Văn hóa – Di sản

Lễ hội Đền Trấn Vũ 2024: Độc đáo nghi lễ kéo co ngồi

Tô Ngọc Oanh 11/04/2024 16:53

Ngày 11/4 (tức ngày mùng 3 tháng Ba âm lịch), tại Lễ hội Đền Trấn Vũ, phường Thạch Bàn (quận Long Biên, Hà Nội) đã tổ chức trình diễn nghi lễ “Kéo co ngồi” - Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại và giao lưu giữa các cộng đồng thực hành kéo co.

Lễ hội đền Trấn Vũ là dịp để người dân phường Thạch Bàn ôn lại những truyền thuyết từ ngàn xưa về Đức Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ - vị thần tiêu trừ yêu ma, bảo vệ dân lành, giữ sự bình yên cho muôn dân, vạn vật, cũng là vị thần trị thủy, chống lũ lụt trong quan niệm tâm linh của người dân nơi đây.

z5337882152146_9788494d548badee454c35b423a7550c.jpg
Cộng đồng kéo cõi thôn Phú Hào, xã Nam Thái (huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định) chụp ảnh kỷ niệm trước khi diễn ra nghi lễ kéo co ngồi.

Lễ hội thường được tổ chức trong 3 ngày (mùng 1 đến mùng 3 tháng 3 Âm lịch), trong đó chính hội là ngày mùng 3 tháng 3, với nghi lễ kéo co ngồi độc đáo. Kéo co ngồi là trò diễn hầu Đức Thánh Linh Lang - vị Thành hoàng của làng Ngọc Trì, xã Cự Linh xưa. Ngày nay, kéo co ngồi là một nghi thức đặc biệt trong lễ hội đền Trấn Vũ vào ngày mùng 3/3 âm lịch gắn với ngày sinh của Đức Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ.

Thay mặt Ban tổ chức lễ hội Đền Trấn Vũ, ông Vũ Hồng Phi - Phó tiểu ban Quản lý di tích đền Trấn Vũ trình bày về nguồn gốc hình thành nghi lễ kéo co ngồi, đây là một tập quán xã hội, tín ngưỡng có từ lâu đời trong hội làng Cự Linh - xã Thạch Bàn, huyện Gia Lâm xưa - nay là cụm Ngọc Trì phường Thạch Bàn, quận Long Biên.

Theo truyền thuyết, xưa kia làng Ngọc Trì có 12 cái giếng. Khi gặp hạn hán, làng chỉ còn giếng thuộc xóm Đìa (hay mạn Đìa) là còn nước. Trai ở mạn Đường, mạn Chợ xuống giếng mạn Đìa lấy nước bị trai mạn Đìa ngăn không cho lấy. Thời đó, quang gánh nước được làm từ dây song. Hai bên giằng co nhau cái quang đựng nước. Bên giằng, bên giữ, lại sợ đổ nước nên ngồi xuống ôm lấy cả thùng nước. Từ đó, dân làng sáng tạo ra trò kéo co ngồi. Đầu tiên là mạn Đường đứng ra tổ chức kéo co. Mạn Đường dâng hương hoa và lễ vật lên đình lễ Thánh và năm đó họ thắng. Cũng năm đó, cả làng làm ăn phát đạt, mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.

Lễ hội đền Trấn Vũ năm nay, ngoài sự tham gia của 3 đội chính là mạn Đường, mạn Chợ và mạn Đìa cũng có màn giao lưu với các cộng đồng thực hành kéo co khác gồm cộng đồng kéo co người Tày thôn Trung Đô, xã Bảo Nhai (huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai); cộng đồng kéo cõi thôn Phú Hào, xã Nam Thái (huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định); cộng đồng kéo song thị trấn Hương Canh (huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc).

z5337902826550_cd5997d23d5777ae097913dce5ff3504.jpg
Nghi lễ kéo co ngồi với sự tham gia của ba đội chính là mạn Đường, mạn Chợ và mạn Đìa.

Mỗi mạn năm nay gồm có 17 người, 1 tổng cờ và 3 ông tổ trưởng, phó điều khiển chốt nêm và rút nêm, hiệu lệnh trọng tài (bằng còi, trống khẩu và loa). Nam kéo co mỗi đội cởi trần, mặc quần cộc màu đỏ, chít khăn đỏ (có in chữ cho từng mạn).

tric.png

Trước khi tổ chức kéo co, ba mạn Đường, mạn Chợ, mạn Đìa dâng lễ vật lên đền lễ Thánh. Lễ vật bao giờ cũng gồm một mâm xôi, thủ lợn và một mâm hoa quả. Sau khi dâng lễ tại đền, đội trưởng của ba mạn tiến hành nghi thức cúng dây. Họ nâng và hạ cuộn dây ba lần trước khi mở và rước dây ra bãi kéo.

xam-2.png
Một số hình ảnh tại nghi lễ kéo co ngồi.

Nét đặc sắc của nghi lễ kéo co ngồi là các đội tham gia ngồi trên nền đất để kéo, người kéo co ngồi chân co chân duỗi và ngồi xen kẽ, người quay mặt bên này, người bên kia của dây. Thông qua trò chơi và nghi lễ kéo co, du khách sẽ thấy rõ nét văn hóa truyền thống đặc sắc được tái hiện lại, thể hiện mong muốn, khát vọng của người dân Ngọc Trì nói riêng, Thạch Bàn nói chung: cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, một cuộc sống đủ đầy, ấm no, hạnh phúc./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Tập huấn nghiệp vụ sản xuất tin, bài viết về phong trào "Người tốt - Việc tốt"
    Sáng 30/5, Ban Tổ chức Thành ủy phối hợp với Ban tuyên giáo Thành ủy tổ chức Lớp tập huấn công tác sản xuất tin, bài và đưa tin về phong trào "Người tốt - Việc tốt" của thành phố Hà Nội.
  • “Vui khám phá di sản các nước” tại Bảo tàng Dân tộc học
    Nhằm tăng cường giao lưu học hỏi, khám phá về di sản văn hóa của Việt Nam cũng như các nước trên thế giới nhân dịp đầu hè, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam sẽ tổ chức chương trình “Vui khám phá di sản các nước” dành cho các em thiếu nhi trong hai ngày 1 và 2/6.
  • Sắp diễn ra Chương trình “Tết Đoan Ngọ Thăng Long xưa” năm 2024
    Nhân dịp tết Đoan Ngọ 2024 và Ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội sẽ tổ chức chương trình “Tết Đoan Ngọ Thăng Long xưa” vào ngày 6/6 tới nhằm bảo tồn, tôn vinh truyền thống văn hóa của dân tộc nói chung và phát huy giá trị văn hóa cung đình Thăng Long.
  • Thể hiện vai trò trung tâm của Hà Nội trong liên kết, phát triển vùng
    Điểm nổi bật của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã qua chỉnh lý, đó là Dự thảo Luật có một chương riêng về liên kết, phát triển vùng trong đó thể hiện rõ hơn vai trò của Thủ đô Hà Nội là trung tâm, động lực thúc đẩy liên kết, phát triển, là cực tăng trưởng của Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, vùng động lực phía Bắc và cả nước.
  • Một con phố vẫn thơm mùi thuốc Bắc
    Phố nghề Lãn Ông kéo dài khoảng 180m, nằm trên khu vực từng là đất thôn Hậu Đông, tổng Hậu Túc của huyện Thọ Xương cũ, nay thuộc phường Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp chiếm đóng Hà Nội và đặt tên cho con phố này là “rue de Fou-Kien” (nghĩa là phố Phúc Kiến) do có nhiều người Hoa Kiều từ tỉnh Phúc Kiến di cư về đây sinh sống. Vào năm 1949, con phố này được đổi tên thành Lãn Ông - lấy theo biệt hiệu của vị danh y Việt Nam là Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
  • Lan tỏa hành trình "gieo hạt hòa bình" của chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam
    Nhà xuất bản Kim Đồng vừa ra mắt bạn đọc cuốn sách “Mũ nồi xanh Việt Nam – Người đi gieo hạt hòa bình”. Cuốn sách được chắp bút bởi nhà báo Nam Kha theo lời kể của Trung úy Nguyễn Sỹ Công.
  • Ra mắt sách văn học thiếu nhi Áo của tác giả Mira Lobe
    Truyện dài “Bà ngoại trên cây táo” và ba tác phẩm sách tranh “Lại đây nào!” Mèo bảo”, “Tôi là tôi bé nhỏ”, “Thành phố quanh vòng quanh” của nữ nhà văn người Áo Mira Lobe vừa được NXB Kim Đồng giới thiệu tới bạn đọc nhân Ngày Quốc tế thiếu nhi (1/6).
  • Chùm 2 bài thơ: Cửa sổ và Tìm dáng người xưa của tác giả Nguyễn Thị Minh Thông
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ hai bài của tác giả Nguyễn Thị Minh Thông.
  • Phát hành bộ tem kỷ niệm 200 năm hoàn thành kênh Vĩnh Tế
    Ngày 28/5, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam phát hành bộ tem "Kỷ niệm 200 năm hoàn thành kênh Vĩnh Tế (1824-2024)" gồm 1 mẫu tem, giá mặt 4000 đồng.
  • Khám phá cảnh đẹp Ngư Mỹ Thạnh trên phá Tam Giang
    Điểm du lịch cộng đồng Ngư Mỹ Thạnh (Thừa Thiên Huế) trên phá Tam Giang mang dáng dấp hoang sơ với những cảnh thuyền chài sông nước bình yên đang hấp dẫn du khách tham quan, trải nghiệm…
Lễ hội Đền Trấn Vũ 2024: Độc đáo nghi lễ kéo co ngồi
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO