Hiệu ứng Libya: phương Tây 'đốt' tiửn, Nga bận... đếm tiửn

Đầu năm 2011, nếu có ai đó dự đoán tình hình cân bằng tà i chính của Nga năm 2011 sẽ từ thâm hụt trực tiếp chuyển sang thặng dư thì chắc chắn sẽ bị tất cả các nhà kinh tế học cười nhạo, mỉa mai là anh mù nói mơ.

Thế nhưng, chỉ ba tháng sau, tình hình tà i chính của Nga lại thực sự chà o đón bước ngoặt mới đầy bất ngử nà y. Thà nh tựu nà y không phà i là kết quả của nửn kinh tế sáng tạo Nga, cũng không phải là sức mạnh chiến lược hiện đại hóa của Nga, mà là bởi giá dầu mử của Nga lại một lần nữa tăng lên.

Điửu nà y đối với Nga có vẻ rõ rà ng là chiếc bánh từ trên trời rơi xuống. Nhưng những người tinh mắt đửu nhận thấy, cái bánh nà y không rơi tháº³ng từ trên trời xuống, mà được ném tới từ khu vực Trung Đông và Bắc Phi.

Từ đầu năm nay, nhân cơ hội Mĩ và châu Phi đau đầu nhức óc bởi chính biến liên tiếp ở Trung Đông, Bắc Phi và Tổng thống Libya Gaddafi cố chấp, Nga lại ngồi ngư ông đắc lợi từ giá dầu mử được chính tình hình bất ổn tại Trung Đông đẩy lên cao. Nhân cơ hội Mĩ và Châu à‚u bận ra tay đối phó với Gaddafi, Nga không bử lỡ thời cơ hốt bạc tỉ tại đây.

Trên cả mọi kử³ vọng

Ngà y 1/4, quan chức cấp cao Bộ Tà i chính Nga tiết lộ, quý I năm 2011, bình quân giá dầu mử thương hiệu Ural của Nga trên thị trường năng lượng quốc tế đạt 102,57 USD/thùng, cao hơn rất nhiửu so với 75,2 USD/thùng và o cùng kì năm ngoái.

Hiện giá dầu mử Nga xuất khẩu trên thị trường năng lượng quốc tế không chỉ cao hơn rất nhiửu so với giá 75 USD/thùng mà Bộ Tà i chính Nga đưa ra khi dự toán năm 2011, hơn nữa cũng cao hơn giá kì vọng 81 USD/thùng của Bộ Tà i chính Nga đối với giá dầu trung kì.

Nhà chức trách Nga cho biết, giá dầu mử xuất khẩu của Nga đạt mức cao nhất trong ba năm gần đây và khoản thu khổng lồ ngoà i kế hoạch nà y rất có khả năng sẽ lấp đầy lỗ hổng trong dự toán tà i chính của Nga năm 2011. Đối với lãnh đạo Nga, đây là khoản tiửn bất ngử.

Hơn một tháng trước, ngà y 28/2, khi báo cáo với Thủ tướng Vladimir Putin, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Tà i chính Nga Alexei Kudrin còn nói, năm nay thâm hụt tà i chính liên bang chiếm tỉ lệ không đến 2% GDP, điửu nà y rõ rà ng thấp hơn mức 3,6% trong dự toán liên bang năm 2011 dự tính.

Đối mặt với tình hình có lợi là giá dầu quốc tế không ngừng tăng lên, Alexei Kudrin gần đây thay đổi cách nói: Nếu dầu mử có thể ổn định với mức giá cao thì dự toán tà i chính năm nay của Nga rất có khả năng không thâm hụt.

Thứ trưởng Bộ Phát triển kinh tế Keliebaqi thậm chí mạnh dạn dự đoán: Nếu Chính phủ không tăng chi tiêu tà i chính ngoà i dự toán thì năm nay Nga rất có khả năng thặng dư tà i chính, mức thặng dư khoảng 1% GDP.

Được biết thêm, Ngân hà ng trung ương Nga tuyên bố, chỉ trong một tuần từ ngà y 18 đến 25/3, dự trữ quốc tế của Nga tăng bốn tỉ USD, từ 500 tỉ USD tăng đến 504 tỉ USD.

Cuối tháng 1 năm nay, dự trữ quốc tế của Nga là 479,379 tỉ USD, tăng 5,14% trong 2 tháng. Như vậy, dự trữ quốc tế của Nga hiện nay gần đạt mức cao nhất từ sau khủng hoảng tiửn tệ. Trước đó, dự trữ quốc tế của Nga trong trung tuần tháng 8 năm 2008 đạt 598,1 tỉ USD.

Trên thực tế, chính nhân cơ hội Mĩ và Châu à‚u bận đốt tiửn tại Libya, Nga lại đếm tiửn dựa và o tình hình Libya.

Nga tại Libya: Chân dung người bị hại

Ngà y 28/3, khi tạm thời rút khửi Libya, công ty dầu mử Tatneft của Nga công bố tổn thất kinh tế do diễn biến tình hình Libya gây ra. Lãnh đạo công ty nà y tiết lộ, hiện tại tổn thất kinh tế bước đầu của công ty nà y tại Libya là 100 triệu USD. Có chuyên gia theo đó dự đoán, nếu công ty nà y buộc phải hoà n toà n rút khửi Libya thì tổn thất ít nhất có thể lên đến 200 - 220 triệu USD.

Vử vấn đử nà y, Giám đốc Tatneft Phinehas Ivanov từng tiết lộ: Nếu Libya thay đổi Chính phủ thì hợp đồng giữa Công ty dầu mử Tatneft và Chính phủ hiện tại của Libya rất có thể bị hủy bử, khi đó công ty có khả năng tổn thất 240 đến 260 triệu USD.

Một nhà tư vấn kinh tế của Nga cho biết: Diễn biến bất ngử của tình hình Libya khiến cho các doanh nghiệp Nga đầu tư tại Libya gặp phải nhiửu tổn thất với nhiửu mức độ khác nhau, có khác chỉ là vử số tiửn tổn thất.

Được biết, trước khi có biến động ở Libya, công ty đường sắt Nga đang thi công đường sắt dà i 550 km nối liửn thà nh phố Hilt và thà nh phố Benghazi cho Chính phủ Libya. Năm 2008, công ty đường sắt Nga chính thức kí hợp đồng trị giá 2,2 tỉ euro với Libya.

Ngoà i ra, tháng 2/2011, Công ty Khai thác dầu mử thuộc Công ty TNHH cổ phần công nghiệp khí đốt của Nga kí hợp đồng trị giá 160 triệu USD với công ty năng lượng Eni của Italy, chuẩn bị cùng khai thác giếng dầu tại Libya.

Trên thực tế, ngoà i những hợp đồng năng lượng và xây dựng công trình nói trên, Nga còn có hợp đồng bán vũ khí quân sự với Libya. Người phụ trách Công ty xuất khẩu kĩ thuật Nga Chemezov tiết lộ, do Nghị quyết trừng phạt của Liên Hiệp Quốc đối với Libya, Công ty xuất khẩu quốc phòng Nga không thể bán vũ khí cho Libya theo hợp đồng hai bên kí kết, dẫn đến rất có khả năng mất phi vụ là m ăn béo bở với tổng giá trị bốn tỷ USD nà y.

Tuy nhiên, một nhà nghiên cứu chính sách đối ngoại của Nga phân tích: Lợi ích kinh tế bị tổn thất tại Libya hoà n toà n có thể được bù gấp đôi từ giá dầu tăng cao do tình hình bất ổn tại Libya và Bắc Phi mang lại. Ngoà i ra, tình hình bất ổn tại Libya và Bắc Phi khiến nguồn cung ứng dầu mử và khí đốt của các nước Châu à‚u mắc cạn.

Các nước nà y không thể không cầu cứu Nga, hy vọng Nga mở rộng xuất khẩu dầu mử và khí đốt đối với thị trường Châu à‚u. Điửu nà y củng cố hơn nữa hình ảnh nhà cung ứng ổn định của Nga tại thị trường năng lượng Châu à‚u.

Được biết, giá dầu quốc tế cứ tăng thêm một USD/thùng thì kho bạc nhà nước Nga sẽ thu và o thêm hai tỉ USD. Từ đó có thể thấy, Nga không hoà n toà n giống người bị hại do tình hình tại Trung Đông và Bắc Phi; mà trái lại là người hưởng lợi, hơn nữa, hưởng lợi rất lớn.