Tái cơ cấu: DNNN phải cạnh tranh bình đẳng

Chiửu 21/5, Bộ trưởng Kế hoạch - Аầu tư Bùi Quang Vinh trình bà y với QH đử án tổng thể tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và  năng lực cạnh tranh.

Kỷ luật thị trường

Sau những thảo luận thẳng thắn ở Thường vụ, nội dung bản đử án không có nhiửu sử­a đổi.

Аử án tổng thể hướng tới năm 2020 nhất quán 4 mục tiêu: góp phần tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý, ổn định kinh tế vĩ mô, giải quyết tốt các vấn đử an sinh xã hội; thiết lập phát triển cân đối hợp lý giữa các địa phương, vùng miửn trên cả nước; cải thiện, nâng cấp trình độ phát triển các ngà nh và  toà n bộ nửn kinh tế, trong đó, các ngà nh sử­ dụng công nghệ cao, có giá trị gia tăng cao từng bước trở thà nh những ngà nh kinh tế chủ lực của nửn kinh tế và  góp phần xây dựng nửn kinh tế độc lập, tự chủ, củng cố vị thế quốc gia trong quan hệ quốc tế.

Bộ trưởng Kế hoạch - Аầu tư Bùi Quang Vinh. Ảnh: Lâm Hiển

Аử án nêu định hướng chung vử tái cơ cấu 3 lĩnh vực thị trường tà i chính, đầu tư và  doanh nghiệp nhà  nước (DNNN).

Cụ thể, đối với thị trường tà i chính với trọng tâm là  tái cơ cấu hệ thống các ngân hà ng thương mại và  tổ chức tà i chính, trước hết tái cơ cấu để loại bử nguy cơ mất an toà n đối với hệ thống tà i chính và  nửn kinh tế, đồng thời, tạo điửu kiện để hệ thống tà i chính phát triển bửn vững.

Trong giai đoạn 2011 - 2015, nội dung trọng tâm là  là nh mạnh hóa tình trạng tà i chính và  củng cố năng lực hoạt động.

Trọng tâm thứ hai là  đầu tư công. Theo đó, lĩnh vực nà y sẽ tập trung đổi mới căn bản cơ chế huy động, phân bố, quản lý và  sử­ dụng vốn đầu tư xã hội. Ở trọng tâm nà y, đử án định hướng cần mở rộng phạm vi và  cơ hội cho đầu tư tư nhân, nhất là  tư nhân trong nước. Аối với các ngà nh, lĩnh vực mà  các nhà  đầu tư tư nhân chưa muốn là m, thì khuyến khích họ là m. Аối với những ngà nh, lĩnh vực mà  các nhà  đầu tư tư nhân chưa là m được thì tạo điửu kiện và  hỗ trợ họ là m.

Trọng tâm thứ ba là  tái cơ cấu DNNN mà  chủ chốt là  các tập đoà n, tổng công ty nhà  nước. Các DNNN sẽ được sắp xếp lại, tập trung và o các ngà nh nghử kinh doanh chính. DNNN sẽ phải chịu sự áp đặt đầy đủ kỷ cương nhà  nước và  kỷ luật thị trường, buộc cạnh tranh bình đẳng như các doanh nghiệp khác.

Hi sinh tăng trưởng

Аáng chú ý, Bộ trưởng Vinh nêu rõ 3 thách thức cho công cuộc tái cơ cấu nà y.

Theo đó, nửn kinh tế sẽ phải hi sinh tốc độ tăng trưởng để đổi lấy chất lượng tăng trưởng có thể là  thách thức đầu tiên mà  tái cơ cấu tổng thể gặp phải. Trong những năm trước mắt, tốc độ tăng trưởng có thể không cao như kế hoạch, và  có thể thấp hơn so với trước đây.

Thách thức thứ hai: tái cơ cấu có thể tác động không thuận đến một số nhóm người có liên quan, là m phát sinh một số chi phí xã hội cần được bù đắp.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, tái cơ cấu không phải là  gói cứu trợ để vượt qua khủng hoảng. Vì vậy, xét trên tổng thể, nó không là m tiêu hao nguồn lực của xã hội. Tuy vậy, đối với tái cơ cấu trên một số lĩnh vực và  một số đối tượng liên quan, sẽ đòi hửi những chi phí nhất định.

Cụ thể hơn, tái cơ cấu kinh tế có thể sẽ là m cho quy mô đầu tư, sản xuất một số ngà nh, một số vùng thu hẹp lại, các vùng, ngà nh khác có tiửm năng hơn sẽ được mở rộng và  phát triển. Hệ quả là , trước mắt, hà ng nghìn dự án đầu tư, nhất là  đầu tư bằng vốn ngân sách nhà  nước, có thể phải đình hoãn, hà ng chục nghìn doanh nghiệp, nhà  đầu tư có thể bị thua lỗ.

Trong quá trình tái cơ cấu, nhiửu doanh nghiệp yếu kém, sức cạnh tranh thấp phải đóng cử­a, giải thể hoặc phá sản. Một số lao động tạm thời bị mất việc, giảm việc là m và  phải chuyển đổi kử¹ năng lao động. Một số địa phương có thể phải thay đổi lại định hướng và  kế hoạch phát triển KTXH với những phí tổn không nhử. Vì vậy, cần có giải các pháp cần thiết để bù đắp hợp lý lợi ích chính đáng cho các bên có liên quan, nhất là  nhóm những người lao động, nhóm những người yếu thế, dễ bị tổn thương khác.

Thách thức lớn thứ ba chính là  thể chế kinh tế thị trường hiện tại của Việt Nam còn ở trình độ thấp, môi trường kinh doanh còn chứa đựng nhiửu rủi ro và  bất ổn... 

Ngân hà ng TƯ độc lập thực thi chính sách tiửn tệ

à”ng Nguyễn Văn Già u, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế đọc báo cáo thẩm tra đử án của Chính phủ cho biết, Ủy ban đồng ý với các quan điểm định hướng chỉ đạo và  mục tiêu mà  đử án nêu.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Già u. Ảnh: Lâm Hiển

Ủy ban Kinh tế cũng chỉ ra đối với tái cơ cấu tà i chính, cần laÌ€m rõ nguôÌ€n taÌ€i chính thưÌ£c hiêÌ£n viêÌ£c tái cơ cấu hêÌ£ thống ngân haÌ€ng thương maÌ£i, các tổ chức tà i chính vaÌ€ phải có các biện pháp cụ thể để tránh thất thoát taÌ€i sản nhà  nước.

Tuy nhiên, Ủy ban nhận định rằng, 13 nhóm giải pháp của đử án chưa có sưÌ£ gắn kết với nhau, cũng như chưa thực sưÌ£ đôÌ€ng bôÌ£ giữa các đử án tái cơ cấu các ngaÌ€nh, lĩnh vưÌ£c vaÌ€ thiếu các giải pháp đối với vấn đử xã hôÌ£i, môi trường.

Аối với nhóm giải pháp liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô và  tái cơ cấu thị trường tà i chính, Ủy ban đã đử nghị bổ sung thêm một đử án chung vử tái cơ cấu thị trường tà i chính và  lôÌ£ triÌ€nh phuÌ€ hơÌ£p. Trong đó, cụ thể sẽ tâÌ£p trung xử lý trước mắt các tổ chức tín duÌ£ng yếu kém, đảm bảo quyêÌ€n lơÌ£i chính đáng của ngươÌ€i gửi tiêÌ€n; quyêÌ€n lơÌ£i và  trách nhiêÌ£m của chủ sở hữu.

Trong thị trường tà i chính, sẽ phát triển song song cả thị trường tiửn tệ và  thiÌ£ trươÌ€ng vốn, trong đó tập trung phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn thị trường chứng khoán và  thị trường trái phiếu, giảm dần việc huy động vốn đầu tư chủ yếu từ tín dụng ngân hà ng. Cùng đó, phải tái cơ cấu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để những dịch vụ nà y phát triển bửn vững, phục vụ hiệu quả nhu cầu của người dân.

Ủy ban Kinh tế  cho rằng, tái cơ cấu ngân hà ng thương mại nhà  nước cần gắn với tái cơ cấu DNNN, tăng cươÌ€ng năng lưÌ£c giám sát thiÌ£ trươÌ€ng taÌ€i chính, nâng cao vai troÌ€, trị trí của NHNN với tư cách laÌ€ Ngân haÌ€ng Trung ương, nhất laÌ€ trách nhiêÌ£m công bố muÌ£c tiêu chính sách, minh baÌ£ch thông tin vaÌ€ trách nhiêÌ£m giải triÌ€nh.

Аáng chú ý, trong đử án cụ thể nà y, Ngân haÌ€ng Trung ương từng bước sẽ theo hướng độc lập thưÌ£c thi chính sách tiêÌ€n têÌ£ nhằm ổn định giá trị đồng tiửn, bảo đảm an toà n hoạt động ngân hà ng và  hệ thống các tổ chức tín dụng.

Ủy ban Kinh tế cũng kiến nghị cần xây dựng Chiến lược nợ Chính phủ và  nợ quốc gia mang tính dà i hạn, bảo đảm hiệu quả trong đầu tư và  khả năng trả nợ hà ng năm.

Аối với nhóm giải pháp liên quan đến tái cơ cấu doanh nghiệp, Ủy ban Kinh tế đử nghị đử án xây dựng hệ thống thể chế với ưu tiên đầu tiên là  xây dựng cơ chế quản lý minh bạch của DNNN, tạo điửu kiện cho các doanh nghiệp phải cạnh tranh bình đẳng.

Trong đó, DNNN cần sử­ dụng vốn vaÌ€ taÌ€i sản có hiệu quả, giảm dần và  loại trừ các chi phí ngoà i kinh doanh, công bố minh baÌ£ch thông tin điÌ£nh kyÌ€ rôÌ£ng rãi trước công chúng.