Họa sĩ Trần Chắt
Họa sĩ Trần Chắt (Đông A Trần), sinh năm 1943 tại Minh Cường, Thường Tín, Hà Tây (nay là TP. Hà Nội). Ông tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Công nghiệp khóa I (năm 1971), là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam ngành hội họa. Ông là một trong số những họa sĩ đặt nền móng cho loại hình thiết kế mỹ thuật: Sân khấu, điện ảnh, ca nhạc, truyền hình… ngay từ ngày đầu thành lập đài truyền hình. Họa sĩ Trần Chắt đã kết hợp rất linh hoạt giữa các yếu tố thẩm mỹ của các loại hình nghệ thuật: Đồ họa, hội họa đưa vào thiết kế sân khấu; đề cao thẩm mỹ đương đại mà vẫn giữ được bản sắc dân tộc…
Những khán giả sân khấu kịch cũng như khán giả phim do ông thiết kế mỹ thuật hẳn đã thấy một họa sĩ Trần Chắt tài năng điều khiển “lớp lang” hậu phông hoành tráng. Họa sĩ Trần Chắt là người sôi nổi, đam mê, yêu nghề. Ông để lại sự quí trọng và những ảnh hưởng lớn trong việc bồi đắp, truyền thụ kinh nghiệm cho lớp họa sĩ trẻ trong nghề thiết kế sân khấu. Hai mươi chín năm làm việc ở Đài truyền hình Việt Nam, ông đã có hàng trăm thiết kế mỹ thuật, chương trình phát sóng được đông đảo khán giả, đồng nghiệp thán phục. Có lẽ ông là người họa sĩ duy nhất của Đài truyền hình Việt Nam làm thiết kế mỹ thuật phim truyện nhựa. Năm 1978, là hai tập phim truyện nhựa “Mưa rơi trên thành cổ” – Điện ảnh Công an Nhân dân. Năm 1980 là phim “Vệt sáng ngược” – Điện ảnh Công an Nhân dân. Ông cũng là người đầu tiên thiết kế mỹ thuật cho phim video của Việt Nam (phim video “Dưới chân núi trắng” – Đài truyền hình Việt Nam và truyền hình An ninh kết hợp sản xuất năm 1979, và cũng là người đầu tiên thiết kế mỹ thuật cầu truyền hình… Phải kể đến cầu truyền hình Việt Nhật, cầu truyền hình Liên Xô, cầu truyền hình Hà Nội – Huế…; Thiết kế mỹ thuật cho chương trình ca nhạc, chương trình VTV3: Tác phẩm mới – Từ ánh mắt đến nụ cười, Người trong cuộc, 24 hình/s, Dành cho người hâm mộ, CLB bạn yêu thơ… Và còn thiết kế mỹ thuật cho nhiều vở diễn ngoài đài. Đấy là những đóng góp lớn lao, tình yêu và dâng hiến của ông cho sân khấu, điện ảnh nước nhà…
Tác phẩm “Sen và chuồn chuồn” - Sơn dầu của Trần Chắt.
Họa sĩ Trần Chắt song hành cùng đồ họa và hội họa. Trong hai lĩnh vực này ông đều tỏa sáng. Ông là họa sĩ thiết kế mỹ thuật sân khấu song là người đam mê cuồng nhiệt hội họa. Là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam ngành hội họa năm 1973. Ông thể nghiệm các tác phẩm hội họa trên nhiều chất liệu: khắc gỗ, lụa, sơn dầu, giấy dó…
Đương thời cố nhà văn, nhà viết kịch Tào Mạt có một câu bằng chữ Hán tặng nhà thơ Trịnh Thanh Sơn, lúc đó đang làm cho tạp chí Nghệ thuật thứ bảy:
Văn chương vi chính nghiệp
Thông tấn tác mưu sinh
Dịch nghĩa:
Lấy văn chương làm nghiệp chính
Lấy báo chí để mưu sinh.
Ở đây với họa sĩ Trần Chắt có phần tương tự. Ông làm việc ở Đài truyền hình Việt Nam, với công việc thiết kế mỹ thuật sân khấu. Đương nhiên là họa sĩ hưởng lương tháng để sinh sống và dành dụm nuôi những tác phẩm hội họa cũng như thiết kế mỹ thuật. Và ông đã gặt hái thành công không nhỏ với nhiều giải thưởng quốc gia, có tranh triển lãm tại một số nước trên thế giới. Những tác phẩm chính về hội họa của Trần Chắt: Hoa hồng bạch - khắc gỗ năm 1970, Ngõ quê - khắc gỗ năm 1973 (hai tác phẩm này hiện lưu tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam); Khuê Văn Các – lụa năm 1978 (hiện lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Phương Đông - Nga), Cái chết trắng – Sơn dầu, Cái chết màu da cam – Sơn dầu, Sự huyễn hoặc của biển – Sơn dầu…
Tác phẩm “Thiếu nữ và ngựa” - Sơn dầu của Trần Chắt
Có một điều ít biết về họa sĩ Trần Chắt: Ông chính là người sáng tác lô gô Đài truyền hình Việt Nam (bây giờ vẫn hiện hữu). Và một điều cũng rất đặc biệt là cả gia đình ông cùng cầm cọ vẽ. Vợ ông - họa sĩ Minh Thuyết đã từng học cùng khóa với ông; hai cô con gái Vi Linh và Cẩm Linh và các con rể của ông đều là họa sĩ. Năm 2001 gia đình cố họa sĩ Trần Chắt đã triển lãm “Gia đình vẽ” tại nhà triển lãm 16 phố Ngô Quyền, Hà Nội.
