Bí ẩn vử cây đa biết đi quanh ngôi miếu cổ

Anh Аỗ Thà nh Trung kể vử chuyện cây đa di chuyển

Cây đa biết... đi

Hôm rồi chúng tôi có dịp công tác qua Ninh Bình, mấy anh em có ghé thăm đồng chí Nguyễn Ngọc Quử³nh, Nguyên Phó Giám đốc Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Ninh Bình. Vẫn với tác phong lãnh đạo của nhà  khoa học vừa hòa nhã và  cởi mở, ông bảo chẳng mấy khi vử thăm Ninh Bình, để mình đẫn đi thăm quan điểm nà y hay lắm. Chắc chắn sẽ là  đử tà i độc cho mà  xem. Nghe thế chứ thực ra chúng tôi có biết đó là  nơi đâu; cứ ậm ừ trên tinh thần... đi cho biết.

Từ Thà nh phố Ninh Bình, đi hơn 10km chúng tôi có mặt ở Ninh Hải, Hoa Lư, Ninh Bình. Anh bạn thổ dân Аỗ Thà nh Trung dẫn chúng tôi đi tận mục sở thị đử tà i độc. Anh bảo, người dân địa phương gọi nó là ... Cây đa di chuyển. Cây đa thuộc họ nhà  xanh, xi. Nó di chuyển chính bằng việc nhử và o các rễ phụ của; khi rễ phụ thả xuống... thà nh rễ chính. Cứ hơn 300 năm nó di chuyển 1 bước. Mỗi bước di chuyển của cây đa được hơn 10m. Tương truyửn vị trí ban đầu của cây đa ở bên cạnh ngôi đửn mới xây hiện nay.  Аây là  ngôi đửn mới được xây dựng trên nửn móng của ngôi đửn cổ.

Trước kia, vị trí của cây đa là  bên ngôi đửn cổ. Khi đửn cổ mất đi nó bước đi đầu tiên xuống chỗ dựng miếu thử tạm. Sau đó đến bước thứ hai và  bước thứ 3 đã tiến ra gần bử hồ. Аược các nhà  khoa học, các nhà  chuyên môn đánh giá hơn 300 năm nó di chuyển 1 bước, trong khoảng thời gian đó thân chính của cây sẽ bị mục nát rồi mất đi khi rễ phụ thả xuống bám chặt, ăn sâu và o lòng đất lớn dần lên và  sẽ lại trở thà nh thân chính để nuôi cây. Cứ như thế và  nó di chuyển được. Nên nguời dân địa phương mới gọi nó bằng cái tên rất đặc biệt: Cây đa di chuyển.

Cây đa di chuyển quanh ngôi miếu cổ, cứ hơn 300 năm tuổi nó đi thêm một bước

Tuy nhiên, Có một điửu đặc biệt nhất ở cây đa nà y là , trong 3 bước đầu cây đa có xu hướng di chuyển từ trên phía ngôi đửn ra phía bử hồ (nơi có nguồn nước cũng cấp dinh dườ¡ng cho cây). Vì vậy, khi cây bước những bước tiến ra bử hồ, người ta cho đó là  chuyện vô cùng bình thường. Tuy nhiên, đến bước thứ 4 của cây đa nà y theo quy luật cứ bước đi như thế nó sẽ lao thằng ra hồ nước. Nhưng sự việc lại không diễn ra như vậy, đến bước thứ tư, cây đa bỗng nhiên bước một bước ngược trở vử hướng nơi nó đã chập chững bước đi đầu tiên. Dân gian thường nói: Thần cây đa, ma cây gạo, bố cáo cây đử.

Cây đa thường được trồng ở nơi rất linh thiêng. Như vậy người dân cho rằng nó đang đi ngược quy luật. Bước thứ tư nó đã bước quay trở lại ngôi đửn, (hiện nay tán cây đang ngả xuống ngôi đửn mới và  rễ cây bắt đầu thả xuống bám đất). Trong khi phía ngoà i bử hồ tán cây không đua ra và  rễ cây cũng không thả xuống phía hồ nước nữa. Hiện tượng nà y vô tình cà ng tăng thêm tính linh thiêng cho khu vực cây đa đang tồn tại. Người dân bảo rằng nhiửu nhà  khoa học vử đây để tìm câu trả lời tuy nhiên, đửu... bất lực?.

Từ phía sau cây đa nếu nhìn ngược lại chúng ta sẽ thấy thân chính của bước thứ 3 đã mục nát dần để hình thà nh thân mới từ rễ của bước thứ 4.

Vì thế, căn cứ và o số bước của cây mà  người ta có thể tính toán được độ tuổi của cây cũng tới nghìn năm tuổi. Vì thân chính của cây luôn luôn được thay thế cho nên trông cây đa lúc nà o cũng tươi tốt và  có vẻ nhử bé hơn so với tuổi chứ không to lớn cổ thụ. 

Từng bước của gốc cây đa di chuyển mục nát để hình thà nh bước mới

Ngôi miếu linh thiêng

Bên cạnh cây đa linh thiêng có một ngôi đửn Аại mới xây dựng trên nửn móng của một ngôi đửn cổ. Dấu tích của ngôi đửn cổ hiện nay đang được thử dưới miếu nhử. Аửn Аại hay nguời ta còn gọi với cái tên khác là  đửn Gối Аại. Gối Аại nghĩa là  nối tiếp các thời đại để cho sau nà y con cháu chúng ta luôn nhớ tới công ơn của ngững người đi trước. Trên đỉnh đửn có hình đôi Long đang chầu nguyệt (nguyệt là  nơi hội tụ ánh sáng).

Hình ảnh "Lườ¡ng long chầu nguyệt" trên mái đửn, không chỉ biểu tượng cho sức mạnh thần thánh mà  còn ẩn trong đó những giá trị nhân văn, phản chiếu trí tuệ, ước vọng của con người và  nửn văn minh cổ xưa. Ngôi đửn thử Quý Minh Аại Vương (vị thần cai quản phía Nam của Hoa Lư trấn) và  thần Cao Sơn. Tuy nhiên có nhiửu nguồn tin truyửn trong nhân dân ngôi đửn cổ nà y lại thử Việt Thắng Аại Vương...

Ngay bên dưới ngôi đửn mới xây khang trang hiện vẫn còn một miếu nhử, người dân gọi nó bằng cái tên (linh thần miếu). Chuyện kể rằng, trước khi ngôi đửn mới được dựng nên ở đây thì ngôi đửn cổ đã mất. Trong khi ngôi đửn cổ mất mà  đửn mới chưa được xây dựng người dân địa phương đã dựng tạm ngôi miếu nhử để thử những dấu tích của ngôi đửn cổ. Nhìn và o ngôi miếu nà y người ta sẽ thấy có 5 phiến đá cổ được gép thà nh một Ban thử, Cùng với đó là  hai bát hương, một bát hương hình tròn, một bát hương hình vuông bằng đá cổ. Hai bát hương đó là  sự thể hiện (thiên, địa) cho trời tròn, đất vuống. Trên các bát hương cổ được trạm khắc bằng những nét hoa văn vô cùng tinh tế thể hiện Long chầu, nhật, nguyệt...

Như vậy, có hai bát hương và  5 phiến đá cổ được người dân địa phương gép thà nh ban thử để người dân có nơi hương khói sau khi ngôi đửn cổ không còn nữa. Sau nà y (cách đây khoảng chục năm), ngôi đửn mới đã được dựng nên khang trang, to đẹp hơn ngay trên nửn của ngôi đửn cổ đã bị mất. Trong ngôi đửn có thử Thử Tam Tòa Thánh Mẫu, Tiên ông và  Tam Hoà ng.

Rất nhiửu du khách thập phương mỗi khi đến đây, họ thường đi vòng tròn quanh cây đa di chuyển rồi và o trong miếu thắp hương, sau đó mới lên ngôi đửn Аại. Người dân nơi đây thường và o trong miếu và  đửn cổ nà y để cầu vử đường công danh và  con cái...

Còn nữa...