Đại bàng trắng và  cú hạ gục B52

Anh hùng, liệt sĩ Vũ Xuân Thiửu

Аam mê chinh phục bầu trời

Trong căn phòng khách ấm cúng của gia đình họ Vũ trên phố Аặng Dung (Hà  Nội), có đặt bà n thử gia tiên; ở một góc là  bức ảnh người thanh niên có nụ cười tươi tắn trong bộ quân phục bám đầy tuyết trắng giữa mùa đông của xứ sở Bạch Dương. Аó chính là  Thượng uý phi công, Anh hùng Vũ Xuân Thiửu. Trên chiếc tủ nhử đặt kế bên có bức tượng đồng bán thân của người anh hùng đã hi sinh giữa tuổi thanh xuân. Bức tượng nà y do Hội Khoa học lịch sử­ Việt Nam tặng gia đình - ông Vũ Xuân Thăng, người anh ruột của phi công Vũ Xuân Thiửu cho biết. Bên cạnh bức tượng là  chiếc tủ kính nhử có đặt bức tượng đá trắng tạc con đại bà ng trong tư thế dũng mãnh, một số kỷ vật và  mảnh xác chiếc B52 đã bị Vũ Xuân Thiửu bắn rơi... 

Nhắc đến người em, ông Thăng luôn luôn nói Chú Thiửu nhà  tôi. Bùi ngùi theo dòng kí ức, ông Thăng kể: Chú Thiửu nhà  tôi nếu còn sống thì năm nay 67 tuổi, chú ấy sinh năm 1945 - ông nói rồi cho chúng tôi xem bản gốc Giấy khai sinh (bằng tiếng Pháp) của Vũ Xuân Thiửu, vẫn được gia đình lưu giữ cẩn thận. àt người biết rằng, tuy là  phi công chiến đấu xuất sắc, thuộc tổ bay đêm, nhưng lúc còn bé Vũ Xuân Thiửu từng bị ngã gãy xương quai xanh. à”ng Thăng nhớ lại: Năm ấy gia đình tôi tản cư ở Phú Thọ, là ng Yên Luật, xã Tân Phong, huyện Hạ Hoà . Một hôm tôi trèo lên cây hồng trong xóm tìm được quả chín, bèn hái rồi gọi, ném xuống cho Thiửu; chú ấy chạy lại đón thì bị ngã, gãy xương quai xanh. Ở đó là m gì có bệnh viện, may nhử ông lang tên là  Bủ Mạc dùng một loại lá rừng giã nát rồi đắp và o, một thời gian sau thì là nh hẳn. 

Gia đình Vũ Xuân Thiửu có 10 anh em, Thiửu là  thứ bảy. Ngay từ thuở nhử, Thiửu đã bộc lộ sự say mê mãnh liệt với... máy bay và  bầu trời. Hầu như quyển vở nà o của cậu bé Vũ Xuân Thiửu cũng có những phác hoạ vử máy bay. Аang học năm thứ 3, khoa Vô tuyến điện, Аại học Bách khoa Hà  Nội, Vũ Xuân Thiửu giấu gia đình đi khám tuyển phi công. Lần đầu, các bác sĩ không phát hiện chiếc xương quai xanh từng bị gãy, nhưng đến phần quay tròn, thì Thiửu bị loại. Vử nhà , Thiửu quyết tâm tập luyện để thi lại. Hà ng ngà y, Thiửu dà nh thời gian tập thể dục, nhất là  môn quay tròn nhằm rèn luyện khả năng chịu đựng của một phi công tương lai. Lần khám thứ hai, Thiửu vượt qua được các bà i tập kiểm tra. Vử nhà , Thiửu khoe với Bình, cô em gái gần gũi nhất: Thực ra anh cố chịu đựng, chứ lúc ra khửi phòng kiểm tra, phải chạy một mạch và o chỗ khuất, nôn thốc nôn tháo. May mà  các bác sĩ không phát hiện. Vũ Xuân Thiửu được Аại học Bách khoa Hà  Nội xét đặc cách tốt nghiệp và  anh lên đường sang Liên Xô học lái máy bay. Với niửm đam mê học tập và  khát vọng mãnh liệt sớm trở vử bảo vệ bầu trời Tổ quốc, Thiửu đã nhanh chóng nắm vững chiến thuật, kử¹ thuật chiến đấu; sử­ dụng tốt máy bay Mig 21 (loại hiện đại có trang bị đánh ban đêm)...

Sau nà y, một người bạn cùng kíp bay tập với Thiửu, là  phi công Nhuận đã kể lại với ông Thăng: Thường ngà y thì Thiửu hiửn như con gái nhưng khi và o tập luyện thì khác hẳn, rất mạnh mẽ. Trong những lần tập bà i bay bám đuổi tiêu diệt đối phương, em bay trước, Thiửu bám theo sau. Thiửu bay quá sát, như liên tục đè ngay trên đầu em, rất dũng cảm và  quyết liệt. Lúc cả hai đã hạ cánh xuống sân bay, em bảo Thiửu: Sao mà y gấu thế? Và o chiến đấu thật, thằng nà o bị mà y bám thì chỉ có chết!.

à”ng Vũ Xuân Thăng (bên trái) và  đại tá Quách Hải Lượng xem lại những kỷ vật của phi công Vũ Xuân Thiửu

Trận đánh cảm tử­ 

Trong một buổi sáng khá ấm áp của mùa đông Hà  Nội, câu chuyện vử người phi công anh hùng cà ng trở nên sâu lắng, xúc động. Năm 1968, Vũ Xuân Thiửu hoà n thà nh xuất sắc khoá đà o tạo phi công chiến đấu, trở vử nước và  được phiên chế và o đội bay chiến đấu ban đêm. à”ng Thăng cho chúng tôi xem bức thư của Vũ Xuân Thiửu gử­i bố mẹ, viết ngà y 22-5-1972 tại một sân bay bí mật. Thư có đoạn: Khi cuộc chiến tranh đến giai đoạn tà n khốc nhất, Mử¹ huỷ diệt các thà nh phố, những chiếc máy bay B52 sẽ được dùng và o đêm nhiửu hơn và  đó sẽ là  thời cơ của chúng con...

Cấp trên bảo với chúng con rằng: đừng nghĩ đến những chiếc F4 mà  hãy nghĩ đến những chiếc B52. Lần lượt giới thiệu với chúng tôi một số kỷ vật của người em, ông Thăng bùi ngùi: Chú Thiửu nhà  tôi lúc hi sinh mới 27 tuổi đầu, chưa kịp lập gia đình. Nhưng chú ấy đã có bạn gái... Người bạn gái của Vũ Xuân Thiửu là  một thiếu nữ Hà  thà nh tà i sắc. Mối tình trong sáng của họ bắt nguồn từ một chuyến tham quan. Hôm ấy, Thiửu được đơn vị cho đi thăm Tam Аảo và  anh đã ngẫu nhiên gặp cô gái xinh đẹp tên là  Hoa. Hai người cảm mến nhau từ cái nhìn đầu tiên. Giữa khung cảnh lãng mạn của Tam Аảo, lúc thân mật rồi hửi chuyện, mới biết nhà  Hoa cũng ở ngay phố Аặng Dung. Hoa cũng là  bạn học với Bình, cô em gái của Thiửu; khi Thiửu sang Liên Xô học tập thì Hoa vẫn còn là  một cô bé. Tình yêu giữa họ nảy nở và  ngà y cà ng nồng thắm...

Một thời gian sau, Hoa sang Liên Xô học tập và  họ không bao giử còn được gặp lại nhau.  à”ng Thăng kể tiếp: Thiửu rất lãng mạn. Chú ấy viết thư cho Hoa, chỉ dùng loại giấy pơ-luya mà u xanh đẹp nhất mua được hồi ấy... Thiửu còn ép khô những lá thông hái ở căn cứ đóng tại Sóc Sơn (Hà  Nội), gử­i sang Liên Xô tặng Hoa. Từ đất nước vĩ đại ấy, Hoa tìm mua được một bức tượng con đại bà ng trắng tạc bằng loại đá đặc biệt, có thể phát sáng ban đêm, gử­i vử tặng Thiửu. Bức tượng ấy có ý nghĩa như một lời chúc Thiửu và  chiếc Mig 21 sẽ như một con đại bà ng dũng mãnh hạ gục những Thần sấm, Con ma và  cả B52 của Mử¹.

Cuối tháng 12-1972, Hà  Nội hà o hùng trong những ngà y khói lử­a đất rung, ngói tan, gạch nát. Lúc 21h41 ngà y 28-12-1972, Vũ Xuân Thiửu cất cánh từ sân bay Cẩm Thuỷ (Thanh Hoá). Thiửu được Sở chỉ huy đóng ở Thọ Xuân dẫn đường vòng ra phía sau đội hình một tốp B52 có rất nhiửu máy bay tiêm kích bảo vệ. Аến vùng trời Sơn La, Thiửu mưu trí vượt qua hà ng rà o máy bay tiêm kích và  tiếp cận được B52... Аể có thể hình dung việc Mig 21 của ta phải cực kì khó khăn, nguy hiểm như thế nà o mới tiếp cận được B52, xin được nói thêm, B52 là  loại vũ khí chiến lược của quân đội Mử¹ (cùng với tên lử­a hạt nhân và  tà u ngầm nguyên tử­). Và i ngà y trước khi B52 cất cánh, các loại máy bay tiêm kích, cường kích được huy động đánh phá ác liệt các sân bay, trận địa tên lử­a, cao xạ của đối phương để dọn đường. Khi B52 cất cánh, thường có 3 chiếc mỗi tốp (có thể xuất kích cùng lúc nhiửu tốp B52) và  bao quanh mỗi tốp là  rất nhiửu các máy bay tiêm kích, cường kích, máy bay gây nhiễu điện tử­... để bảo vệ pháo đà i bay B52. Do vậy, đến gần được B52 phải cực kì mưu trí, dũng cảm. Và  Vũ Xuân Thiửu đã xuất sắc là m được điửu đó. 

Trở lại trận đánh đêm 28-12, Sở chỉ huy theo dõi, chỉ đạo sát sao đã đưa Thiửu đến vị trí nhìn được B52 bằng mắt thường. Thiửu quyết tâm vượt qua các máy bay tiêm kích và  đã ở rất gần chiếc pháo đà i bay nặng nử. Nhận lệnh từ Sở chỉ huy, Thiửu phóng liên tiếp 2 quả tên lử­a. Do đã ở cự li quá gần, chiếc Mig 21 không thể thoát khửi quả cầu lử­a khổng lồ bùng lên từ chiếc B52 trúng đạn... Tại Sở chỉ huy thời khắc ấy, những người có mặt đửu lặng đi khi dấu mục tiêu (chiếc B52) và  chiếc Mig 21 của Vũ Xuân Thiửu cùng lúc biến mất trên mà n hình rađa. Sáng hôm sau, đồng chí Phạm Ngọc Lan (người chỉ huy trực tiếp của Vũ Xuân Thiửu) và  một số đồng đội đi trực thăng lên xã Tạ Khoa (huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La) và  tận tay sử và o xác chiếc B52 Mử¹ đã trở thà nh một đống sắt vụn ven rừng. Chiếc Mig 21 đầy thương tích nằm cách xác chiếc B52 không xa. Những người đồng đội đã bật khóc khi tìm được thi thể Vũ Xuân Thiửu, anh bị một vết thương sâu ở sau gáy nhưng nét mặt đầy sự bình thản...

Hai mươi hai năm sau ngà y hi sinh, Vũ Xuân Thiửu được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện anh đang an nghỉ tại khu mộ của gia đình ở nghĩa trang Văn Аiển (Hà  Nội). Tên anh đã được đặt cho một đường phố và  một trường phổ thông cơ sở của Thủ đô.  Mỗi chiếc B52 có tới 8 động cơ, nên cũng rất khó bị rơi nếu một động cơ bị hửng. Ngà y 20-11-1971, phi công Vũ Аình Rạng cũng tiếp cận và  phóng 1 đạn ở khoảng cách 2 km. Quả tên lử­a tầm nhiệt đã phá huỷ một trong 8 động cơ nhưng chiếc B52 nà y vẫn lết vử hạ cánh tại căn cứ quân sự của Mử¹ ở Thái Lan...

Trong lần rút kinh nghiệm trận đánh nà y, sở chỉ huy nhận thức rõ để đảm bảo an toà n cho phi công ta thì cự ly hiệu quả nhất để tiêu diệt B52 là  2 km, vì nếu gần hơn thì máy bay ta sẽ không kịp thoát khửi vùng nổ của chiếc B52 chứa đầy xăng và  vũ khí. Аến lượt mình, Vũ Xuân Thiửu đã hạ quyết tâm tiếp cận ở cự li gần hơn và  sẽ phóng 2 quả tên lử­a để bảo đảm chiếc B52 phải rơi tại chỗ. Аiửu nà y đồng nghĩa, Thiửu khó thoát khửi vùng nổ và  có thể hy sinh!