NSND Trần Hiếu: Mất 8 năm để thoát cuộc hôn nhân không may mắn

Rất lâu rồi, NSND Trần Hiếu không xuất hiện trên báo chí. Gặp ông trong buổi là m giám khảo chương trình Gia đình tà i tử­ (sẽ phát sóng trên kênh HTV7 “ Аà i TH TP.HCM), ông tử ra rất hà o hứng với cuộc thi. Vì ông cho rằng, đây là  cuộc thi tìm kiếm sự chia sẻ giữa các thà nh viên trong gia đình nhiửu thế hệ thông qua việc ca hát.

Có một gia đình là  niửm hạnh phúc lớn, đó là  điửu ông luôn kiếm tìm. Nhưng đã có lúc ông đi lầm, yêu lầm và  mất tới 8 năm để giải thoát cuộc hôn nhân không may mắn. Căn nhà  nhử hiện tại của ông và  người vợ mới ở gần sân bay Tân Sơn Nhất vẻ như ấm áp và  đầy ắp tiếng đà n tiếng hát. Ở tuổi 75, Trần Hiếu vẫn trà n trử thanh xuân...

Nghử giáo như người lái đò qua sông

Với 51 năm là m thầy, có rất nhiửu học trò nổi tiếng và  thà nh công, người học trò nà o là m ông tự hà o nhất?

- Mỗi người một chút. 51 năm đi dạy, tôi có gì? Tôi có hai học trò Thanh Hoa và  Y Moan là  Nghệ sử¹ nhân dân. Và  khoảng 14 nghệ sử¹ ưu tú. Nghĩa là  một ông nghệ sử¹ nhân dân dạy được 2 nghệ sử¹ nhân dân và  hà ng loạt những nghệ sử¹ ưu tú nữa. Nà y, lẽ ra Bộ văn hóa phải cảm ơn tôi mới phải, nhỉ?

à”ng dạy học trò thà nh tà i rất nhiửu, nhưng đôi khi học trò thà nh công không phải ai cũng nhớ đến thầy. Với ông, có khi nà o cảm giác đó xuất hiện và  có khi nà o ông cảm thấy chua chát?

- à€, trường hợp đó xảy ra rất nhiửu thầy, nhưng với tôi thì không có. Học trò nhớ đến tôi lắm, đi xa mấy vẫn nhớ đến tôi. Có những học sinh ở những đất nước xa xôi như Nhật Bản, Hà  Lan, vẫn nhớ đến thầy nghèo ở quê hương. Những món quà , hay chỉ những tin nhắn thôi cũng đủ là m tôi vui.

Nghử thầy giáo là  nghử đưa đò, đưa qua sông rồi thì học sinh có khi quên, đó là  một thực trạng có thật. Là m thầy rất buồn, trong nghử sư phạm nà y, mười ông thì năm ông dạy theo kiểu nạt, mắng, dọa để học sinh học. Cái đó chính là  cái dở trong sư phạm, thầy bình thường dạy chữ mà  nạt học sinh thì đã là  sai rồi, huống hồ học hát.

Học hát khó lắm chứ. Nghử hát chỉ có một thứ nhạc cụ là  bản thân anh ta. Bản thân ca sử¹ là  nhạc cụ sống. Vậy có thể nói nghử nà y là  nghử khó dạy nhất. Học sinh đến với mình với một tâm trạng hà o hứng để học, mà  thầy lại dạy lại nạt hay quát mắng, thậm chí nói móc một câu thôi thì học sinh bị cụt hứng và  nó sợ không dám học. Có những ông thầy là m học sinh nó ghi nhớ, khi tốt nghiệp rồi, ra đường gặp họ không chà o thầy, như là  không biết vậy.

Аã gần 80 tuổi, nhưng giọng hát của ông vẫn còn rất mạnh, có lẽ vì thế mọi người không thấy ông đang đeo cái ách quá nặng của nghử. Nhưng có khi nà o ông nghĩ nếu mà  mình không đeo mang những công việc nà y, ông sẽ thảnh thơi hơn, và  an hưởng tuổi già ?

- Cũng có nhiửu người hửi tôi, nếu kiếp sau, thầy có là m nghử hát không? Аiửu đó là  chắc chắn. Cái nà y nó như nghiệp. Ngà y trước, tôi đã và o đại học Thủ Thiêm ở Hà  Nội, khóa đầu tiên luôn. Nhưng rồi tôi bử, đi học thanh nhạc. Cả nhà  tôi mắng tôi, tôi phải giấu một năm.

Buổi sáng, nhà  tôi trên đường Nam Bộ (Hà  Nội), đi tay phải là  trường đại học Bách Khoa, đi vử phía trái là  Nhạc viện Hà  Nội, mẹ tôi và  mấy đứa em theo dõi, thế là  tôi phải đi sang tay phải, vòng qua mấy phố mới đến trường nhạc. Аến cuối năm, tôi có tên trong danh sách những học sinh đi biểu diễn báo cáo ở vườn hoa Chí Linh cho mọi người xem, thế là  bị... lộ.

Năm thứ nhất, mẹ còn cho suất ăn sáng là  gói xôi. Аến khi biết tôi học hát, mẹ cúp luôn, không được gì cả. Аi học nhịn đói. Cô em năm trước mách lẻo, đến giử thương anh, buổi sáng nắm trộm một nắm cơm cho anh. Аến khi học nhạc kịch với chuyên gia Liên Xô, mệt kinh khủng. Có hôm một nắm cơm không đủ, đang hát tôi ngất xỉu. Chuyên gia phải cho tiửn đi ăn bát phở. Đ‚n xong lấy sức vử hát nhạc kịch. Nói chung, vì là  cái nghiệp, nên mình cũng đeo mang nó đến giử như niửm vui. Nó nhà n nhã hơn trước nhiửu rồi. Không có cái nghử dạy học có khi mình cũng u ám lắm.

Nghệ sĩ Trần Hiếu và  người vợ hiện tại.

Trong cuộc sống sau nà y, có khi nà o ông vất vả như ngà y đầu đi học?

- Nho nhử thôi, khó khăn nhiửu nhất là  trong thời chiến. Có khi tôi ôm cây đà n guitar, đứng giữa ruộng hát liửn 5 bà i cho thanh niên xung phong nghe. Hát xong, bước lên đỉa bám đầy cả hai ống chân. Vất vả nhưng cũng tự hà o. Chắc trên thế giới chỉ có mình tôi là  một, ca sử¹ đứng hát giữa ruộng cầy.

Hà  ảnh hưởng tôi từ trong huyết quản!

Nhân nhắc tới Trần Thu Hà , gần đây có bà i viết vử tâm sự của cô Minh Huệ, vợ cũ của ông, có nói vử việc dạy Hà  hát và  cho rằng Hà  ảnh hưởng từ cô nhiửu hơn ông. Hẳn là  ông đã đọc...

- Khi tôi dạy Hà  qua trung cấp thanh nhạc rồi, tôi mới cảm thấy khó là  vì bố giọng trầm, con giọng cao, thế nên khi dạy nó thì cảm thấy có một cái hạn chết nhất định. Vì vậy tôi mới nhử một cô giáo dạy một buổi học thêm cho Hà  bên cạnh hai buổi lên lớp mỗi tuần.

Vì có những khúc cao quá, phải nhử cô giáo ấy là m mẫu. Nói gì đi nữa thì cô Minh Huệ cũng có một chút công lao trong việc dạy Hà . Nhưng cái đó chỉ là  kĩ thuật, đến khi dựng bà i và  tinh thần hát, Hà  vẫn là  học trò chính thức của thầy Hiếu mà . Kể cả sau nà y 4 năm Аại học của Hà  cũng thế, tôi luôn hỗ trợ con gái từng bước. Hà  tự biết nó học ai. Hà  không vô ơn, nó biết ơn những gì bà  ấy dạy. Hà  học được từ của bố, cái tự phủ nhận, để có dáng dấp riêng của mình.

Có một thời gian Hà  thích Mử¹ Linh và  bắt chước giọng hát của Mử¹ Linh, tôi phải nói đủ điửu, giải thích. Tôi nói, đây là  Thu Hà , con của bố, chứ Mử¹ Linh không phải là  con của bố. Thế rồi có Trần Thu Hà ... có Nhật thực. Xem đêm diễn đó, tôi run lên vì xúc động. Tôi nói, trước con chỉ là  ca sử¹ trẻ thôi. Nhưng hôm nay, lần đầu tiên, bố gọi con là  nghệ sử¹... Аấy, hà nh trình của chúng tôi như thế đấy, là m sao ai phủ nhận được.

à”ng đã nói tới đây, thì xin hửi thêm một chuyện có hơi riêng tư, rằng có phải ông chia tay cô Minh Huệ vì có một người thứ ba xuất hiện?

- Chúng tôi sống với nhau ở Hà  Nội 6 năm. Và o Sà i Gòn được 2 năm thì bử nhau. Sáu năm ở Hà  Nội tôi cứ nhận dạy trường nà y trường kia, không có chỗ để dạy ở nhà . Ở nhà  có mỗi cây đà n thì nhường Minh Huệ dạy học sinh. Thế là  tôi đi.

Xin ông cho một lời, rằng có người thứ ba xen và o cuộc hôn nhân nà y hay không?

- Không thể. Chúng tôi ly hôn vì nhận ra không thể tồn tại được bên nhau.

Giảng viên thanh nhạc Minh Huệ, vợ cũ NSND Trần Hiếu.

Vâng, nếu vợ quá ghen thì chồng dễ mất bạn. Nhưng con mình thì là m sao mà  mất được, thưa ông?

- Hai đứa con tôi, Hoà ng và  Hà  ngà y đó nói thẳng, bố mà  lấy cô ấy là  chúng con không chấp nhận. Hà  đến học cô Huệ nhưng học xong rồi vử, mặt lạnh tanh. Mãi sau nà y nó mới chịu học. Nó bảo, bố bắt con học thì con mới học thôi, bố là m khổ con đấy.

Chưa bao giử Hà  đến thăm nhà  của tôi và  Huệ. Vì nó giận mà . Kể cả ngà y sinh nhật của tôi, nó cũng không đến, nó cứ bảo bố vử nhà  con, con là m tiệc cho bố. Kể cả ngà y Tết cũng thế, Hà  bảo: Thôi bố vử nhà  với con đi. Nhưng Huệ khi ấy là  vợ, Huệ cũng là m sinh nhật cho chồng, thế là  tôi chẳng vử được với con. Аấy, mất con là  vì thế. Phải mãi sau nà y, khi ra đời Hà  mới nghĩ lại.

Còn chuyện mất bạn thì thế nà y, nhiửu bạn tôi nói, đừng trách là  không đến với mà y, nhưng gặp vợ mà y tao thấy không thoải mái. Còn khán giả thì thôi rồi, nhà  báo nữ thì đừng hòng hửi tôi được một câu. Dù trẻ hay già , không nữ nhà  báo nà o phửng vấn được tôi, chứ đừng nói đến khán giả nữ. Tôi mất khán giả cũng là  vì thế. Аó là  lŽý do ly hôn.

Thực sự là  cô ấy đã nói không đúng trên báo. Nhưng tôi không muốn nói qua nói lại, là m vậy không nên chút nà o. Tất cả những người thân, học trò của tôi đửu hiểu. Họ khá bất bình, nhưng tôi nghĩ, thôi, cũng chẳng đáng gì đâu. Từ ngà y ra tòa, chúng tôi không gặp nhau. Nhưng nhiửu học trò nói, cô ấy vẫn xưng là  vợ của NSND Trần Hiếu khi dạy học trò. Thực sự thế nên tôi thấy những gì cô ấy nói trên báo vừa qua như một hình thức PR bản thân. Thế thôi...

Nghe ông nói thì dường như đời ông đã gặp một khúc trầm, liên lụy tới đà n bà , và  để lại quá nhiửu tai tiếng?

- Cà ng ngà y cà ng nhận ra quá nhiửu sự khác biệt. Ban đầu là  cãi vã, sau đó thì tôi cố giữ im lặng. Nhưng giữ im lặng thì mình bị đau đầu, trầm uất. Có dạo tôi gầy tọp đi và  mệt mửi vì những chuyện đó. Аến khi chia tay, tôi đã ra đi với không một xu dính túi. Cả đời dà nh dụm đã trắng tay.

Khi ở với bà  ấy, tất nhiên bà  ấy may cho tôi quần áo, nhưng khi tôi đi thì bà  ấy giữ lại tất cả. Chỉ còn và i cái quần áo mà  tôi tự bử tiửn ra mua thì tôi mới mang đi thôi. Còn lại thì để lại, kể cả cái buồng bà  ấy ở cũng là  tiửn của mình, mình cũng để lại...

Sai lầm lớn nhất trong đời tôi là  yêu bà  ấy, phải chịu khổ trong 8 năm trời. Mặc dù sau một năm thì tôi đã nhận ra, nhưng không muốn bử nữa, vì mình cũng lớn tuổi rồi. Tôi nghĩ là  tôi có thể cải tạo được. Nhưng không. Sự bửn bỉ là m tôi thà nh trầm cảm...

Trần Thu Hà  có phản ứng gì vử bà i báo không, thưa ông?

- Không!

NSND Trần Hiếu, nhạc sĩ Trần Tiến và  ca sĩ Trần Thu Hà 

Khát khao Trần gia nhã nhạc!

Có lẽ chúng ta nên khép lại câu chuyện quá khứ ở đây. Xin hửi ông một câu chuyện khác. Trong những tư liệu gia đình ông mà  tôi lưu giữ được, có bức hình ông và  em trai Trần Tiến, cùng con gái Trần Thu Hà . Hình ảnh đẹp, gợi nhớ vử gia đình nghệ thuật. à”ng có thấy tiếc là  ba nghệ sử¹ tà i năng nhưng chưa bao giử kết hợp với nhau?

- Tôi luôn có một khát vọng, là  ba nghệ sử¹ nhà  tôi lập thà nh Trần gia nhã nhạc, đi diễn xuyên Việt. Trần Tiến bảo, có thể xuyên cả châu à‚u nữa. Nhưng khó. Vì tôi bây giử, vứt học trò cho ai? Năm nà o cũng có đứa tốt nghiệp cả, phải lo cho chúng nó chứ. Và  hơn thế, mỗi người mỗi kế hoạch. Hà  bây giử nó có sự nghiệp riêng và  ở xa, cũng phải để nó lo sự nghiệp của nó nữa. Chứ chúng tôi đã từng ngẫu hứng hát ở một và i nơi và  rất nhiửu người hà o hứng với phần biểu diễn đó.

Nhưng dù có thế nà o đi nữa, thì ông cũng đã có một hậu sinh khả úy. Dù có kết hợp hay không thì tôi nghĩ ông vẫn tự hà o?

- Tự hà o vì nó là  con mình. Hà  bây giử nói hát mỗi show không dưới 3.000 đô la, gần sáu chục triệu, trong khi cát sê của mình cao nhất là  6 triệu. Nhưng điửu đó không quan trọng bằng việc Hà  biết tự phủ nhận mình, trở thà nh ca sử¹ độc lập với phong cách riêng, hát nhạc jazz rất tốt và  luôn tìm kiếm những điửu mới mẻ. Nghệ sử¹ phải là  như thế.

à”ng có tính chuyện là m một liveshow kỷ niệm lúc vử già ?

- Hơn 55 năm rồi, nếu kể cả thời gian hát nghiệp dư, thì tôi đã có 64 năm ca hát. Thế là  đủ rồi. Аến giử tôi hát vẫn thoải mái, 13 bà i liên tục vẫn còn khửe. Nhưng là m show thì còn phụ thuộc nhiửu thứ, tiửn chẳng hạn, ít nhất cũng phải 300 triệu. Mà  nếu mình có số tiửn ấy, mình sẽ là m việc khác. Nói thật, có những lúc tôi đã tính giã từ nghử hát. Lúc mẹ con Hà  chết, tôi tưởng không thể hát được nữa, vì buồn quá, nhưng khán giả đã kéo tôi vử lại. Và  một năm sau khi vợ chết, tôi đi hát lại. Tôi nghĩ, tôi sẽ rút lui khi khán giả còn yêu mến mình!