Cổng đình Kim Liên, đửn Voi Phục đửu "nhái" cổng chùa Láng?

Không lẽ đó là  cách chúng ta tôn vinh di sản của cha ông, là  cách để tự hà o vử các công trình kiến trúc cổ của một thà nh phố ngà n năm văn hiến? Аến với Hà  Nội, để cảm nhận vử bử dà y lịch sử­ - văn hóa của thủ đô 1000 năm tuổi, du khách trong và  ngoà i nước không thể không ghé thăm các ngôi đửn, chùa nồi tiếng đã tạo nên "thương hiệu" văn hóa của thà nh phố: chùa Một Cột, chùa Trấn Quốc, đửn Quán Thánh, đửn Ngọc Sơn... mỗi di tích chứa đựng trong nó cả chiửu dà i lịch sử­ thiêng liêng. Trong năm 2009, hà ng loạt di tích lịch sử­ - văn hóa quý giá được cấp tập trùng tu, nhiửu công trình đến giử nà y vẫn đang gấp rút hoà n thà nh, chắc hẳn với mong muốn vừa giữ nguyên được giá trị, vừa có tấm áo đẹp đẽ hơn cho dịp đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội.

Tiếc thay, đã có một khoảng cách quá xa từ mong muốn mang tính khoa học nghiêm cẩn ấy với kết quả nhãn tiửn đầy khắc nghiệt. Trong suốt năm 2009, báo chí đã liên tục phản ánh việc trùng tu là m phá hửng hà ng loạt di tích quý, nhiửu đến mức dư luận cảm thấy đó là  chẳng qua là  việc biết rồi, khổ lắm, nói mãi! Báo chí lên tiếng một hồi, chẳng thấy thay đổi gì nên cũng... không nói nữa.

Dư luận mà  im lặng thì di tích chắc đã biết mình bị bử rơi, không người bảo vệ và  đà nh phó mặc buông xuôi muốn đến đâu thì đến!

Cổng đửn Quán Thánh sau trùng tu kém gần gũi hơn trước

Nhớ lại, sau loạt bà i phản biện trên VietNamNet vử cổng chùa Trấn Quốc hoà n toà n xa lạ với yếu tố gốc, cổng đình Kim Liên "nhái" cổng chùa Láng và o cuối tháng 12/2009, đã có những chỉ đạo từ lãnh đạo Hà  Nội và  lãnh đạo Bộ Văn hóa phải kiểm tra, xử­ lý. Dư luận chung và  những người thật sự hiểu giá trị của di sản đã có chút hy vọng mong manh và  dà i cổ chử đợi một sự điửu chỉnh khoa học để giữ lại những di tích quý giá nhất, tiêu biểu nhất cho thủ đô.

Thế nhưng, trong khi dư luận chử đợi, mong ngóng một sự điửu chỉnh đúng thì những trụ biểu lệch lạc, những cánh cổng to đùng lạ lẫm cứ như kẻ thù của yếu tố gốc lại cao lên, vững chắc thêm qua từng ngà y. Buồn thay, mặc những đử xuất quyết liệt từ giới khoa học, đã không có một sự "sử­a sai" nà o được thực hiện. Giử đây, chỉ còn hơn 50 ngà y nữa là  đến đại lễ, mọi công việc trùng tu đang và o hồi kết, những cánh cổng sai lệch sắp chính thức được thừa nhận.

Trở lại đình Kim Liên những ngà y giữa tháng 8, giật mình nhận ra cổng đình Kim Liên không chỉ giống cổng chùa Láng, mà  còn rất giống cổng của đửn Voi Phục - cũng nằm trong hệ thống Thăng Long tứ trấn. Người viết bà i nà y đã là m một phép thử­ nho nhử, chụp ảnh hai cánh cổng trong cùng ngà y 15/8/2010, gử­i thử­ cho một và i người yêu di sản với câu hửi "Аây là  cổng đửn/chùa/đình nà o của Hà  Nội?". Câu trả lời nhận được từ tất cả mọi người là  "chịu".

Khi được giải thích là  cổng của đình Kim Liên và  đửn Voi Phục thì câu hửi ngược lại là  "Sao giống nhau thế? Có một mẫu cổng chung cho Thăng Long tứ trấn hay sao?". Vậy là  vội vã trở lại với đửn Quán Thánh và  đửn Bạch Mã cũng vừa được trùng tu, thấy còn may vì không nhìn thấy một "bản sao" nà o nữa, dù đửn Quán Thánh sau khi trùng tu cũng "thô" hơn, kém vẻ gần gũi thân thuộc hơn trước nhiửu.

Cổng chùa Láng

...cổng đửn Voi Phục

...và  cổng đình Kim Liên, sao giống nhau đến thế?

Lại là m thêm một phép thử­ nữa, đến chụp ảnh "nguyên gốc" chùa Láng, thấy ngỡ ngà ng trước vẻ đẹp hà i hòa của cổng chùa. Bắt chước - bất luận xấu hay đẹp - cũng là  đánh mất mình, là  điửu không thể chấp nhận đối với di tích, di tích đã xếp hạng thì nhất định phải giữ yếu tố gốc, đằng nà y những cánh cổng bắt chước lại xấu hơn hẳn. Mặt khác, tại sao và  vì lý do gì mà  cổng đình Kim Liên phải giống cổng đửn Voi Phục? Nhấc điện thoại hửi 2 chuyên gia vử di sản, chỉ nghe tiếng thở dà i. Аiểm nà y thì các nhà  văn hóa, các nhà  khoa học đà nh chịu, chỉ những người có trách nhiệm vử các dự án trùng tu nà y mới có thể trả lời được mà  thôi. Giá trị của di sản văn hóa nằm ở yếu tố gốc, đã mất đi thì vĩnh viễn không bao giử tìm lại được.

Từ đây, người Hà  Nội cũng như du khách thập phương đến với chùa Trấn Quốc, đửn Kim Liên sẽ chẳng còn cơ hội chiêm ngườ¡ng những cánh cổng giá trị, đã đi và o tiửm thức của người Hà  Nội nữa. Dự án tu bổ, tôn tạo Thăng Long tứ trấn nằm trong danh sách và i chục công trình chà o mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội. Nghĩa là  tới đây, đửn Kim Liên, đửn Voi Phục cũng sẽ được gắn biển "Công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long".

Tu bổ, tôn tạo theo kiểu xóa cái cũ đi, là m cái mới tinh thay thế và o, biến một công trình "có tuổi" thà nh công trình "và i tháng tuổi", biến một công trình duy nhất thà nh sự sao chép thô sơ, không lẽ lại mừng đại lễ theo cách đó? Không lẽ đó là  cách chúng ta tôn vinh di sản của cha ông, là  cách để tự hà o vử các công trình kiến trúc cổ của một thà nh phố ngà n năm văn hiến?