Sử­a đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự

Cuộc hội thảo có mặt cán bộ cấp cao của Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Viện KSND Tối cao, TAND Tối cao, đại diện nhiửu cơ quan, tổ chức tư pháp và  bổ trợ tư pháp, và  được nối mạng trực tuyến với các tỉnh thà nh trong cả nước.

Sử­a đổi để đáp ứng tình hình mới

Bộ luật Hình sự (BLHS) hiện hà nh được Nhà  nước ta ban hà nh năm 1985, đã qua nhiửu lần sử­a đổi, bổ sung (các lần lớn và o năm 1999 và  2009), song đã và  đang có nhiửu bất cập. Lý do là  tình hình hoạt động tội phạm có nhiửu biến động, đặc biệt là  tội phạm có tổ chức, tội phạm liên quan đến công nghệ cao, tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ, tội phạm liên quan đến môi trường... Mặt khác, Аảng ta đã đử ra cương lĩnh phát triển đất nước trong tình hình mới, Nhà  nước ta đã có Hiến pháp mới, và  đã tham gia nhiửu công ước quốc tế liên quan đến việc phòng chống tội phạm.

Báo cáo tổng kết thi hà nh BLHS của Bộ Tư pháp đã nêu rõ những diễn biến phức tạp của hoạt động tội phạm thời gian gần đây. Vử loại tội phạm xâm hại tính mạng, sức khửe con người, xuất hiện nhiửu hà nh vi có tổ chức, sử­ dụng các loại vũ khí tự chế nguy hiểm cao như súng bắn đạn hoa cải, súng bút, bom xăng... Loại tội phạm xâm hại quyửn sở hữu, xuất hiện nhiửu đối tượng lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tà i sản với số tiửn đặc biệt lớn, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Tội phạm vử ma tuý cũng đang rất nhức nhối, xuất hiện nhiửu loại ma tuý mới, nhiửu vụ việc liên quan đến các đối tượng là  người nước ngoà i. Các tội phạm liên quan đến trật tự xã hội, như chống người thi hà nh công vụ, tổ chức đánh bạc, vi phạm quy định vử điửu khiển giao thông đường bộ... cũng đang gia tăng cả vể số vụ và  quy mô, tính chất từng vụ.

Với những diễn biến tội phạm phức tạp như vậy, BLHS tuy đã được sử­a đổi, bổ sung, song vẫn thể hiện nhiửu bất cập. Vẫn theo tổng kết của Bộ Tư pháp, BLHS có nhiửu quy định thiếu rõ rà ng, thiếu đầy đủ, từ phần quy định chung đến phần tội phạm cụ thể. Bên cạnh đó, các văn bản hướng dẫn thi hà nh (Nghị quyết của Quốc hội và  UBTV Quốc hội, Nghị định của Chính phủ, các Thông tư liên tịch, Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao) cũng chưa kịp thời và  chưa đầy đủ. Аiửu đó khiến việc áp dụng BLHS trong điửu tra, truy tố, xét xử­, thi hà nh án hình sự còn gặp nhiửu khó khăn, dẫn đến hạn chế trong công tác phòng chống tội phạm.

Những vấn đử trọng tâm

Các đại biểu dự hội thảo đã nêu ra những bất cập cụ thể trong từng phần, từng chương, từng điửu của BLHS, cũng như hướng sử­a đổi, bổ sung, để có thể đáp ứng tình hình mới.

Аại diện Bộ Công an nhấn mạnh việc cần thiết quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân, tuy nhiên, vị nà y cho rằng cần nghiên cứu thận trọng, kử¹ lườ¡ng cả vử lý luận và  thực tiễn. Аại diện Bộ Công an cũng đử nghị xem xét, sử­a đổi để những hình phạt không giam giữ (phạt tiửn, cải tạo không giam giữ, phạt tù cho hưởng án treo) sao cho khả thi hơn, đồng thời cũng tránh lạm dụng những hình phạt nà y là m giảm hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm.

Аại diện Viện KSND Tối cao kiến nghị không chỉ sử­a đổi, bổ sung, mà  cần phải ban hà nh kịp thời, đầy đủ các văn bản hướng dẫn, mới tháo gỡ được khó khăn khi áp dụng BLHS. Vị đại diện Viện KSND Tối cao cũng đử nghị bổ sung những quy định nhằm đấu tranh hiệu quả hơn với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế - cần chú trọng hơn đến việc khắc phục hậu quả khi xử­ lý tội phạm trong lĩnh vực kinh tế, vị nà y nhấn mạnh.

Tham luận của một Phó chánh án TAND Tối cao nhấn mạnh việc sử­a đổi, bổ sung BLHS phải dựa trên cơ sở Hiến định, đó là  bản Hiến pháp 2013 của Nhà  nước ta.

Vị Phó chánh án nhấn mạnh việc sử­a đổi, bổ sung BLHS lần nà y phải thực hiện chính sách hình sự nhân đạo vì con người, bảo vệ quyửn con người, quyửn công dân, đã được Hiến định.

Nhiửu ý kiến khác cũng đã được trình bà y trong hội thảo. Аây sẽ là  những định hướng ban đầu, mang tính tổng kết việc thực hiện BLHS 1985 và  BLHS 1999, và  đử ra những định hướng cho việc xây dựng một dự thảo BLHS cụ thể tới đây.