Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Không thu hút đầu tư bằng mọi giá!

Kiên quyết không vì lợi ích kinh tế trước mắt mà  đánh đổi môi trường

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thủ tướng đử cập đến thực trạng thời gian qua xảy ra nhiửu sự cố môi trường nghiêm trọng; các vi phạm pháp luật vử môi trường bùng phát; nhiửu điểm nóng ô nhiễm môi trường xảy ra ở nhiửu vùng, nhiửu lĩnh vực ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống người dân, gây bất ổn xã hội.

Cụ thể, ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí ngà y cà ng nghiêm trọng, nhất là  ở các khu, cụm công nghiệp, là ng nghử, lưu vực sông, khu đô thị, khu dân cư tập trung ở nông thôn... Tình trạng nà y diễn ra trên diện rộng chứ không phải chỉ một lĩnh vực nà o. Nhiửu vụ khiếu kiện đông người vử môi trường đã diễn ra gay gắt ở nhiửu nơi. à” nhiễm môi trường bùng phát là  do tích tụ từ lâu, trong nhiửu năm, trong quá trình phát triển.

Từ thực trạng đó, Thủ tướng Chính phủ cho rằng đã đến lúc phải thay đổi tư duy phát triển, tăng trưởng kinh tế phải gắn với bảo vệ môi trường, phát triển bửn vững. Kiên quyết không vì lợi ích kinh tế trước mắt mà  đánh đổi môi trường, cuộc sống bình yên của người dân.

Chính phủ có nhiửu biện pháp tập trung chỉ đạo nhưng do nhiửu nguyên nhân khác nhau, thực trạng ô nhiễm môi trường, những yếu kém, thách thức vẫn hiện hữu, chưa có biện pháp giải quyết tập trung ở mọi cấp, mọi ngà nh, nhất là  các địa phương đang là  cơ quan quản lý, cấp giấy phép trực tiếp các dự án đầu tư, xây dựng và  quản lý lưu vực sông.

Do đó Hội nghị trực tuyến toà n quốc vử bảo vệ môi trường là  dịp quan trọng để tạo nhận thức rõ hơn, đặc biệt có cách là m phù hợp hơn để xử­ lý một bước tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta.

à” nhiễm không khí có dấu hiệu gia tăng

Аánh giá vử thực trạng môi trường nước ta, Bộ trưởng Bộ Tà i nguyên Môi trường Trần Hồng Hà  cho biết, không khí nước ta nhìn chung còn khá tốt. Tuy nhiên, nguồn nước mặt ở một số nơi bị ô nhiễm, nhất là  trong các khu đô thị, xung quanh các khu công nghiệp, là ng nghử; chất lượng nước biển bị ô nhiễm cục bộ tại một số khu vực như vùng nước biển ven bử từ Hà  Tĩnh đến Thừa Thiên Huế do sự cố môi trường vừa qua.

Tại các điểm, nút giao thông, các công trường, khu vực xây dựng, ô nhiễm không khí có dấu hiệu gia tăng, nhất là  trong các đô thị lớn. Suy thoái do xâm nhập mặn, xói mòn, hoang mạc hóa xảy ra ở một số nơi, vùng ven biển; một số khu vực đất bị ô nhiễm tồn lưu chưa được xử­ lý gây ô nhiễm nguồn nước dưới đất.

Tại khu vực đô thị, vấn đử ô nhiễm môi trường chủ yếu là  ô nhiễm bụi do hoạt động giao thông, ô nhiễm không khí, nước mặt tại một số khu vực tập trung các ngà nh công nghiệp. Tại các lưu vực sông, đoạn chảy qua các đô thị, đặc biệt và  khu vực tập trung khu công nghiệp đã xảy ra tình trạng ô nhiễm các chất dinh dườ¡ng, chất hữu cơ và  vi sinh như sông Nhuệ đoạn chảy qua Hà  Nội, sông Sà i Gòn đoạn chảy qua Bình Dương, Thà nh phố Hồ Chí Minh, sông Аồng Nai chảy qua TP Biên Hòa và  tỉnh Bình Dương...

Tại khu vực nông thôn, tình trạng ô nhiễm chủ yếu diễn ra tại các là ng nghử, điểm công nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, các cơ sở sản xuất, các trang trại chăn nuôi tập trung, hoạt động trồng trọt, khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng ở các vùng lân cận, chôn lấp và  đốt chất thải sinh hoạt.

"Nhận thức, ý thức trách nhiệm vử bảo vệ môi trường của chủ đầu tư, một số ngà nh, cấp chính quyửn, tổ chức kinh tế, cộng đồng dân cư còn hạn chế; tình trạng chú trọng lợi ích kinh tế trước mắt, coi nhẹ công tác bảo vệ môi trường còn khá phổ biến, nhất là  trong quá trình thẩm định, xét duyệt, thực hiện các dự án đầu tư.

Cơ chế thu hút FDI bằng mọi giá, đánh đổi với chi phí cơ hội vử môi trường. Khu vực FDI hiện đóng vai trò đầu tà u xuất khẩu của Việt Nam. Các doanh nghiệp đầu tư nước ngoà i chiếm 71% xuất khẩu và  59% nhập khẩu của Việt Nam.

FDI có chiửu hướng dịch chuyển dòng vốn và o các ngà nh tiêu tốn năng lượng và  tà i nguyên, nhân lực, không thân thiện với môi trường như luyện kim, sử­a chữa tà u biển, dệt may, da già y, khai thác và  tận thu khoáng sản không gắn với chế biến sâu, sản xuất bột giấy, sản xuất hóa chất, chế biến nông sản thực phẩm...

Việt Nam có xu hướng nới lửng các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường nhằm cạnh tranh với các nước khác trong quá trình thu hút nguồn vốn nà y. Chính vì vậy, FDI đã gây nên những tác hại rất lớn đối với môi trường, ví dụ: xả thải của công ty Vedan, Miwon, sự cố biển do Formosa gây ra tại 4 tỉnh miửn Trung, khói bụi ô nhiễm của nhà  máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, nhà  máy giấy gây ô nhiễm ở Hậu Giang...

Ngoà i ra, các nhà  đầu tư nước ngoà i lợi dụng những hạn chế của Việt Nam vử các quy chuẩn kử¹ thuật để tuồn những công nghệ lạc hậu, thâm dụng tà i nguyên, thâm dụng năng lượng và  lao động nhằm tối đa hoá lợi nhuận" - Bộ trưởng Trần Hồng Hà  thẳng thắn chỉ ra một trong những nguyên nhân chủ quan dẫn đến thực trạng môi trường ở nước ta hiện nay.

Bảo vệ môi trường là  bảo vệ chính mình, cần có kế hoạch ngay lập tức

Sau khi nghe ý kiến phát biểu của lãnh đạo một số địa phương, bộ, ngà nh tại hội nghị, các thà nh viên của Chính phủ đửu bà y tử quan điểm vử thực trạng và  các giải pháp để bảo vệ môi trường nước ta hiện nay.

Phó Thủ tướng Trương Hoà  Bình cho rằng sự cố môi trường tại 4 tỉnh ven biển miửn Trung thời gian qua đã là  hồi chuông cảnh báo, đặt ra trách nhiệm bảo vệ môi trường cho tất cả chúng ta. Hiện nay thực tế ô nhiễm môi trường xảy ra trên diện rộng, từ rừng, đất đai, nguồn nước, không khí, khói bụi... gây nhiửu thách thức lớn như sạt lở hoá, biến đổi khí hậu, nước biển dâng...

"Vậy nguyên nhân từ đâu?" - Trả lời cho câu hửi nà y, Phó Thủ tướng Trương Hoà  Bình thẳng thắn nêu: "Thời gian qua, tầm nhìn chiến lược, nhận thức, hiểu biết, kinh nghiệm... của chúng ta còn hạn chế, dẫn đến xây dựng chiến lược, chính sách pháp luật vử bảo vệ môi trường có nhiửu lỗ hổng lớn.

Ngoà i ra, người đứng đầu, kể cả các bộ, ngà nh chưa phát huy hết trách nhiệm của mình. Việc kiểm soát, kiểm tra, nhắc nhở, đánh giá tác động, xử­ lý vi phạm... còn chưa tốt. Sự và o cuộc của hệ thống chính trị chưa mạnh; công tác tuyên truyửn chưa phát huy hiệu quả.

à thức chấp hà nh pháp luật, lương tâm trách nhiệm của nhà  đầu tư, doanh nghiệp có vấn đử; người dân có thói quen, hiểu biết vử bảo vệ môi trường có hạn.

Phó Thủ tướng Trịnh Аình Dũng nêu quan điểm phải giải quyết được quan hệ giữa bảo vệ môi trường để phát triển kinh tế - xã hội và  phát triển kinh tế - xã hội phải bảo đảm bảo vệ môi trường, nghĩa là  vừa phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo vệ môi trường.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Bộ Tà i nguyên Môi trường tiếp thu ý kiến vử quan điểm, giải pháp mà  các địa phương, bộ, ngà nh và  các thà nh viên của Chính phủ đã nêu để đưa và o Chỉ thị trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hà nh.

Các địa phương phải có nghị quyết của riêng mình vử bảo vệ môi trường cũng như phải xây dựng đử án rà  soát giải quyết vấn đử môi trường một cách chủ động.

Vử vấn đử trách nhiệm cá nhân như Phó Thủ tướng Trương Hoà  Bình nêu, Thủ tướng yêu cầu, Bộ trưởng các bộ có liên quan, lãnh đạo UBND cấp tỉnh phải chịu trách nhiệm vử vấn đử môi trường. Các vấn đử vử rác thải, nước thải phải bảo đảm mức cần thiết cho nhân dân một cách chủ động chứ không phải phát hiện ra các vụ việc, báo chí đưa tin rồi thì các cấp mới và o cuộc xử­ lý.

"Bảo vệ môi trường là  bảo vệ chính mình. Chúng ta cần phải có kế hoạch ngay lập tức, cả ngắn hạn, trung hạn và  dà i hạn vử bảo vệ môi trường.

Bảo vệ môi trường là  yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển nhưng chúng ta không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà  phải chú trọng tiêu chí bảo vệ môi trường, kiên quyết không vì lợi ích kinh tế mà  đánh đổi môi trường, không cho phép đầu tư sản xuất với công nghệ lạc hậu gây ô nhiễm hoặc tiửm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm" - Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời hoan nghênh một số địa phương thời gian qua đã kiửm chế một số dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu hà ng năm Bộ Tà i nguyên Môi trường phối hợp với các bộ, ngà nh, địa phương xây dựng kế hoạch tổng thể kiểm tra trên phạm vi toà n quốc, bảo đảm chủ động, nghiêm túc, không chồng chéo.