Nét kiến trúc độc đáo của chùa Một Cột

Giang Quỳnh| 31/03/2009 09:49

(NHN) Trong tâm khảm của mỗi người dân Việt Nam, Chùa là  chốn linh thiêng với phảng phất nét thuần khiết, thanh tịnh. Có một ngôi chùa nằm giữa Thủ đô Hà  Nội được du khách trong và  ngoà i nước biết đến không chỉ mang biểu tượng của chốn kinh kử³ mà  còn bởi sự độc đáo vử kiến trúc bậc nhất trong các ngôi chùa ở Việt Nam, đó là  Chùa Một Cột.

Có rất nhiửu truyửn thuyết vử việc xây dựng chùa Một Cột và  đây cũng là  câu hửi chưa có lời giải chính xác đối với các nhà  nghiên cứu khi nghiên cứu vấn đử nà y. Tương truyửn Chùa được xây dựng năm 1049 bắt nguồn từ một giấc mơ của vua Lý Thái Tông.

Theo văn bia trong hồ dựng năm Cảnh Trị 3 (1965) đời vua Lê Huyửn Tông do Tử Khưu Lê Tất Аạt ghi như sau: "Nước Việt Nam xưa có cái hồ hình vuông năm đầu niên hiệu Hà m Thông đời Аường, nước ta thời kử³ nà y bị nhà  Đường đô hộ dựng một cột đá ở giữa hồ. Trên cột xây một toà  lầu Ngọc trong đó đặt tượng Phật Quan à‚m để thử cúng. Аến Năm 1010 vua Lý Công Uẩn dời đô vử Аại La, triửu Lý xây dựng kinh đô ở đây cũng nối theo dấu cũ ngà y cà ng sùng kính linh thiêng. Khi Lý Thánh Tông chưa có hoà ng tử­ đửu đến đó cầu nguyện. Một đêm nằm mộng thấy Phật Bà  Quan à‚m ngồi trên toà  sen, ôm một đứa bé đặt và o lòng vua, tháng đó Hoà ng hậu có mang.."

Theo Аại Việt ký sự toà n thư, chùa được xây dựng và o năm 1409. Nhà  vua một đêm chiêm bao thấy Phật Bà  Quan à‚m ngồi trên toà  sen, dắt vua lên toà . Khi tỉnh dậy, vua nói với bử tôi, có người cho là  điửm không là nh. Sư Thiửn Tuệ khuyên vua là m chùa, dựng cột đá ở giữa đất, là m toà  sen của Phật Quan à‚m như đã thấy trong chiêm bao. Chùa xây xong, các nhà  sư đến là m lễ cầu phúc cho vua, vì thế có tên Chùa Diên Hựu.

Từ đời vua Lý Nhân Tông (1072-1128), năm Anh Vũ Chiêu Thánh 5 (1080) vua cho đúc chuông treo ở chùa gọi là  " Giác Thế Chung" ( chuông thức tỉnh mọi người) và  một toà  phương đình bằng đá xanh cao tám trượng. Nhưng vì chuông quá nặng nên phải để dưới đất do vậy đánh không kêu. Chỗ ruộng để chuông thấp, có nhièu rùa đến nên gọi là  chuông Quy Аiửn. Khi quân Minh bị nghĩa quân Lam Sơn bao vây ở Аông Quan, Vương Thông đã cho phá huỷ chuông nà y để đúc vũ khí (1426).

Nét kiến trúc độc đáo của chùa Một Cột

Chùa Một Cột còn được gọi là  Toà  đà i sen vì hình dáng của chùa như một bông sen nhô lên từ mặt nước. Chùa hình vuông là m bằng gỗ, lợp ngói ta, mỗi cạnh 3m trên một trụ đá có đường kính 1,2m, toà n bộ ngôi chùa đửu được đặt trên một cột đá, đây chính là  nét độc đáo của ngôi chùa.

Trụ đá cao 4m, chưa kể phần chìm dưới nước, gồm hai khối gắn liửn với nhau tưởng như chỉ một khối. Phần trên trụ đá mang tám cánh gỗ trông tựa như bông sen nở, các cột đỡ lấy vác đòn ngang của mái chùa. Nóc chùa có mặt nguyệt bốc lử­a, hai đầu rồng chầu vử mặt nguyệt. Trong chùa Аức Phật Quan à‚m toạ lácơn mà u và ng, phía trên tượng phật là  hoà nh phi Liên Hoa Аà i ( Аà i Hoa Sen). Tương phật Quan à‚m cũng ngồi trên một bông sen bằng gỗ sơn son thiếp và ng, ở vị trí cao nhất. Chùa có bốn mái đầu đao cong được lắp hình đầu rồng.

Tính từ mặt sân chùa lên tới sân chùa để tụng kinh lễ bái phải bước lên mười ba bậc, mỗi bậc rộng 1,4m, hai bên có thà nh tường xây gạch. Аiểm đặc biệt ở chỗ mặt tường bên trái có gắn bia đá rộn 80cm, dà i 40cm, đây là  bia được viết và o năm Cảnh Trị 3 (1965) đời vua Lê Huyửn Tông.

Chùa Một Cột được xây ở giữa hồ nước hình vuông phía dưới thả hoa sen, mỗi cạnh 20m, có tường thấp bao quanh, có thể coi là  biểu tượng của trời đất (trời tròn đất vuông) thì Chùa Một Cột như vươn tới được sự chân-thiện-mử¹. Khối kiến trúc gỗ đá được cân bằng với sự kết hợp của cử cây hoa lá tạo được sự hà i hoà  trong quần thể chùa. Cảm giác thanh tao của ngôi chùa như khiến con người có cảm giác rũ sạch được "bụi trần" trở vử với cõi Phật linh thiêng.

Qua những lần trùng tu, chùa Một Cột vẫn mang dáng dấp của ngôi chùa cổ xưa với những giá trị bửn mãi theo thời gian. Giữa sự xô bồ của phố phường, cùng với các ngôi chùa khác chùa Một Cột như một minh chứng cho sự trường tồn của kinh đô ngà n năm văn hiến, là  một phần không thể thiếu trong đời sống văn hoá tinh thần của người dân Hà  thà nh.

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đặc sắc phim tài liệu “Vượt sóng: Câu chuyện về thành phố 50 năm mùa hoa nở”
    Chào mừng kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025), Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh vừa ra mắt, giới thiệu đến khán giả series phim tài liệu “Vượt sóng: Câu chuyện về thành phố 50 năm mùa hoa nở”.
  • Văn học thiếu nhi Việt Nam: Những bước chuyển mình sau ngày đất nước thống nhất
    Sau 21 năm bị chia cắt, hai miền Nam - Bắc Việt Nam được nối liền một dải nhờ chiến thắng lịch sử mùa xuân năm 1975. Hòa chung niềm vui lớn của đất nước là niềm vui của sách văn học thiếu nhi khi được phát hành suốt từ Bắc tới Nam.
  • Hiểu rõ giá trị của thời đại Hùng Vương trong lịch sử Việt Nam
    NXB Chính trị quốc gia Sự thật vừa ra mắt cuốn sách “Thời đại Hùng Vương (Lịch sử, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội)” và “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Việt Nam”. Không chỉ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về thời đại Hùng Vương trong tiến trình lịch sử phát triển của dân tộc, hai cuốn sách còn góp phần bồi đắp tinh thần tự hào về lịch sử dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm của cha ông ta.
  • Vinschool: Bệ phóng vững chắc cho học sinh vào đại học top đầu trong nước và quốc tế
    Mùa tuyển sinh đại học 2025-2026 tiếp tục chứng kiến sự bứt phá của học sinh Vinschool khi nhiều em trúng tuyển vào các trường danh tiếng trong nước và quốc tế trong Kì Tuyển sinh Sớm vừa qua. Đặc biệt, 2 học Nguyễn Bentley Minh Nhật và Nguyễn Sỹ Hưng đã gây “bão” mạng xã khôi khi xuất sắc giành học bổng hơn 8 tỷ VNĐ mỗi em từ các trường Đại học danh giá nhất nước Mỹ thuộc nhóm Ivy League – Dartmouth College và Brown University.
  • Tối đa hóa lợi nhuận khi đầu tư căn hộ The Cosmopolitan tại Cổ Loa
    Trong những năm gần đây, căn hộ cao cấp và hạng sang liên tục khẳng định vị thế trên thị trường bất động sản. Ngay cả trong giai đoạn trầm lắng vừa qua, khi nhiều phân khúc lao đao thì loại hình căn hộ chung cư vẫn duy trì sự ổn định, liên tục dẫn đầu về nguồn cung, giao dịch và tốc độ tăng giá trên thị trường.
Đừng bỏ lỡ
Nét kiến trúc độc đáo của chùa Một Cột
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO