94 năm Cách mạng Tháng Mười Nga: Cuộc duyệt binh huyửn thoại

Xạ thủ súng máy diễu qua lễ đà i.

Аây là  cuộc duyệt binh chuẩn bị bí mật nhất, mạo hiểm trong điửu kiện quân thù áp sát nhất, diễn ra ngắn nhất và  sau cuộc duyệt binh, các đơn vị ra thẳng tiửn tuyến. Vử giá trị tinh thần, nó được sánh ngang một chiến dịch quân sự thà nh công nhất.

Tháng 11 năm 1941, sau 5 tháng chiến tranh trong những điửu kiện bất lợi, Hồng quân chịu những tổn thất nặng nử và  quân Аức tiến tận cử­a ngõ Mátxcơva. Từ giữa tháng 10, việc sơ tán các cơ quan Аảng, Chính phủ và  nhân dân ra khửi Mátxcơva đã được tiến hà nh. Lan đi tin đồn là  Stalin cũng đã rời Mátxcơva (trong hồi ký của mình, Nikita Khrutshov khẳng định rằng mặc dù tất cả mọi người đửu thuyết phục Stalin rời Mátxcơva, nhưng ông kiên quyết không đi bởi hiểu rằng nếu ông đi, tinh thần quân sĩ và  nhân dân sẽ suy sụp, Mátxcơva sẽ thất thủ).

Trong bối cảnh đó, Stalin hiểu rằng phải có một sự kiện đặc biệt chứng tử rằng tinh thần chiến đấu của quân và  dân Mátxcơva cũng như toà n thể Hồng quân và  nhân dân Liên Xô chưa suy sụp, rằng niửm tin đánh bại kẻ thù không hử bị lung lay.

Ngà y 28-10-1941 (có tà i liệu nói ngà y 24-10), Stalin gọi trung tướng Artemyov - Tư lệnh Quân khu Mátxcơva và  tướng Zhigarev - Tư lệnh Phòng không lên hửi:

- Mười ngà y nữa là  kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười. Chúng ta có duyệt binh trên Quảng trường Аử không?

Hai tướng không thốt nên lời. Mátxcơva đang bị uy hiếp nghiêm trọng. Khói bốc mù thà nh phố: các cơ quan đang huỷ tà i liệu. Không ai nghĩ đến cuộc duyệt binh vốn theo truyửn thống được tiến hà nh hà ng năm đúng ngà y kỷ niệm Cách mạng tháng Mười 7-11 trên Quảng trường Аử cả.

- Tôi hửi lại: Chúng ta có duyệt binh không?

Tướng Artemyov ngập ngừng:

- Nhưng tình hình... Với lại chúng ta không có quân trong thà nh phố. Tất cả tăng và  pháo đửu đang trên tiửn duyên... Liệu có hợp lý không?

- Nhưng Ủy ban Quốc phòng cho rằng cần phải tiến hà nh duyệt binh, - Stalin vừa nói vừa hất đầu vử phía các ủy viên Bộ Chính tị đang ngồi quanh bà n họp. - Nó sẽ có tác động tinh thần cực kử³ to lớn lên không chỉ người dân Mátxcơva mà  cả nước.

Và  hai vị tư lệnh nhận các chỉ thị cụ thể. Việc chuẩn bị cho cuộc duyệt binh bắt đầu được tiến hà nh ở mức độ bảo mật cao nhất.

Một cuộc nói chuyện tương tự diễn ra giữa Stalin với lãnh đạo Аảng bộ Mátxcơva 3 ngà y trước ngà y lễ lớn.

- Các đồng chí định tổ chức mít tinh trọng thể ở đâu? “ Stalin hửi.

Trả lời là  sự im lặng pha lẫn ngạc nhiên. Không ai nghĩ đến việc tổ chức cuộc mít tinh truyửn thống trong điửu kiện thà nh phố đang nghìn cân treo sợi tóc.

Stalin giải thích tại sao vẫn phải tiến hà nh mít tinh trọng thể trong hoà n cảnh nghiêm trọng như thế. à”ng kết luận:

- Các đồng chí phải gồng lên, phải vắt chân lên cổ mà  chạy. Thời gian chuẩn bị diễn văn cũng không còn nữa. Nếu các đồng chí không có ý kiến khác, chính tôi sẽ đọc diễn văn.

Ngà y 6-11-1941, cuộc mít tinh trọng thể kỷ niệm 24 năm Cách mạng Tháng Mười được tiến hà nh, không phải ở Nhà  hát Lớn lúc đó đã được đặt mìn mà  dưới ga tà u điện ngầm Mayakovskaya. Các hà ng ghế kê bằng nhau. Một sân khấu cho đoà n chủ tịch. Các bà n tiệc có bánh mì kẹp thịt, đồ nhắm và  đồ uống ướp lạnh. Khách dự xuống theo các thang cuốn. Các thà nh viên chính phủ đến bằng tà u điện ngầm. Không khí trang trọng thậm chí còn hơn thời bình.

Ai cũng hiểu ý nghĩa chính trị và  động viên to lớn của bà i diễn văn của Stalin sẽ được đà i phát thanh truyửn đi khắp đất nước và  thế giới. Bà i phát biểu của Stalin sau đó còn được in thà nh truyửn đơn rải xuống các vùng bị quân Аức chiếm đóng.

Trong đó, Stalin giải thích nguyên nhân thắng lợi tạm thời của quân Аức là  sự vượt trội quá xa của chúng vử xe tăng và  không quân. Nhưng Stalin nói, quân Аức đã bị tiêu hao nặng, sinh lực của nước Аức đã bị kiệt quệ trong khi sức mạnh tiửm tà ng của Liên Xô mới chỉ bắt đầu được động viên. Và  ông nói rằng ngà y chiến thắng không còn xa nữa.

Sau mít tinh, Stalin thông báo cho các ủy viên Bộ chính trị và  các nhà  lãnh đạo cao cấp khác biết kế hoạch cuộc duyệt binh và o sáng hôm sau trên Quảng trường Аử.

Аối với nhân dân Liên Xô, cuộc duyệt binh trở thà nh sự kiện bất ngử, tột đỉnh vui sướng. Dù vẫn diễn ra và o ngà y truyửn thống nhưng cuộc duyệt binh nà y rất khác thường. Nó không phải chỉ là  cuộc duyệt binh mà  là  cuộc biểu dương ý chí chính trị, là  cuộc duyệt binh thách thức, duyệt binh khinh bỉ đối với địch quân, một cuộc duyệt binh tát tai kẻ thù.

Và o những ngà y mà  quân Аức cách Mátxcơva chỉ và i chục cây số, cuộc duyệt binh là  một sự mạo hiểm cực lớn. Nếu Bộ tư lệnh Аức biết trước, họ có thể hi sinh lợi ích các mặt trận khác, tập trung một mũi đột kích với binh lực vượt trội nhiửu lần để chọc thủng tuyến phòng ngự Xô Viết, xộc thẳng đến Quảng trường Аử, nơi lãnh đạo tối cao Liên Xô và  Mátxcơva đang có mặt. Hoặc bằng mọi giá chọc thủng tuyến phòng ngự trên không để ném bom xuống Quảng trường Аử.

Аây chỉ là  giả thiết, nhưng quả thật tình báo, trinh sát Аức đã không phát hiện kế hoạch duyệt binh khi và  không mảy may chuẩn bị đối phó. Lãnh đạo Аức chỉ biết vử cuộc duyệt binh nó đã bắt đầu và  đà i phát thanh Liên Xô bắt đầu tường thuật trên sóng phát đi toà n thế giới.

Xe kéo pháo tham dự duyệt binh.

Theo một số tà i liệu, Zhukov, lúc đó là  đại tướng chỉ huy cuộc phòng thủ Mátxcơva cũng góp phần củng cố quyết tâm chính trị của Stalin. Số là  khi Stalin hửi vử khả năng quân Аức công kích Mátxcơva trong khoảng tháng 11, Zhukov nói rằng rất ít khả năng xảy ra. Việc nà y liên quan đến chuyện một viên sĩ quan Аức bị bắt trong bộ lễ phục mùa hè mặc trùm ra ngoà i quân phục bình thường.

Phải nhớ rằng lúc đó là  và o khoảng giữa tháng 10 và  tháng 11, vùng Mátxcơva rất lạnh. Viên sĩ quan Аức khai rằng do quân Аức chỉ có kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh và  nghĩ sẽ chiếm được Mátxcơva trước mùa đông nên quân nhu không chuẩn bị đủ áo ấm. Zhukov kết luận quân Аức không ở tình trạng chuẩn bị đầy đủ để tấn công ngay và o Mátxcơva.

Phát hiện cuộc duyệt binh, các tướng Аức không biết phải là m gì và  không một ai dám báo cáo sự việc lên Quốc trưởng. Hitler biết sự việc hoà n toà n tình cử khi bật và  điửu chỉnh sóng radio. Y lập tức bốc điện thoại ra lệnh cho toà n bộ không quân của Cụm tập đoà n quân Trung tâm của Аức đang đối diện với Mátxcơva xuất kích đánh thẳng và o cuộc duyệt binh. Nhưng không quân Liên Xô và  lực lượng phòng không Mátxcơva đã chuẩn bị rất kử¹ và  không một máy bay Аức nà o lọt nổi và o bầu trời thà nh phố Mátxcơva trong suốt ngà y hôm đó.

Ngà y hôm sau, Cục thông tin Liên Xô thông báo: Trong ngà y lễ truyửn thống Cách mạng Tháng Mười, bộ chỉ huy Аức đã quyết định mở một cuộc không kích dữ đội và o Mátxcơva và  ngăn chặn cuộc duyệt binh trên Quảng trường Аử. Các phi công của Quân đoà n không quân tiêm kích số 6 và  các chiến sĩ phòng không Mátxcơva đã đánh lui cuộc tiến công của kẻ địch, bắn rơi 34 máy bay. Không một quả bom nà o rơi được xuống thà nh phố, cuộc duyệt binh của quân đội Xô viết diễn ra bình thường.