Phố Nguyễn Văn Siêu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

07/05/2018 11:47

Phố Nguyễn Văn Siêu bắt đầu từ cuối phố Chợ Gạo đến đầu phố Ngõ Gạch.

Phố Nguyễn Văn Siêu dài 180m, rộng 6m.

Phố Nguyễn Văn Siêu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Đây nguyên là lòng sông Tô Lịch cũ. Sông này vốn từ cửa sông chỗ phố Chợ Gạo qua phố Nguyễn Văn Siêu. Phố Ngõ Gạch cắt ngang phố Hàng Đường, bắt chéo lên phố Hàng Lược, nhập vào dãy hào chạy ngoài tường thành phía bắc - tức phố Phan Đình Phùng ngày nay - lên Bưởi rồi lại quặt xuống mạn Cầu Giấy mà đi về sông Nhuệ. Mùa cạn, dòng sông Tô có lúc chạy từ mạn Bưởi xuống cửa sông nhưng mùa nước lỹ thì lại chảy ngược lại. Vì vậy chỗ cửa sông mới gọi là Giang Nguyên (nguồn sông).

Cho tới trước khi sông Tô bị lấp (1889) bên bờ bắc chỗ cửa sông này là giáp Giang Nguyên thuộc thôn Cổ Lương (như đã nêu ở trên). Bên bờ nam là phường Hà Khẩu thuộc về một tổng khác: tổng Hữu Túc (sau đổi là tổng Đông Thọ). Cho nên ngày nay các dấu vết của thôn Cổ Lương cũ cũng như những di tích thuộc về Nguyễn Văn Siêu đều ở dãy phố phía bắc: nhà số 12-14 là khu nhà cũ của Thần Siêu, nơi đó ông đã mở trường dạy học, đã cho xây một ngôi nhà hình vuông gọi là Phương Đình (tức là đình vuông) để làm chỗ bình văn, số nhà 20 chính là đình cũ của giáp Giang Nguyên, vẫn có bàn thờ ông. Và đình của thôn Cổ Lương thì ở trong ngõ, số nhà 28, từng là nơi mà học trò tứ trấn thường xin ở đậu, ngủ nhờ trong thời gian về Hà Nội nghe thầy Phương Đình giảng bài.

Trước 1890 là phố Hàng Gạch (rue Briques), năm 1928 đổi thành phố Án Sát Siêu, năm 1945 đổi thành phố Phương Đình, năm 1949 đổi thành phố Nguyễn Siêu. Những lần đổi tên sau vẫn giữ nguyên tên này.

Nay thuộc phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm.

Trong những ngày đầu của cuộc Toàn quốc kháng chiến, phố này là hậu cứ của Liên khu I. Từ đêm (19/12/1946) đến đêm Trung đoàn Thủ đô rút ra ngoài thành phố (17/2/1947) giặc Pháp chưa hề đặt chân được tới phố này. Và chính đêm rút quân 17/2/1947 phố Nguyễn Văn Siêu là nơi tập kết toàn Trung đoàn, rồi từ đây, quân ta ra chỗ Chợ Gạo, vượt đường Trần Nhật Duật đi sang bãi Phúc Tân, Phúc Xá để đáp đò ngang qua bên kia sông.

Nguyễn Văn Siêu (1799-1872) hiệu là Phương Đình, nguyên quán ở thôn Kim Lũ, nay thuộc xã Đại Kim, huyện Thanh Trì, ngoại thành Hà Nội. Từ nhỏ đã dời ra ở giáp Giang Nguyên, thôn Cổ Lương, tổng Hậu Túc (sau đổi là tổng Đồng Xuân), huyện Thọ Xương cũ.

Nguyễn Văn Siêu đỗ phó bảng năm 1838, trải làm quan lúc ở kinh đô Huế, lúc ở các tỉnh trong Nam ngoài Bắc, lúc đi sứ nhà Thanh... Năm 1854 đang làm Án sát Hưng Yên, mới 55 tuổi, ông bị bệnh xin về hưu, ở nhà viết sách và dạy học cho tới khi mất.

Ông là bạn thân của Cao Bá Quát và cả hai được đương thời gọi tôn là “Thần Siêu, Thánh Quát”. Nguyễn Văn Siêu để lại nhiều tác phẩm thuộc nhiều thể loại: lịch sử, địa lý, kinh tế, văn học và thơ ca.

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đường đi nước bước của một thể loại văn học
    Nhà văn Việt Nam thời hiện đại (từ đầu thế kỷ XX) đa số yêu thích và trung thành với quan điểm “Hiện thực chủ nghĩa” như một trào lưu/ khuynh hướng/ phương pháp nghệ thuật ưu việt (với nguyên tắc: tác phẩm miêu tả đời sống như hình thức vốn có của nó).
  • Phát triển không gian sáng tạo: Đòn bẩy cho công nghiệp văn hóa
    Hơn một thập kỷ qua, các không gian sáng tạo tại Việt Nam đã có bước chuyển động tích cực, trở thành hạt nhân thúc đẩy đổi mới sáng tạo, quảng bá giá trị văn hóa, phát triển du lịch và tăng cường gắn kết cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình phát triển này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải nhận diện rõ các rào cản và có giải pháp chính sách, quản lý phù hợp.
  • Chiếc vé nhỏ - Câu chuyện tàu điện Hà Nội xưa
    Mỗi khi nghe ca khúc “Nhớ về Hà Nội”, những người Hà Nội ngoài ngũ tuần chắc hẳn lại nhớ về một thời xa vắng khi tiếng leng keng của tàu điện đánh thức phố phường mỗi sớm mai. Những chuyến tàu xanh hay đỏ, ghế gỗ, vành sắt mòn bóng đã chở biết bao thế hệ người Hà Nội. Ít ai nghĩ câu chuyện về những chuyến tàu ấy lại bắt đầu từ một thứ nhỏ bé: chiếc vé.
  • Trường Trung học phổ thông Trung Giã: Rộn ràng Lễ tri ân và trưởng thành cho học sinh khối 12
    Ngày 25/5, trong không khí vui tươi phấn khởi, thầy và trò Trường Trung học phổ thông Trung Giã (Hà Nội), đã long trọng tổ chức Lễ bế giảng năm học 2025 – 2026 và Lễ tri ân, trưởng thành cho học sinh khối 12.
  • Dòng sông dệt nên cốt cách Hà thành
    Có những dòng sông chỉ đi qua một vùng đất, nhưng cũng có những dòng sông lại vào ký ức, vào tâm thức của con người. Với Hà Nội, sông Hồng là một dòng sông như thế. Từ thượng nguồn đỏ nặng phù sa, con sông lặng lẽ chảy qua bao mùa mưa nắng, ôm lấy Thủ đô như một dải lụa nâu bền bỉ của thời gian. Người Hà Nội sống cùng sông Hồng, lớn lên cùng sông Hồng và rồi trong sâu thẳm, ai cũng mang trong mình một phần bóng dáng của dòng sông ấy.
Đừng bỏ lỡ
Phố Nguyễn Văn Siêu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO