Cái độc đáo và  duy nhất của 82 bia Văn Miếu Hà  Nội

Thanh niên| 11/09/2009 08:52

Hồ sơ đử cử­ danh hiệu Di sản Tư liệu thế giới khu vực châu à - Thái Bình Dương với 82 bia đá Tiến sĩ (1442-1779) tại Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám (Hà  Nội) vừa hoà n tất. Ngà y 20.9, chuyên gia UNESCO sẽ đến khảo sát hiện trạng.

PGS-TS Trịnh Khắc Mạnh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm là  người được mời viết lại hồ sơ sau khi hồ sơ của Sở VH -TT-DL Hà  Nội bị phê là  thiếu và  yếu tại hội thảo khoa học ngà y 8.8.

- Cái khó nhất khi là m hồ sơ cho 82 bia Tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám là  gì, thưa ông?

Khó nhất là  phải chứng minh được tính độc đáo và  duy nhất, quý hiếm và  không thể thay thế, ý nghĩa quốc tế và  tính xác thực của di sản. Từ kinh nghiệm viết hồ sơ mộc bản triửu Nguyễn, tôi thấy để là m rõ những tiêu chí nói trên không dễ. Tôi tiếp xúc với đử tà i nà y thuận lợi là  vì đã có thời gian tìm hiểu. Nếu không nghiên cứu trước thì trong thời gian gấp rút như vậy không thể viết được.

- Các nước Аông Bắc à cũng có di sản bia Tiến sĩ, như Trung Quốc. Việt Nam cũng có bia Tiến sĩ ở Văn Miếu - Huế. Vậy, đâu là  tính độc đáo và  duy nhất, tính quý hiếm và  không thể thay thế của 82 bia Văn Miếu Hà  Nội?

- 82 bia đá các khoa thi Tiến sĩ (1442-1779) là  những bản gốc duy nhất hiện còn ở Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám, Hà  Nội. Trên bia còn lưu những nét độc đáo vử văn tự và  điêu khắc mang tính nguyên bản của thời dựng bia, là  bằng chứng hết sức giá trị vử mặt văn bản học đối với các nhà  khoa học. 82 bia đá Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám cũng là  những trang sử­ đá vử lịch sử­ văn hóa giáo dục Việt Nam, mang tính độc đáo và  duy nhất, bởi trải dà i gần 300 năm với 82 khoa thi Nho học, trong khi, bia đá ở Văn Miếu - Huế có niên đại từ 1822 đến 1919 với 43 khoa thi Tiến sĩ Nho học.

Mặt khác, nội dung bia đá Văn Miếu - Hà  Nội cũng phong phú hơn, với 3 phần: tiêu đử, bà i ký, họ tên các Tiến sĩ và  quê quán; trong khi, 32 bia Tiến sĩ ở Văn Miếu - Huế chỉ có phần họ tên các Tiến sĩ và  quê quán. Vử hình thức, 82 bia đá Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám đửu khắc hoa văn rất cầu kử³, cách điệu cao, gồm các chủ đử hoa lá, mây, trăng, long, ly, quy, phượng; có giá trị nghiên cứu lịch sử­ điêu khắc Việt Nam từ thế kỷ XV- thế kỷ XVIII. Trong khi, 32 bia đá ở Văn Miếu - Huế trang trí giản đơn, không hoa mử¹, và  chỉ có chủ đử hoa lá, mây và  mặt trăng.

Việc khắc bia đá các khoa thi Tiến sĩ ở Việt Nam đã tiếp thu truyửn thống khắc bia đá các khoa thi Tiến sĩ của Trung Quốc. Tuy nhiên, bia đá Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám còn những bà i ký có giá trị nghệ thuật, tư tưởng.

Cái độc đáo và  duy nhất của 82 bia Văn Miếu Hà  Nội

- Trong hồ sơ trước đây, có chi tiết Nguyễn Trãi (1380-1442) được ghi danh trong bia Tiến sĩ ở Văn Miếu, Quốc Tử­ Giám. Tuy nhiên, tại hội thảo ngà y 8.8, có ý kiến bác bử, bởi Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh năm 1400, trong khi bia Văn Miếu đử danh từ khoa thi 1442?

- Tên của Nguyễn Trãi, với tư cách là  quan chấm thi (độc quyển) được ghi trong bia, khắc năm 1484 tại Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám. Lúc bấy giử, Nguyễn Trãi là  Hà n lâm viện Thừa chỉ Học sĩ kiêm Trung thư Quốc sử­ sự, giữ trọng trách chấm bà i các thí sinh thi Tiến sĩ và  trình lên vua.

- Theo nhận xét của Cục Di sản văn hóa, Bộ VH-TT-DL thì thiếu sót trong hồ sơ lần trước chứng tử ngay người đử cử­ cũng chưa hiểu rõ vử di sản của mình. Với hồ sơ lần nà y, liệu có thể thuyết phục được các chuyên gia UNESCO, thưa ông? 

Theo chủ quan của tôi, với những giá trị độc đáo như đã phân tích, di sản 82 bia đá Tiến sĩ Văn Miếu - Hà  Nội xứng đáng được UNESCO vinh danh. Tuy nhiên, khi bảo vệ trước Hội đồng các chuyên gia UNESCO, chúng ta phải chọn đúng người am hiểu để thuyết phục được họ. Khi chuyên gia UNESCO sang Việt Nam, có thể họ chỉ hửi và i câu mà  người sở hữu nếu không nắm chắc thì đúng là  không nên

(0) Bình luận
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Tây Hồ phát huy sức mạnh cộng đồng từ những thiết chế văn hóa cơ sở
    Ngày 14/11, tại Tổ dân phố số 27, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Ngày hội Văn hóa đại đoàn kết dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam và ra mắt mô hình điểm “Phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tổ dân phố 27”.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • Phần thưởng lớn nhất là được thấy học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình
    Hành trình gần 20 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Nguyễn Lan Phương – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Phong Sắc (phường Bạch Mai, TP Hà Nội) đã đạt đường nhiều thành tích nổi bật. Cô Nguyễn Lan Phương chia sẻ: “Càng gắn bó với nghề càng hiểu rằng phần thưởng lớn nhất của người thầy không phải là những danh hiệu, mà là được chứng kiến học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình”.
  • Hà Nội khen thưởng 8 cá nhân đạt danh hiệu "Người tốt, việc tốt"
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành quyết định tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt" cho 8 cá nhân tiêu biểu thuộc Tổng Công ty Vận tải Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội. Các cá nhân được tuyên dương gồm những công nhân lái xe, nhân viên phục vụ tuyến buýt và lực lượng công an cơ sở tận tụy với công việc. Tiền thưởng cho các cá nhân được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định hiện hành.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
  • Phường Cửa Nam tổ chức tọa đàm sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”
    Ngày 18/11, tại Thư viện Trường Tiểu học Quang Trung, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời Đại (TIMES) tổ chức chương trình tọa đàm về cuốn sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026).
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Cái độc đáo và  duy nhất của 82 bia Văn Miếu Hà  Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO