Muôn hình vạn trạng tham nhũng trong giáo dục

Hệ lụy của tham nhũng trong giáo dục rất lớn, lâu dà i... cho dù là  giá trị  tham nhũng không lớn. Mặt khác, việc phát hiện và  xử­ lý hà nh vi tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục cũng rất khó khăn, phức tạp vì nó dễ bị che giấu giữa cái tích cực với cái tiêu cực, giữa cái thực với cái giả, nó có sự thửa hiệp vử lợi ích giữa đối tượng tham nhũng với bị tham nhũng.

Từ 3 hiện tượng...

Theo ông Trần Аức Lượng, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ, 3 hiện tượng ẩn chứa nguy cơ tham nhũng được lựa chọn để khảo sát thực trạng, gồm: tuyển sinh đầu cấp, dạy thêm và  thu phí ngoà i quy định. Không ít người cho rằng nguy cơ tác hại của tham nhũng không gói gọn ở 3 vấn đử nêu trên mà  xảy ra ở các cấp quản lý nhà  nước, ngà nh giáo dục trong nhiửu lĩnh vực từ hoạch định chính sách, phân phối kinh phí đầu tư, xây dựng cơ bản trường sở, sách giáo khoa (SGK), đồ dùng dạy học..., rồi mới đến chạy trường chạy lớp, mua bằng bán điểm, bán đử thi...

Có thể nói, nguồn để xây dựng và  phát triển giáo dục rất đa dạng, phong phú (ngoà i nguồn lực ngân sách nhà  nước còn ngân sách của xã hội như học phí, quử¹ khuyến học, phát hà nh xổ số  kiến thiết xây dựng trường học, sử­ dụng vốn vay của nước ngoà i...) nên rất khó kiểm tra, kiểm soát. Аây là  kẽ hở để tham nhũng phát triển. Ở cấp Bộ, việc xà  xẻo kinh phí còn thông qua chính sách độc quyửn vử biên soạn chương trình SGK. Chương trình SGK đổi mới xoà nh xoạch, điển hình là  hơn 20 năm tiến hà nh phân ban đã tốn hà ng ngà n tỷ đồng để biên soạn SGK. Nhân dân thì rất sợ nói đến cải cách giáo dục, nhưng có cải cách, đổi mới chương trình thì người độc quyửn vử SGK mới trở nên già u có.

Ngoà i SGK là  việc mua sắm đồ dùng thí nghiệm với cơ chế độc quyửn của các công ty thuộc bộ, sở tha hồ mua bán các đồ dùng dạy học kém chất lượng, không đồng bộ, không sử­ dụng để thực hà nh thí nghiệm hay thí nghiệm chứng minh. Có thể nói bất kử³ khoản đầu tư nà o từ trung ương rót vử tới cơ sở đửu bị xà  xẻo, đặc biệt là  kinh phí các chương trình mục tiêu, đử án, dự án. Mấy năm qua, số học sinh tiểu học đã giảm từ trên 10 triệu em năm 2000 còn hơn 6,7 triệu em năm 2009. Vậy số tiửn dư ra do số học sinh giảm đi (hơn ba triệu) đã chi tiêu như thế nà o (khoảng 12.000 tỷ đồng một năm). Ba năm qua, số học sinh THCS cũng giảm hơn một triệu em và  số học sinh THPT cũng giảm, nên số tiửn dư ra và o khoảng trên 5.000 tỷ đồng, trong khi đó kinh phí dà nh cho giáo dục vẫn tăng lên.

... Аến sự lãng phí

Bà  Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó chủ tịch nước, từng phát biểu: Có người than vãn rằng ngà nh giáo dục không đủ điửu kiện để là m cho giáo dục có chất lượng hơn, nhưng cũng có người đưa ra được bằng chứng giáo dục lãng phí vô cùng. Bây giử tôi chỉ mong ngà nh giáo dục thử­ tính toán cái gì cần mà  giáo dục chưa có, cái gì giáo dục lãng phí. Tôi nghĩ trước khi nói học phí cao thì nên là m minh bạch cái nà y... Bà  Nguyễn Thị Bình còn dẫn chứng: Tôi từng biết rất cụ thể:  một em học sinh phổ thông ở nông thôn ba năm học tiếng Pháp mà  không biết chữ nà o, mỗi lần kiểm tra nộp cho giáo viên 10.000 đồng là  "qua" (Tuần Việt Nam ngà y 20/8/2009).

 Ở cấp trường thì tình trạng tham nhũng diễn ra thiên hình vạn trạng, từ chuyện bớt khẩu phần ăn hằng ngà y của các cháu nhà  trẻ, đến việc lạm thu các khoản tiửn vử xây dựng cơ sở vật chất, học phí, chạy trường chạy lớp, tiửn mua bằng, bán điểm... Bộ GD-АT cũng không quản lý nổi việc thu chi của các trường, nên yêu cầu các trường đại học, cao đẳng, TCCN kể cả trường phổ thông phải công khai tà i chính. Nhưng có ai kiểm soát, kiểm tra được việc nà y, nên biện pháp nà y cũng chỉ là  đối phó với dư luận xã hội. 

 Suy cho cùng, ngà nh giáo dục có hai nhiệm vụ phải là m để chống lại quốc nạn tham nhũng: Một là  đưa môn học chống tham nhũng và o trong nhà  trường các cấp. Hai là  kiên quyết đấu tranh và  xử­ lý kịp thời tình trạng tham nhũng trong ngà nh với bất kử³ hình thức nà o.