiêng từ là ng nà y sang là ng kia chơi, chúc tết vì quan niệm rằng nếu đi sang là ng khác chơi thì của cải trong là ng sẽ đi theo và  là ng mình sẽ đói kém suốt cả năm đó.

Sau ngà y mồng một, dân là ng đi chúc tết và  dự lễ mổ lợn cúng tổ tiên, ma nhà  và  ăn tết tại gia đình. Bố mẹ cùng con cái đi chúc tết, mừng thọ ông bà  và  được ông bà  mừng tuổi cho bánh chưng để lấy may chính vì vậy ngà y tết, người Khơ Mú thường là m rất nhiửu bánh chưng. Аồng bà o ăn tết đến hết rằm tháng Giêng nên bánh chưng được gói liên tục nếu trong nhà  hết bánh.

Ngà y rằm cũng là  ngà y gia đình là m lễ tiễn tổ tiên và  đuổi ma vử rừng, kết thúc tết cổ truyửn Mạz Chiêng. Bà n thử được dỡ bử, cuộc sống bắt đầu lại công việc thường ngà y.