Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Trần Quốc Vượng| 05/01/2009 09:36

NHN - Thà nh Thăng Long xưa, nổi tiếng với những lễ hội xuân như: Hội pháo Аồng Kửµ ở ngoại vi Hà  Nội, trong nội đô có hội gò Аống Аa. Ngà y mồng sáu tháng Giêng thì có tới ba lễ hội lớn cùng diễn ra một ngà y và  cùng có ý nghĩa tưởng niệm lịch sử­ lớn lao: Hội đửn Hạ ở Mê Linh, nơi thử Hai Bà  Trưng và  Thi Sách, Hội đửn Sóc ở Sóc Sơn, nơi ông Gióng trở thà nh Phù Аổng Thiên Vương, Hội đửn Cổ Loa, nơi thử Thục Phán và  Mửµ Châu.

Người ta nhận ra Thu nhử hơi gió heo may cũng như người ta nhận ra Xuân nhử ngọn gió Аông ấm áp còn ba trăm ngà y mỗi năm là  những cơn gió mùa, Nồm, Bắc, Hè, Аông, từ những nẻo xa xôi Nam Bắc đến ngự trị. Xuân Diệu rất tinh ý khi nhận xét rằng thơ hè Việt Nam rất hay từ thời Hồng Аức (thế kỷ 15) còn thu Việt Nam thì phải chử đến cụ Tam Nguyên Yên Аổ thì mới đạt mức cực thịnh, cực tả. Cho hay nhà  thơ cũng bị rà ng buộc bởi hệ sinh thái tự nhiên.

Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Khai mạc Lễ hội Gò Аống Аa

Аây là  mùa xuân của đất trời và  nhà  khí tượng học khăng khăng cho rằng cái Tết ta không phải là  một sự kiện đầu năm mà  xảy đến giữa mùa đông lạnh. Thì cũng đúng thôi!

Nhưng nếu văn hóa là  cái tự nhiên được thích nghi và  biến đổi với con người thì, đã từ lâu, nhân dân ta còn có mùa xuân khác, ta cứ gọi là  Xuân văn hóa “ được mở đầu bằng lễ Tết, gọi nôm na là  Tết cả (vì còn nhiửu Tết con, Tết nhử trong năm, như Tết Аoan Ngọ tháng năm, Tết Cơm tháng mười...) còn gọi theo chữ nghĩa là  Tết Nguyên Аán “ buổi sớm đầu tiên của ngà y đầu tiên, tháng đầu tiên của năm mới. Thế cho nên các loại lịch là  các loại thước đo thời gian văn hóa tuy cũng có căn cứ và o tự nhiên nhưng không hoà n toà n đồng nhất với tự nhiên. Lịch gắn với văn minh, văn hóa.

Tết và  các lễ hội dân gian Xuân Thu hai mùa vốn nảy sinh từ nửn văn minh nông nghiệp, văn hóa xóm là ng do những người trồng lúa dựng xây nửn tảng. Là  hai mùa nông nhà n hay đúng hơn: tương đối nông nhà n “ do đó xuân thu là  hai mùa lễ hội. Lễ hội dân gian, đa dạng trong sắc thái biểu hiện, trong đối tượng thử cúng, trong nghi thức lễ tiết, trong không gian văn hóa miếu - đửn “ đình “ chùa “ nghè “ phủ, trong diễn xướng ca múa nhạc “ thể thao và  các trò vui khác, trong thời gian văn hóa Giêng, Hai, Bảy, Tám...

Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Múa rồng ở Lễ hội Gò Аống Аa

Nhưng lễ hội mùa xuân, dù là  một nhưng vẫn có hai khía cạnh: Lễ là  phần nghi thức, phần dễ bị những tôn giáo chủ đạo chi phối, như lễ đạo ở đửn miếu, lễ phật ở chùa tháp, lễ nho ở đình là ng, còn hai là  phần hội hè, đình đám, phần tụ họp để thửa mãn nhu cầu cộng cảm của dân gian và  vì vậy chất dân d㝠thế tục vượt trội hơn nhiửu và  thường trà n bử khi những lễ nghi khuôn sáo mà  giáo lý và  nhà  nước quân chủ ngà y xưa thường cố ép buộc và o. Nội dung cơ bản của hội hè là  tụ họp trai gái, hát đối đáp, ví von, đánh đu, hất phết, tung gòn, đấu vật, đua thuyửn... có sự thăng hoa vử tâm linh, sự buông xả vử tình cảm, sự thư giãn vử tinh thần, sự phô diễn vử thể xác.

Ở lễ hội dân gian nà o khi trước cũng đang xen cái Huyửn và  cái Thực, cái Chính thống và  cái Dân gian, cái Gò bó của Lễ và  cái Buông xả của hội hè... Mùa xuân là  mùa hòa hợp: xuân cách mạng hòa điửu với xuân truyửn thống, văn hóa hiện đại hòa hợp với văn hóa dân tộc, văn hóa dân gian.

Bạn sẽ thấy mùa xuân năm nay và  mãi mãi những mùa xuân sau, từ nội đô Аống Аa đến ngoại thà nh hội Gióng cuối xuân là  một chuỗi sinh hoạt lễ hội dân gian xuân văn hóa, mãi mãi tươi vui theo tinh thần nhà  nước và  nhân dân cùng là m, cơ sở và  thà nh phố với trung ương cùng là m. "Sẽ mất dần đi cái mê tín, dị đoan/ Sẽ mất dần đi những nơi ăn chơi tiêu xà i tốn kém" Nhưng còn mãi mãi cái tinh thần hòa hợp cộng đống, cái là nh mạnh tươi vui “ bổ ích của tinh thần cộng sản, đó là  hương hoa của lễ hội mùa xuân.

(0) Bình luận
  • Hà Nội xây dựng văn hóa công vụ đề cao trách nhiệm, khuyến khích đổi mới, sáng tạo
    UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 428/KH-UBND ngày 02/11/2026 nhằm triển khai Chương trình hành động số 18-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Kế hoạch đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức thực thi công vụ, đề cao trách nhiệm cá nhân, khuyến khích sáng tạo và tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động của bộ máy chính quyền.
  • Hà Nội quảng bá du lịch, thúc đẩy hợp tác giáo dục tại Vương quốc Anh
    Triển khai kế hoạch đối ngoại thành phố Hà Nội năm 2026, Đoàn đại biểu thành phố Hà Nội do đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội làm trưởng đoàn đã thăm, làm việc tại Vương quốc Anh từ ngày 30-10 đến 4-11-2026.
  • Đảng ủy phường Phú Lương tổ chức lễ trao huy hiệu Đảng cho 76 đảng viên
    Ngày 4/11, Đảng ủy phường Phú Lương tổ chức Lễ trao tặng Huy hiệu Đảng đợt 7/11/2026 cho các đồng chí đảng viên lão thành đang sinh hoạt tại Đảng bộ. Đây là sự kiện chính trị mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc, ghi nhận những cống hiến bền bỉ, trọn đời cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc đối với các thế hệ đi trước.
  • Sen hồ Tây, đào Nhật Tân và quất Tứ Liên: Trục văn hóa và động lực phát triển của Thủ đô
    Giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 thành phố Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng ngành kinh tế sinh thái giá trị gia tăng cao, ứng dụng công nghệ số và gắn kết với du lịch sinh thái. Thành phố tập trung phát triển các vùng sản xuất tập trung, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, bảo tồn các giống hoa truyền thống đặc trưng như sen hồ Tây, đào Nhật Tân, quất Tứ Liên, đồng thời xây dựng chuỗi liên kết giá trị và thương hiệu bền vững.
  • Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám
    Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Thành phố Hà Nội tổ chức chuỗi 11 hoạt động văn hóa, khoa học, nghệ thuật và trải nghiệm di sản từ ngày 5 đến 15-11-2026.
  • Hà Nội hướng tới đô thị xanh, hài hòa giữa phát triển và gìn giữ môi trường sống
    Với mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, Kế hoạch số 419/KH-UBND ngày 26/10/2026 của UBND thành phố Hà Nội đặt ra nhiều nhiệm vụ trọng tâm về quản trị môi trường, cải thiện cảnh quan, thúc đẩy kinh tế xanh và hình thành lối sống thân thiện với thiên nhiên. Đây là những định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống, góp phần xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, hài hòa với thiên nhiên.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hà Nội xây dựng văn hóa công vụ đề cao trách nhiệm, khuyến khích đổi mới, sáng tạo
    UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 428/KH-UBND ngày 02/11/2026 nhằm triển khai Chương trình hành động số 18-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Kế hoạch đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức thực thi công vụ, đề cao trách nhiệm cá nhân, khuyến khích sáng tạo và tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động của bộ máy chính quyền.
  • Nhà hát Kịch Việt Nam tổ chức chuỗi chương trình biểu diễn đặc sắc chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn liền với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, Nhà hát Kịch Việt Nam tổ chức chuỗi chương trình biểu diễn đặc sắc diễn ra từ ngày 21 đến ngày 28/11/2026. Chuỗi hoạt động bao gồm 4 vở kịch nổi tiếng là Mặt nạ người, Nghêu, Sò, Ốc, Hến, Điều còn lại và Ảo ảnh. Đi kèm với các buổi biểu diễn là chính sách ưu đãi giá vé hấp dẫn, tạo điều kiện thuận lợi để đông đảo công chúng và khán giả yêu nghệ thuật có cơ hội tiếp cận sân khấu kịch truyền thống lẫn hiện đại.
  • Hà Nội chung tay xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật nhân Ngày Pháp luật Việt Nam
    Với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế và văn hóa lớn của cả nước, Hà Nội đặt mục tiêu thông qua các hoạt động nhân Ngày Pháp luật Việt Nam sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ về ý thức thượng tôn pháp luật đến các địa phương trên toàn quốc, góp phần thúc đẩy công tác phổ biến giáo dục pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
  • VIETBABY HANOI 2026 thu hút hơn 23.000 lượt khách tham quan
    Triển lãm Quốc tế Sản phẩm và Dịch vụ dành cho Mẹ bầu, Mẹ và Trẻ em – VIETBABY HANOI 2026 đã khép lại sau bốn ngày diễn ra từ 15-18/10/2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Đông Anh, Hà Nội, thu hút hơn 23.000 lượt khách tham quan.Với quy mô 350 gian hàng và hơn 400 thương hiệu đến từ 15 quốc gia, triển lãm tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những sự kiện nổi bật của ngành hàng Mẹ & Bé tại Việt Nam.
Đừng bỏ lỡ
  • Tạo điều kiện để người dân tham gia sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa
    Sáng 5/11, tại Thủ đô Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND Thành phố Hà Nội phối hợp tổ chức Họp báo thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 và Lễ kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026). Buổi họp báo được kết nối trực tuyến đến 34 điểm cầu là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
  • [Infographic] Chuỗi hoạt động đặc sắc kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam
    Năm 2026 đánh dấu tròn 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026) - trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, biểu tượng tiêu biểu cho truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc. Nhân dấu mốc lịch sử đặc biệt này, thành phố Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm từ ngày 5 đến ngày 15/11/2026, với nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật, triển lãm, trải nghiệm di sản và hội thảo khoa học, nhằm tôn vinh những giá trị bền vững của nền Quốc học Việt Nam, đồng thời lan tỏa tinh thần hiếu học, khát vọng sáng tạo và cống hiến trong thời đại mới.
  • [Podcast] Tản văn: Yêu một người Hà Nội
    Chuyến bay lúc 4 giờ chiều hạ cánh xuống sân bay Nội Bài với lời chào là bản nhạc "Nhớ về Hà Nội". Trống ngực tôi loạn xạ cứ như đang đến cuộc hẹn đã mong đợi từ lâu...
  • “The Huế Creators”- mô hình mới kết nối bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa
    “The Huế Creators” lần đầu tiên dự kiến ra mắt công chúng từ tháng 6 - 9/2027 và sẽ phát triển trở thành một IP truyền hình thực tế lấy văn hóa, di sản và con người Huế làm nguồn cảm hứng.
  • Nhà hát Tuổi trẻ giảm 20% giá vé, công chiếu 3 vở diễn lớn nhân Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam tổ chức Tuần biểu diễn nghệ thuật từ 22-29/11/2026 với 3 tác phẩm nổi tiếng Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Quân khu Nam Đồng và nhạc kịch Tuổi thơ dữ dội nhân Ngày Văn hóa Việt Nam. Chương trình áp dụng giảm 20% giá vé niêm yết từ ngày 28/10/2026 trên hệ thống vé trực tuyến của Nhà hát. Đây là nỗ lực nhằm phát huy giá trị văn hóa dân tộc và lan tỏa thói quen thưởng thức sân khấu nghệ thuật đến đông đảo công chúng, đặc biệt là người trẻ.
  • Phát huy giá trị nghệ thuật Tuồng trong đời sống đương đại
    Chiều 3/11, tại Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ Hà Nội, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp với các nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa, nghệ sĩ, họa sĩ và các nhà sáng tạo nghệ thuật tổ chức triển lãm, chuỗi hoạt động văn hóa với chủ đề “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay – Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?”.
  • Công cụ mới lan tỏa giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    “Chúng tôi đánh giá cao việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới về di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những công cụ thiết thực giúp du khách định hướng, tham quan các công trình và hiểu rõ hơn về lịch sử kiến trúc cũng như những giá trị văn hóa, giáo dục của di tích” - ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh trong Lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chiều 3/11 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TP Hà Nội.
  • Chùm thơ của tác giả Châu Anh Tuấn
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Châu Anh Tuấn.
  • Phố cổ Hà Nội mở 10 không gian di sản đón công chúng
    Chào mừng Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), hưởng ứng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, trong tháng 11, phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại 10 không gian di sản trên địa bàn.
  • [Video] Tiếp tục lan tỏa các giá trị truyền thống của Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    Sau 950 năm, Quốc Tử Giám (Hà Nội) không chỉ gắn với truyền thống giáo dục, khoa cử và đào tạo nhân tài mà còn trở thành biểu tượng tiêu biểu của đạo học Việt Nam. Kỷ niệm dấu mốc này là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân, đồng thời khẳng định sức sống của những giá trị đã làm nên chiều sâu văn hiến dân tộc.
Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO