Li khách

Mắt sáng ngời lên như ánh dương

Rượu hồ da đỏ khách li hương

Thiên bôi đối ẩm nhìn qua ải

Quằn quại cờ bay trong gió sương.

Lắng nghe dòng máu ta đang sôi

Say nữa, say lên, tráng sĩ ơi!

Lòng thép vang rền xương gẫy rạn

Sa trường, than ơi là tơi bời!

Chuyện thê nhi? - Bẻ trâm vàng đi!

Khăn lụa người cho? - Lau máu đi!

Ảnh tặng? - Giấu vào trong ngực áo!

Trở về? - Không! Chỉ có ra đi

Xót đời lính thú không tên tuổi

Cả một nghìn thây đổi lấy thành

Nói đến cuộc đời còn chẳng tiếc

Tiếc gì nước mắt đón đưa anh!

1939

Có lúc

Có lúc

một mình một dao giữa rừng đêm không sợ hổ

Có lúc

ban ngày nghe lá rụng sao hoảng hốt

Có lúc

nước mắt không thể chảy ra ngoài được

                                             1/1963

Đôi bạn 

Tặng Nguyễn

Chúng tôi hai người

Thường gặp nhau hàng ngày

Buổi sáng trên một cái bàn

Thuộc từng lớp bụi

Một căn phòng không bao giờ dọn dẹp

Những đồ vật càng cũ nát từng ngày

Chúng tôi nói như không nói

Im lặng nói nhiều hơn

Không ai nghe chuyện riêng của nhau

Mắt anh và mắt tôi

Một lớp tro đang dòng dòng kéo sợi

Như tơ nhện trong không gian đầy nước

Phủ các đồ vật cũ

Phủ lên cả chúng ta

Đến lúc không còn trông thấy nhau nữa

Chúng tôi hai người

Một bóng 

                                                  1967

Giấc mơ

Dưới mái nhà

Một người đang ngủ

Với giấc mơ của những vì sao

Những vì sao đang kể chuyện

Giấc mơ của mái nhà

Giấc mơ của một người đang ngủ.

                             5/1/1972

Phố Phái

Tặng Bùi Xuân Phái

Không người ở

Không số nhà

Không tên phố

Tôi gửi bài thơ về

Phố Phái

Người đưa thư sẽ tìm đến phố anh

Một góc phố Hà Nội

Một góc phố Việt Nam

Trước khi Tây chiếm thành

Hà Nội

Một góc phố anh sống

Một góc phố tôi sống

Không người ở

Không số nhà

Một mình

Phố trắng

Một góc phố tồn tại

Vĩnh viễn.

Từ con mắt không ngủ

Từ bàn tay không nghỉ

Anh vẽ

Phố Phái

Đến lúc nào phố anh có người thêm 

                                1967

Quán bia

Họ đến đây đông lắm

Những người tìm đám đông

Vòm trời hẹp những chiếc dù xanh đỏ

Uống rỗng những thùng bia

Uống đến hết một ngày đang hết

Uống đến hết một năm sắp hết

Còn liếm môi

Họ thèm bia hay thèm uống

Thèm đám đông

Những đám đông người bên ngoài đi lại

Những đám đông trong nay đông đặc

Những đám đông những đám đông

Dưới những chiếc dù xanh đỏ

Những cốc bia sủi bọt

Vẫn liếm môi

                                                1967

Những bó hoa

Những bó hoa mang tới chúc tụng

Thành công một con người

Hàng ngày hàng ngày

Xây thành cái mồ chôn

Con người thành công ấy

Người ta đôi khi bị giết

bằng những bó hoa

17/3/1974

Những người trên cửa biển
Trích Trường ca

I. Ai biết Hải Phòng là đâu

1

Sinh ra tôi đã có Hải Phòng

Đầu nhà mới trồng cây mận

Bãi Sú bồi thành bến

Nhà máy xi măng đã dựng bên sông

Tôi nghe tiếng hát mẹ chiều ru võng

Những ca dao của đồng lúa quê hương

Những dáng cò lặn lội

Những cánh cò bồng bế tôi đi

Những bóng cò trắng như giấc mộng

Đưa võng đời tôi những buổi chiều dĩ vãng

Sáng trưa u ú còi tầm

Đêm dài nghe mưa dầm dãi

Tôi không có quê hương

Nghe đâu như Thái Bình, Hà Nam Phủ Lý

Như Nam Định

Ruộng đất mênh mông trong tiếng hát

Quê mẹ quê cha cách một vườn trầu.

Hải Phòng nhiều mây nhiều nước

Mênh mông bốn phía chân trời

Có mùa nhạn bay ra biển

Chim yến từ biển bay về

Lòng sông đất bồi ngày càng nhỏ

Bướm trắng rụng đầy ngọn sú ven sông

Không ai nhớ từ bao giờ

Giữa các ngả sông về biển

Ai đã lấp đầy những dòng sông bãi sú vô danh

Cồn đất lầy um tùm cây cỏ dại

Nổi lên thành một phố

Ngọn khói đùn lên sừng sững chân trời

Người dân thành phố

Mồ hôi còn nước mặn phù sa

Dầu mỡ bụi than

Sống như muối đọng lấy bờ lấy bãi

Sống chắt chiu đùm bọc yêu thương

Che chở nắng mưa đỡ đần buổi gạo

Đoàn thuyền nát buộc vào nhau ngày bão

Chưa quá ba đời, sống trong một xóm

Chưa đầy chục người chết trong một mái nhà thuê

Bạn bè quen thuộc

Các giống người

Từ chân trời bốn phương đi lại

Thuở nhỏ lòng tôi hướng mãi

Theo những con tàu biển ra đi

Đến những đất đai tưởng tượng

Những người anh thủy thủ kể cho nghe

Nơi mọc đêm đêm những ngôi sao biển

Rực rỡ chân trời những hạt lưu li

Tôi bơi như con cá dưới nước

Vẫn không bơi dài ra tới biển

Tôi theo những thuyền cá ra khơi

Vẫn chưa đi tới chân trời.

1956

Một đêm Hà Nội

Xa xa xa

Đêm đông tiếng còi tàu

Hà Nội càng thêm cũ

Gió cuối năm luồn vào phố hẹp

Ruột phố Hà Nội cũ

Nhớ một cánh buồm

Xa ngoài sông Hồng thấp thoáng

Nhớ một điệu đàn

Vũng sao khuya sóng sánh.

11/1967

.....................................................................................

Thơ tuyển rút từ tập Văn Cao tác phẩm thơ, NXB Hội Nhà văn 2013