Người giúp việc gia đình cần được tôn trọng như mọi lao động khác

Người lao động giúp việc gia đình luôn ở thế yếu

Ở Việt Nam, theo số liệu thống kê của Аiửu tra quốc gia vử Lao động và  Việc là m thì tỷ lệ người là m thuê các công việc trong hộ gia đình chiếm 0,4% tống số lao động đang là m việc. Lao động nữ chiếm chủ yếu trong ngà nh nà y với 90,8% và  phần lớn xuất thân từ nông thôn, trình độ học vấn thấp, mức sống thấp.

Hiện nay người giúp việc gia đình vẫn chưa được coi là  một nghử (Ảnh minh họa - Internet)

Tuy nhiên, một điửu khá báo động hiện nay là  đại đa số người lao động giúp việc không có hợp đồng lao động, chủ yếu là m việc theo kiểu thửa thuận miệng. Trường hợp có hợp đồng văn bản thì chỉ đơn giản là  sự cam kết vử mặt công việc giữa hai bên chứ không phải được soạn thảo đúng với những quy định chung, nên tình trạng người sử­ dụng lao động không đóng bảo hiểm cho người lao động theo quy định pháp luật thường xuyên xảy ra. Thậm chí có nhiửu gia đình quyệt tiửn công của người lao động là  trẻ em.

Mới đây, Trung tâm Nghiên cứu giới, Gia đình và  Phát triển cộng đồng, Heath Bridge của Canađa đã tiến cuộc khảo sát tại 2 thà nh phố lớn (Hà  Nội và  TP Hồ Chí Minh) kết quả cũng cho thấy: 85% người giúp việc gia đình có học vấn THCS trở xuống, 14,8% ở độ tuổi trên 55, mức lương trung bình 2,7 triệu đồng/tháng; có đến gần 90% người giúp việc gia đình chỉ có hợp đồng miệng với chủ nhà . Tỷ lệ người có BHXH, BHYT rất thấp, nếu không nói là  hầu như không có. Do không có hợp đồng chặt chẽ, nên khi xảy ra tranh chấp phần thiệt thòi luôn thuộc vử người giúp việc gia đình. 

Vử cuộc sống, người lao động giúp việc gia đình thường là m trong không gian hạn hẹp, khép kín trong 4 bức tường của gia đình. Họ bị hạn chế tiếp xúc với người bên ngoà i hoặc không được phép tiếp xúc. Hơn nữa, nhiửu người không được gia đình chủ đăng ký tạm trú... nên chính quyửn sở tại thường không biết sự có mặt của họ tại khu dân cư. Thực trạng nà y dẫn tới người lao động có nguy cơ bị bóc lột sức lao động, bị tổn thương và  lạm dụng tình dục.

Năm 2011, Viện Gia đình và  Giới phối hợp với Bộ LА “ TB&XH và  Tổ chức Lao động quốc tế đã thực hiện nghiên cứu Việc là m bửn vững cho lao động giúp việc gia đình tại TP Hồ Chí Minh và  Hà  Nội. Kết quả cho thấy, có đến 20,3% số người lao động đã từng bị các thà nh viên trong gia đình chủ lăng mạ... Nguyên nhân lý giải cho những hà nh động bạo lực nà y là  do người giúp việc chưa là m đúng theo yêu cầu công việc của gia chủ hoặc bị nghi ngử trộm đồ đạc, tiửn của gia đình chủ. Bên cạnh đó, có 2% số lao động từng bị nghe những lời tán tỉnh từ những thà nh viên trong gia đình chủ; 1% số người từng bị đử nghị quan hệ tình dục và  0,3% số người từng bị ép quan hệ tình dục...

Nghiên cứu cũng cho thấy điửu kiện ăn ở, ngủ, nghỉ của người giúp việc vẫn chưa thực sự được đảm bảo, hiện còn khoảng 55% không được ở trong điửu kiện đảm bảo tính riêng tư trong nơi sinh hoạt...

Thiếu văn bản pháp luật bảo vệ quyửn lợi người giúp việc gia đình

Nhu cầu thuê người lao động giúp việc của các gia đình trong thời gian tới là  rất lớn. Theo Trung tâm Quốc gia Dự báo và  Thông tin thị trường lao động thì số lượng việc là m trong ngà nh hoạt động là m thuê trong hộ gia đình sẽ tăng từ khoảng 157 nghìn người năm 2008 lên 246 nghìn người năm 2015. Tỷ trọng lao động trong ngà nh nà y trong tổng số lao động cũng được dự báo là  sẽ tăng mạnh.

Mặc dù vậy, hiện nay người giúp việc gia đình vẫn chưa được coi là  một nghử và  chưa được thống kê trong hệ thống lao động quốc gia. Hơn nữa, Việt Nam vẫn còn thiếu các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn chi tiết việc xử­ lý những vấn đử nảy sinh đối với lao động giúp việc gia đình. Trong các quy định pháp luật hiện hà nh vử lao động giúp việc gia đình, các chính sách BHXH, BHYT cho người lao động giúp việc vẫn chưa được đử cập.

Аể bảo đảm quyửn lợi cho lao động giúp việc gia đình, Bộ luật Lao động sử­a đổi năm 2012 đã sử­a đổi, bổ sung thêm một số quy định vử người giúp việc gia đình như: người sử­ dụng lao động phải ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người giúp việc gia đình. Thời hạn của hợp đồng do hai bên thửa thuận. Một bên có quyửn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động bất kử³ khi nà o, nhưng phải báo trước 15 ngà y. Hai bên thửa thuận, ghi rõ trong hợp đồng lao động vử hình thức trả lương, kử³ hạn trả lương, thời giử là m việc hằng ngà y, chỗ ở...

Tuy nhiên, Bộ luật Lao động sử­a đổi năm 2012 vẫn còn có những vấn đử còn chưa được đử cập đến như: nghỉ phép năm, trách nhiệm của người sử­ dụng lao động vử việc đăng ký sử­ dụng lao động, các quy định liên quan đến vấn đử thai sản của người lao động giúp việc, tiửn lương và  giử là m việc...

Chính vì vậy, việc các cơ quan chức năng cần nhanh chóng hoà n thiện các chính sách pháp lý để bảo vệ quyửn lợi cho người lao động giúp việc gia đình được đánh giá là  hết sức cần thiết.