Đình Lỗ Khê, nhà thờ Ca Công (huyện Đông Anh)

Tương truyền đình được xây dựng rất sớm, cuối thế kỷ XIX bị đốt, sau đó được làm lại. Năm 1917 đình được sửa chữa lại, to đẹp hơn, năm 1941 lại tu sửa, năm 1987 tu sửa nhỏ.

Đình bố cục kiểu “nội công, ngoại quốc” gồm có tiền tế 5 gian, trung tế 5 gian, Hậu cung 3 gian.

Đình còn giữ được nhiều hiện vật cổ trong đó có 8 đạo sắc phong niên đại từ Hậu Lê đến triều Nguyễn.

Theo thần phả, sắc phong, đình Lỗ Khê thờ 4 vị là ông: Điện Hưng, ông Đầu Dền, ông Dương Trực, ông Tô Quang (tục gọi là đức thánh Cả, thánh Hai, thánh Ba và thánh Tư).

Hai ông thánh Cả và thánh Tư (ông Điện Hưng và ông út Đầu Dền) có công đánh giặc giữ nước dưới thời Hùng Vương được phong là nhị vị đại vương:

- Ông Cả: Điện Hưng Hiển ứng linh phù đại vương.

- Ông Út: Đầu Dền Phổ tế linh ứng đại vương.

Hai ông Dương Trực và Tô Quang có công trong cuộc kháng chiến chống xâm lược nhà Minh của khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo. Hai ông được phong tước hiệu là:

- Đức thánh Hai: Dương Trực hầu đại liêu đại vương.

- Đức thánh Ba: Tô Quang hầu đại liên đại vương.

Nhà thờ Ca Công được dựng từ thời Hậu Lê do dân hàng huyện đóng góp. Nhà thờ có 5 gian lợp ngói, cột lim vuông, ngoài sân lát gạch Bát Tràng. Trong nhà có bức hoành phi khắc 4 chữ Khán: “Sinh tài tự điển” tương truyền do vua Lê Thánh Tông ban cho. Bức cửa võng chạm lưỡng long chầu nguyệt. Hai pho tượng gỗ sơn son thếp vàng uy nghi trong khám thờ là hai vị tổ truyền bá nghề lập ra giáo phường Lỗ Khê từ hơn 500 năm nay.

Nhà thờ hai vị tổ nghề ca hát Lỗ Khê là Đinh Dự và Mãn Đường Hoa công chúa. Đinh Dự là con Đinh Lễ một vị tướng tài trong khởi nghĩa Lam Sơn. Khi Đinh Lễ đóng quân tại đây sinh ra Đinh Dự. Sau Đinh Dự lớn lên gặp Đường Hoa, học nghề cầm ca, rồi trở về lập ra giáo phường Lỗ Khê với nghề hát ả đào nổi tiếng hơn 5 thế kỷ.

Hàng năm ở nhà thờ có ngày lễ tưởng nhớ hai ông bà vào ngày 5 tháng tư âm lịch là ngày sinh, 15 tháng mười một là ngày giỗ của hai ông bà.

Đình Lỗ Khê hàng năm vào đám tháng giêng, lệ làng quy định nếu năm mất mùa thì đám từ mùng 4 đến 10 tháng giêng âm lịch. Nếu được mùa thì đám từ 10 đến 19 tháng giêng âm lịch. Nếu bội thu thì từ 10 đến 27 tháng giêng âm lịch.

Đình và nhà thờ đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1989./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01