Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Trần Quốc Vượng| 05/01/2009 09:36

NHN - Thà nh Thăng Long xưa, nổi tiếng với những lễ hội xuân như: Hội pháo Аồng Kửµ ở ngoại vi Hà  Nội, trong nội đô có hội gò Аống Аa. Ngà y mồng sáu tháng Giêng thì có tới ba lễ hội lớn cùng diễn ra một ngà y và  cùng có ý nghĩa tưởng niệm lịch sử­ lớn lao: Hội đửn Hạ ở Mê Linh, nơi thử Hai Bà  Trưng và  Thi Sách, Hội đửn Sóc ở Sóc Sơn, nơi ông Gióng trở thà nh Phù Аổng Thiên Vương, Hội đửn Cổ Loa, nơi thử Thục Phán và  Mửµ Châu.

Người ta nhận ra Thu nhử hơi gió heo may cũng như người ta nhận ra Xuân nhử ngọn gió Аông ấm áp còn ba trăm ngà y mỗi năm là  những cơn gió mùa, Nồm, Bắc, Hè, Аông, từ những nẻo xa xôi Nam Bắc đến ngự trị. Xuân Diệu rất tinh ý khi nhận xét rằng thơ hè Việt Nam rất hay từ thời Hồng Аức (thế kỷ 15) còn thu Việt Nam thì phải chử đến cụ Tam Nguyên Yên Аổ thì mới đạt mức cực thịnh, cực tả. Cho hay nhà  thơ cũng bị rà ng buộc bởi hệ sinh thái tự nhiên.

Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Khai mạc Lễ hội Gò Аống Аa

Аây là  mùa xuân của đất trời và  nhà  khí tượng học khăng khăng cho rằng cái Tết ta không phải là  một sự kiện đầu năm mà  xảy đến giữa mùa đông lạnh. Thì cũng đúng thôi!

Nhưng nếu văn hóa là  cái tự nhiên được thích nghi và  biến đổi với con người thì, đã từ lâu, nhân dân ta còn có mùa xuân khác, ta cứ gọi là  Xuân văn hóa “ được mở đầu bằng lễ Tết, gọi nôm na là  Tết cả (vì còn nhiửu Tết con, Tết nhử trong năm, như Tết Аoan Ngọ tháng năm, Tết Cơm tháng mười...) còn gọi theo chữ nghĩa là  Tết Nguyên Аán “ buổi sớm đầu tiên của ngà y đầu tiên, tháng đầu tiên của năm mới. Thế cho nên các loại lịch là  các loại thước đo thời gian văn hóa tuy cũng có căn cứ và o tự nhiên nhưng không hoà n toà n đồng nhất với tự nhiên. Lịch gắn với văn minh, văn hóa.

Tết và  các lễ hội dân gian Xuân Thu hai mùa vốn nảy sinh từ nửn văn minh nông nghiệp, văn hóa xóm là ng do những người trồng lúa dựng xây nửn tảng. Là  hai mùa nông nhà n hay đúng hơn: tương đối nông nhà n “ do đó xuân thu là  hai mùa lễ hội. Lễ hội dân gian, đa dạng trong sắc thái biểu hiện, trong đối tượng thử cúng, trong nghi thức lễ tiết, trong không gian văn hóa miếu - đửn “ đình “ chùa “ nghè “ phủ, trong diễn xướng ca múa nhạc “ thể thao và  các trò vui khác, trong thời gian văn hóa Giêng, Hai, Bảy, Tám...

Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Múa rồng ở Lễ hội Gò Аống Аa

Nhưng lễ hội mùa xuân, dù là  một nhưng vẫn có hai khía cạnh: Lễ là  phần nghi thức, phần dễ bị những tôn giáo chủ đạo chi phối, như lễ đạo ở đửn miếu, lễ phật ở chùa tháp, lễ nho ở đình là ng, còn hai là  phần hội hè, đình đám, phần tụ họp để thửa mãn nhu cầu cộng cảm của dân gian và  vì vậy chất dân d㝠thế tục vượt trội hơn nhiửu và  thường trà n bử khi những lễ nghi khuôn sáo mà  giáo lý và  nhà  nước quân chủ ngà y xưa thường cố ép buộc và o. Nội dung cơ bản của hội hè là  tụ họp trai gái, hát đối đáp, ví von, đánh đu, hất phết, tung gòn, đấu vật, đua thuyửn... có sự thăng hoa vử tâm linh, sự buông xả vử tình cảm, sự thư giãn vử tinh thần, sự phô diễn vử thể xác.

lễ hội dân gian nà o khi trước cũng đang xen cái Huyửn và  cái Thực, cái Chính thống và  cái Dân gian, cái Gò bó của Lễ và  cái Buông xả của hội hè... Mùa xuân là  mùa hòa hợp: xuân cách mạng hòa điửu với xuân truyửn thống, văn hóa hiện đại hòa hợp với văn hóa dân tộc, văn hóa dân gian.

Bạn sẽ thấy mùa xuân năm nay và  mãi mãi những mùa xuân sau, từ nội đô Аống Аa đến ngoại thà nh hội Gióng cuối xuân là  một chuỗi sinh hoạt lễ hội dân gian xuân văn hóa, mãi mãi tươi vui theo tinh thần nhà  nước và  nhân dân cùng là m, cơ sở và  thà nh phố với trung ương cùng là m. "Sẽ mất dần đi cái mê tín, dị đoan/ Sẽ mất dần đi những nơi ăn chơi tiêu xà i tốn kém" Nhưng còn mãi mãi cái tinh thần hòa hợp cộng đống, cái là nh mạnh tươi vui “ bổ ích của tinh thần cộng sản, đó là  hương hoa của lễ hội mùa xuân.

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast] Tản văn: Mùa về trên tay mẹ
    Kề má vào bàn tay mẹ, lòng tôi nghẹn ngào xót xa khi thấy từng vệt chai sần trên những đường nhăn chằng chịt nứt nẻ tựa trái na khô. Đôi tay mẹ bây giờ không còn khỏe, lập cập lẫn run run như buổi chiều hôm mòn vẹt vì nắng gió. Những mùa màng xưa cũ, những vệt trầm thăng đã quá nửa đời người lần lượt hiện lên trên đôi tay mẹ. Và ký ức tôi lại sụt sùi nhẩm đếm. Dẫu bốn mùa xuân - hạ - thu - đông đã neo sẵn vào đất trời nhưng mùa của mẹ còn ngổn ngang nhiều hơn cả thế.
  • Thi đua chào mừng Đại hội các Hội chuyên ngành tiến tới Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội lần thứ XIV
    Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội vừa ban hành kế hoạch về việc phát động phong trào thi đua chào mừng Đại hội các Hội chuyên ngành tiến tới Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Kế hoạch cổ vũ các tập thể, cá nhân phát huy tiềm năng, trí tuệ, sức sáng tạo đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật Thủ đô.
  • Tạo cơ chế đột phá, khơi thông nguồn lực khuyến khích sáng tạo tác phẩm văn học nghệ thuật
    Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đã tạo cơ chế vượt trội nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” qua đó tạo động lực mới cho phát triển văn hóa trong giai đoạn tới.
  • "Di sản trên trang sách" - Khơi dậy giá trị văn hóa đọc trong kỷ nguyên số
    Nhằm lan tỏa giá trị của văn hóa đọc, đồng thời tạo không gian trao đổi, kết nối giữa các cơ quan quản lý, đơn vị xuất bản và nền tảng công nghệ, tối 22/4, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Cục Xuất bản, In và Phát hành, Tiktok Việt Nam, Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam, Thái Hà Books phát sóng trực tiếp phiên Livestream với chủ đề: “Di sản trên trang sách”.
  • Lễ hội Bình Đà 2026: Trang nghiêm nghi lễ Quốc Tổ, lan tỏa hào khí cội nguồn dân tộc
    Sáng 22/4 (tức ngày mùng 6 tháng 3 năm Bính Ngọ), tại Đền Nội, Bình Đà, xã Bình Minh, thành phố Hà Nội, Lễ rước, tế và dâng hương Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân đã được tổ chức trang nghiêm trong khuôn khổ Lễ hội Bình Đà 2026, thu hút đông đảo nhân dân địa phương, du khách thập phương cùng cộng đồng người Việt hướng về cội nguồn.
Đừng bỏ lỡ
  • Lễ hội Áo dài Đà Nẵng: Lan tỏa, kết nối văn hóa Việt Nam
    Lễ hội Áo dài Đà Nẵng 2026 không chỉ lan tỏa hình ảnh áo dài như một di sản văn hóa sống mà còn quảng bá mạnh mẽ hình ảnh Đà Nẵng – thành phố trẻ trung, năng động, giàu bản sắc dân tộc, thân thiện và hấp dẫn với người dân, du khách trong nước và quốc tế.
  • Xây dựng văn hóa lãnh đạo, phát triển Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”
    “Khi văn hóa lãnh đạo đạt đến tầm vóc mới, sẽ trở thành “đòn bẩy” đưa nguồn lực nội sinh của văn hóa Hà Nội thực sự trở thành sức mạnh vật chất cho công cuộc phát triển Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối” – PGS.TS Đặng Hoài Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, chia sẻ.
  • Sẵn sàng tổ chức Lễ hội Đình - Miếu Tây Tựu 2026 diễn ra an toàn, trang trọng, văn minh
    Thông tin từ UBND phường Tây Tựu (TP. Hà Nội) cho biết, địa phương đã sẵn sàng tổ chức Lễ hội Đình - Miếu Tây Tựu năm 2026 (từ 24/4 đến 27/4) tại Miếu Tây Tựu, Đình Tây Tựu (Đình Đăm), Đình Trung Tựu diễn ra an toàn, trang trọng, văn minh và khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong nhân dân.
  • Hà Nội hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026
    Ngày 21/4, tại Trung tâm Văn hóa và Thư viện Hà Nội, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức lễ khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 với chủ đề “Sách – Tri thức – Khát vọng phát triển đất nước”.
  • Phát huy giá trị văn hóa đọc trong đời sống cộng đồng
    Sáng 21/4, UBND phường Cửa Nam phối hợp cùng 14 đơn vị xuất bản, phát hành khai mạc "Hội sách và Văn hóa đọc thành phố Hà Nội 2026" và tổ chức tọa đàm "Sách và Công nghiệp văn hóa" tại Phố Sách Hà Nội.
  • Tập phim Doraemon lấy bối cảnh hồ Hoàn Kiếm được phát miễn phí trên YouTube
    Tập phim đặc biệt của Doraemon lấy bối cảnh tại Việt Nam như hồ Hoàn Kiếm, Di sản Thế giới Vịnh Hạ Long, và Cầu Rồng nhằm chúc mừng tháng sinh nhật của Shizuka mang tên "Quà sinh nhật là chuyến du lịch Việt Nam" sẽ được POPS Kid phát sóng miễn phí trên Youtube...
  • Phát động cuộc thi “Ảnh đẹp và video clip ấn tượng về du lịch Hà Tĩnh” năm 2026
    Sân chơi này mở cho khá nhiều đối tượng từ nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, người làm báo, người làm phim, đến du khách hay bất kỳ ai có hứng thú ghi lại những khoảnh khắc mình từng trải nghiệm. Đối tượng dự thi là các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, không giới hạn độ tuổi...
  • 11 phim được chiếu trong Đợt phim kỷ niệm các ngày lễ lớn năm 2026
    Đợt phim kỷ niệm các ngày lễ lớn 30/4, 1/5, 7/5, 19/5 năm 2026 và Tuần phim Quảng Ninh chào hè do Cục Điện ảnh chủ trì, phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức sẽ diễn ra trên phạm vi cả nước từ ngày 25/4 đến 23/5/2026. Theo đó, sẽ có 11 bộ phim thuộc các thể loại: phim truyện, tài liệu và hoạt hình được chọn chiếu phục vụ khán giả.
  • Triển vọng hợp tác múa Việt Nam - Hàn Quốc
    Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc đang phát triển mạnh mẽ theo hướng đối tác chiến lược toàn diện, các hoạt động hợp tác trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật ngày càng đóng vai trò quan trọng như một kênh kết nối mềm giữa hai quốc gia. Trong dòng chảy đó, chuyến thăm và biểu diễn của Trường Đại học Nghệ thuật Quốc gia Hàn Quốc (K-ARTS) tại Hà Nội trong tháng 4 vừa qua không chỉ là một sự kiện giao lưu nghệ thuật, mà còn gợi mở những hướng tiếp cận mới trong hợp tác đào tạo, sáng tạo và phát triển nghệ thuật biểu diễn giữa hai quốc gia.
  • Phường Đông Ngạc không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động thiết chế văn hóa, thể thao
    Đồng chí Nguyễn Thị Hương, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND phường Đông Ngạc (TP. Hà Nội) cho biết, việc tổ chức và hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn phường thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và sức khỏe cho các tầng lớp nhân dân, cụ thể hóa mục tiêu phát triển Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc” mà Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội đặt ra.
Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO