Phố Nguyễn Văn Siêu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

07/05/2018 11:47

Phố Nguyễn Văn Siêu bắt đầu từ cuối phố Chợ Gạo đến đầu phố Ngõ Gạch.

Phố Nguyễn Văn Siêu dài 180m, rộng 6m.

Phố Nguyễn Văn Siêu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Đây nguyên là lòng sông Tô Lịch cũ. Sông này vốn từ cửa sông chỗ phố Chợ Gạo qua phố Nguyễn Văn Siêu. Phố Ngõ Gạch cắt ngang phố Hàng Đường, bắt chéo lên phố Hàng Lược, nhập vào dãy hào chạy ngoài tường thành phía bắc - tức phố Phan Đình Phùng ngày nay - lên Bưởi rồi lại quặt xuống mạn Cầu Giấy mà đi về sông Nhuệ. Mùa cạn, dòng sông Tô có lúc chạy từ mạn Bưởi xuống cửa sông nhưng mùa nước lỹ thì lại chảy ngược lại. Vì vậy chỗ cửa sông mới gọi là Giang Nguyên (nguồn sông).

Cho tới trước khi sông Tô bị lấp (1889) bên bờ bắc chỗ cửa sông này là giáp Giang Nguyên thuộc thôn Cổ Lương (như đã nêu ở trên). Bên bờ nam là phường Hà Khẩu thuộc về một tổng khác: tổng Hữu Túc (sau đổi là tổng Đông Thọ). Cho nên ngày nay các dấu vết của thôn Cổ Lương cũ cũng như những di tích thuộc về Nguyễn Văn Siêu đều ở dãy phố phía bắc: nhà số 12-14 là khu nhà cũ của Thần Siêu, nơi đó ông đã mở trường dạy học, đã cho xây một ngôi nhà hình vuông gọi là Phương Đình (tức là đình vuông) để làm chỗ bình văn, số nhà 20 chính là đình cũ của giáp Giang Nguyên, vẫn có bàn thờ ông. Và đình của thôn Cổ Lương thì ở trong ngõ, số nhà 28, từng là nơi mà học trò tứ trấn thường xin ở đậu, ngủ nhờ trong thời gian về Hà Nội nghe thầy Phương Đình giảng bài.

Trước 1890 là phố Hàng Gạch (rue Briques), năm 1928 đổi thành phố Án Sát Siêu, năm 1945 đổi thành phố Phương Đình, năm 1949 đổi thành phố Nguyễn Siêu. Những lần đổi tên sau vẫn giữ nguyên tên này.

Nay thuộc phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm.

Trong những ngày đầu của cuộc Toàn quốc kháng chiến, phố này là hậu cứ của Liên khu I. Từ đêm (19/12/1946) đến đêm Trung đoàn Thủ đô rút ra ngoài thành phố (17/2/1947) giặc Pháp chưa hề đặt chân được tới phố này. Và chính đêm rút quân 17/2/1947 phố Nguyễn Văn Siêu là nơi tập kết toàn Trung đoàn, rồi từ đây, quân ta ra chỗ Chợ Gạo, vượt đường Trần Nhật Duật đi sang bãi Phúc Tân, Phúc Xá để đáp đò ngang qua bên kia sông.

Nguyễn Văn Siêu (1799-1872) hiệu là Phương Đình, nguyên quán ở thôn Kim Lũ, nay thuộc xã Đại Kim, huyện Thanh Trì, ngoại thành Hà Nội. Từ nhỏ đã dời ra ở giáp Giang Nguyên, thôn Cổ Lương, tổng Hậu Túc (sau đổi là tổng Đồng Xuân), huyện Thọ Xương cũ.

Nguyễn Văn Siêu đỗ phó bảng năm 1838, trải làm quan lúc ở kinh đô Huế, lúc ở các tỉnh trong Nam ngoài Bắc, lúc đi sứ nhà Thanh... Năm 1854 đang làm Án sát Hưng Yên, mới 55 tuổi, ông bị bệnh xin về hưu, ở nhà viết sách và dạy học cho tới khi mất.

Ông là bạn thân của Cao Bá Quát và cả hai được đương thời gọi tôn là “Thần Siêu, Thánh Quát”. Nguyễn Văn Siêu để lại nhiều tác phẩm thuộc nhiều thể loại: lịch sử, địa lý, kinh tế, văn học và thơ ca.

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Những ấn phẩm giúp bạn đọc hiểu thêm về những ngày Bác Hồ ở Pác Bó
    Ngày 28/1/1941, Chủ tịch Hồ Chí Minh (khi đó là đồng chí Nguyễn Ái Quốc) đã vượt qua cột mốc 108 trở về Pác Bó (xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng). Đây là dấu mốc lịch sử đặc biệt, đánh dấu lần đầu tiên Người đặt chân lên mảnh đất quê hương sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, mở ra chặng đường trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại sau này.
  • Cẩm nang tra cứu đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp
    Nhằm cung cấp một cách hệ thống thông tin về các đơn vị hành chính trong cả nước sau sắp xếp, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách “Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp” do tác giả Nguyễn Thái Bình và Trương Hải Long biên soạn. Ấn phẩm là cẩm nang tra cứu quan trọng, phản ánh trực diện kết quả của cuộc cải cách lớn trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước.
  • Tái bản bộ sách "Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam"
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa tái bản bộ sách “Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam” gồm 5 quyển, do nhóm các học giả Văn Tân, Hoài Thanh, Nguyễn Đổng Chi, Nguyễn Hồng Phong và Vũ Ngọc Phan biên soạn. Đây là một công trình khoa học có giá trị nền tảng, cung cấp tư liệu tham khảo tin cậy cho độc giả, giới nghiên cứu và những người quan tâm đến lịch sử văn học dân tộc.
  • Hà Nội áp dụng mức bồi thường đất cao gấp đôi quy định với các dự án lớn
    Sáng 27/1, HĐND TP Hà Nội khóa XVI tổ chức kỳ họp chuyên đề (kỳ họp thứ 31). Tại kỳ họp, HĐND TP đã thông qua Nghị quyết thực hiện Khoản 4 Điều 7 Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội.
  • Hà Nội triển khai các giải pháp xử lý dứt điểm cơ sở không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy
    Thực hiện Nghị quyết số 79/2025/NQ-HĐND ngày 27/11/2025 của HĐND Thành phố Hà Nội quy định việc xử lý các cơ sở không đảm bảo yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn Thành phố được đưa vào sử dụng trước khi Luật Phòng cháy và chữa cháy số 27/2001/QH10 có hiệu lực, chính quyền Thành phố sẽ triển khai các giải pháp nhằm xử lý dứt điểm các cơ sở không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Đừng bỏ lỡ
Phố Nguyễn Văn Siêu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO