Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Trần Quốc Vượng| 05/01/2009 09:36

NHN - Thà nh Thăng Long xưa, nổi tiếng với những lễ hội xuân như: Hội pháo Аồng Kửµ ở ngoại vi Hà  Nội, trong nội đô có hội gò Аống Аa. Ngà y mồng sáu tháng Giêng thì có tới ba lễ hội lớn cùng diễn ra một ngà y và  cùng có ý nghĩa tưởng niệm lịch sử­ lớn lao: Hội đửn Hạ ở Mê Linh, nơi thử Hai Bà  Trưng và  Thi Sách, Hội đửn Sóc ở Sóc Sơn, nơi ông Gióng trở thà nh Phù Аổng Thiên Vương, Hội đửn Cổ Loa, nơi thử Thục Phán và  Mửµ Châu.

Người ta nhận ra Thu nhử hơi gió heo may cũng như người ta nhận ra Xuân nhử ngọn gió Аông ấm áp còn ba trăm ngà y mỗi năm là  những cơn gió mùa, Nồm, Bắc, Hè, Аông, từ những nẻo xa xôi Nam Bắc đến ngự trị. Xuân Diệu rất tinh ý khi nhận xét rằng thơ hè Việt Nam rất hay từ thời Hồng Аức (thế kỷ 15) còn thu Việt Nam thì phải chử đến cụ Tam Nguyên Yên Аổ thì mới đạt mức cực thịnh, cực tả. Cho hay nhà  thơ cũng bị rà ng buộc bởi hệ sinh thái tự nhiên.

Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Khai mạc Lễ hội Gò Аống Аa

Аây là  mùa xuân của đất trời và  nhà  khí tượng học khăng khăng cho rằng cái Tết ta không phải là  một sự kiện đầu năm mà  xảy đến giữa mùa đông lạnh. Thì cũng đúng thôi!

Nhưng nếu văn hóa là  cái tự nhiên được thích nghi và  biến đổi với con người thì, đã từ lâu, nhân dân ta còn có mùa xuân khác, ta cứ gọi là  Xuân văn hóa “ được mở đầu bằng lễ Tết, gọi nôm na là  Tết cả (vì còn nhiửu Tết con, Tết nhử trong năm, như Tết Аoan Ngọ tháng năm, Tết Cơm tháng mười...) còn gọi theo chữ nghĩa là  Tết Nguyên Аán “ buổi sớm đầu tiên của ngà y đầu tiên, tháng đầu tiên của năm mới. Thế cho nên các loại lịch là  các loại thước đo thời gian văn hóa tuy cũng có căn cứ và o tự nhiên nhưng không hoà n toà n đồng nhất với tự nhiên. Lịch gắn với văn minh, văn hóa.

Tết và  các lễ hội dân gian Xuân Thu hai mùa vốn nảy sinh từ nửn văn minh nông nghiệp, văn hóa xóm là ng do những người trồng lúa dựng xây nửn tảng. Là  hai mùa nông nhà n hay đúng hơn: tương đối nông nhà n “ do đó xuân thu là  hai mùa lễ hội. Lễ hội dân gian, đa dạng trong sắc thái biểu hiện, trong đối tượng thử cúng, trong nghi thức lễ tiết, trong không gian văn hóa miếu - đửn “ đình “ chùa “ nghè “ phủ, trong diễn xướng ca múa nhạc “ thể thao và  các trò vui khác, trong thời gian văn hóa Giêng, Hai, Bảy, Tám...

Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long

Múa rồng ở Lễ hội Gò Аống Аa

Nhưng lễ hội mùa xuân, dù là  một nhưng vẫn có hai khía cạnh: Lễ là  phần nghi thức, phần dễ bị những tôn giáo chủ đạo chi phối, như lễ đạo ở đửn miếu, lễ phật ở chùa tháp, lễ nho ở đình là ng, còn hai là  phần hội hè, đình đám, phần tụ họp để thửa mãn nhu cầu cộng cảm của dân gian và  vì vậy chất dân d㝠thế tục vượt trội hơn nhiửu và  thường trà n bử khi những lễ nghi khuôn sáo mà  giáo lý và  nhà  nước quân chủ ngà y xưa thường cố ép buộc và o. Nội dung cơ bản của hội hè là  tụ họp trai gái, hát đối đáp, ví von, đánh đu, hất phết, tung gòn, đấu vật, đua thuyửn... có sự thăng hoa vử tâm linh, sự buông xả vử tình cảm, sự thư giãn vử tinh thần, sự phô diễn vử thể xác.

lễ hội dân gian nà o khi trước cũng đang xen cái Huyửn và  cái Thực, cái Chính thống và  cái Dân gian, cái Gò bó của Lễ và  cái Buông xả của hội hè... Mùa xuân là  mùa hòa hợp: xuân cách mạng hòa điửu với xuân truyửn thống, văn hóa hiện đại hòa hợp với văn hóa dân tộc, văn hóa dân gian.

Bạn sẽ thấy mùa xuân năm nay và  mãi mãi những mùa xuân sau, từ nội đô Аống Аa đến ngoại thà nh hội Gióng cuối xuân là  một chuỗi sinh hoạt lễ hội dân gian xuân văn hóa, mãi mãi tươi vui theo tinh thần nhà  nước và  nhân dân cùng là m, cơ sở và  thà nh phố với trung ương cùng là m. "Sẽ mất dần đi cái mê tín, dị đoan/ Sẽ mất dần đi những nơi ăn chơi tiêu xà i tốn kém" Nhưng còn mãi mãi cái tinh thần hòa hợp cộng đống, cái là nh mạnh tươi vui “ bổ ích của tinh thần cộng sản, đó là  hương hoa của lễ hội mùa xuân.

(0) Bình luận
  • Tây Hồ lấy ý kiến người dân về quy hoạch tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ Tây
    Ngày 7/9, UBND phường Tây Hồ phối hợp với Viện Quy hoạch và Kiến trúc đô thị - Trường Đại học Xây dựng cùng Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời tổ chức Hội nghị báo cáo, xin ý kiến cộng đồng dân cư đối với Quy hoạch phương án tuyến, vị trí công trình theo tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ Tây và Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Dự án đầu tư, cải tạo phát huy giá trị khu vực hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).
  • Tọa đàm phân loại rác tại nguồn: Phụ nữ Phú Lương biến rác thải thành tài nguyên
    Nhằm đưa việc phân loại rác tại nguồn trở thành một thói quen thường xuyên trong từng gia đình, mới đây, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) đã phối hợp cùng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị tổ chức thành công chương trình Tọa đàm với chủ đề "Vai trò của phụ nữ trong bảo vệ môi trường - phân loại rác tại nguồn". Sự kiện không chỉ thu hút đông đảo cán bộ, hội viên tham gia mà còn mang đến những nội dung vô cùng thiết thực, gần gũi, gắn kết trực tiếp với đời sống sinh hoạt hằng ngày của người dân.
  • Phường Hoàn Kiếm hướng tới môi trường giáo dục an toàn và hạnh phúc
    Sáng 5/9, hòa chung niềm hân hoan cùng hơn 2,3 triệu học sinh Thủ đô Hà Nội, hàng nghìn học sinh tại các điểm trường trên địa bàn phường Hoàn Kiếm đã chính thức bước vào năm học mới 2026-2027. Trong sắc cờ hoa rực rỡ, lễ khai giảng diễn ra trang trọng, ấm áp, mở ra một năm học với nhiều kỳ vọng về sự bứt phá và đổi mới toàn diện.
  • Học sinh phường Cầu Giấy tưng bừng bước vào năm học mới 2026-2027
    Sáng 5/9, hòa chung không khí hân hoan, rực rỡ của hàng triệu học sinh trên cả nước trong “Ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường”, tất cả các cơ sở giáo dục trên địa bàn phường Cầu Giấy đã trang trọng tổ chức Lễ khai giảng năm học mới 2026 - 2027. Sự chuẩn bị chu đáo cùng sự quan tâm, động viên kịp thời của các cấp lãnh đạo chính quyền địa phương đã tạo nên một khởi đầu tràn đầy niềm tin, khí thế cho toàn thể cán bộ, giáo viên và học sinh.
  • Các trường học trên địa bàn phường Phú Lương đồng loạt khai giảng năm học mới 2026 - 2027
    Sáng 05/9, các trường học trên địa bàn phường Phú Lương đã đồng loạt tổ chức Lễ khai giảng năm học mới 2026 – 2027 trong không khí trang trọng, gọn nhẹ và tràn đầy khí thế.
  • Phường Ba Đình triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp
    Thực hiện chủ trương của Chính phủ và UBND Thành phố Hà Nội về Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 – 2035” (sau đây gọi chung là Đề án), UBND phường Ba Đình đã xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án trên địa bàn phường với nhiều nội dung và giải pháp trọng tâm.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Bát Tràng khơi dòng di sản, kiến tạo giá trị công nghiệp văn hóa
    Trong dòng chảy phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô, Bát Tràng đang chuyển mình từ một làng nghề gốm truyền thống thành không gian sáng tạo đa giá trị, nơi di sản được kết nối với nghệ thuật, công nghệ, du lịch và kinh tế đêm. Việc trở thành điểm nhấn của Festival Thăng Long – Hà Nội năm 2026 không chỉ mở ra cách thức mới để kể câu chuyện về đất, lửa và nghề gốm, mà còn khẳng định sức sống của di sản trong đời sống đương đại, góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội .
  • Kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Hà Nội trong kỷ nguyên mới
    Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow” (từ 11 - 20/9) mở rộng cả về nội dung, không gian và phương thức tổ chức, là sự khẳng định tầm nhìn, hành động thiết thực thúc đẩy quá trình phát triển của công nghiệp văn hóa Thủ đô trong giai đoạn mới.
  • Từ những trang sách đến không gian văn hóa tri thức của Thủ đô
    Thành ủy Hà Nội ban hành Chương trình hành động số 16-CTr/TU ngày 24/8/2026 thực hiện Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới. Đây không chỉ là định hướng phát triển một lĩnh vực thuộc đời sống tư tưởng, văn hóa, mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng hệ sinh thái xuất bản, thư viện và văn hóa đọc hiện đại, qua đó bồi đắp đời sống tinh thần, khơi mở tri thức và góp phần làm sâu sắc thêm bản sắc văn hóa Thăng Long – Hà Nội.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trong Mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu”
    Hà Nội đang từng bước khẳng định vị thế của mình khi chính thức gia nhập Mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu” của UNESCO. Để hiện thực hóa các cam kết quốc tế và đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, Thủ đô đặt ra tầm nhìn chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 và hướng tới năm 2045 với mục tiêu biến học tập suốt đời thành nền tảng cốt lõi phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh...
  • GS.TS Vũ Minh Khương: "Quản trị đô thị tốt bắt đầu từ câu hỏi người dân cần gì để sống tốt hơn"
    GS.TS Vũ Minh Khương sinh ra và lớn lên ở Hải Phòng, trưởng thành ở Hà Nội, từng học tập tại Đại học Harvard và hiện là giảng viên cao cấp Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore. Ông cũng từng là thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ. Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Tạp chí Người Hà Nội, ông đã chia sẻ về năng lực tự chủ trí tuệ, khả năng kiến tạo tương lai của Việt Nam và những kinh nghiệm từ Singapore có thể gợi mở cho Hà Nội trong quản trị đô thị, nâng cao chất lượng sống của người dân.
Đừng bỏ lỡ
  • Hà Nội: Khi văn hóa trở thành nguồn lực kiến tạo tương lai
    Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 100-KH/TU ngày 28/8/2026 về chỉ đạo triển khai “Ngày Văn hóa Việt Nam” trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Không chỉ là một hoạt động văn hóa thường niên, Kế hoạch đặt “Ngày Văn hóa Việt Nam” trong một tầm nhìn rộng hơn: trở thành điểm hội tụ để tôn vinh, lan tỏa các giá trị văn hóa, khơi dậy sức sáng tạo và từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho sự phát triển của Thủ đô.
  • Hà Nội lấy ý kiến người dân về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng
    Hà Nội chuẩn bị lấy ý kiến người dân, chuyên gia và các cơ quan liên quan về điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở.
  • Nhà thơ Cao Ngọc Thắng: Cần mẫn cày ải trên cánh đồng chữ…
    Tôi biết Cao Ngọc Thắng khá sớm, quãng những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ XX. Lần đầu tôi gặp ông tại 58 Quán Sứ, Hà Nội, trụ sở của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV). Khi ấy, ông mới vào cuộc đời làm báo, còn tôi cũng vậy. Cao Ngọc Thắng nguyên là giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, đóng chân ở Xuân Hòa (Vĩnh Phú cũ), còn tôi thì nguyên là kỹ sư canh nông ở mãi vùng biên giới Tây Nam, Bảy Núi, An Giang. Vì những duyên do khác nhau, cả hai đều bỏ nghề chuyên môn, chọn Thủ đô để theo nghề báo chuyên nghiệp.
  • “Những lớp phù sa” kể chuyện văn hóa Bắc Bộ trên sân khấu đương đại
    Từ hình tượng một giọt nước bắt đầu hành trình theo dòng sông Hồng, “Những lớp phù sa” mở ra câu chuyện về đất, người và những lớp ký ức văn hóa Bắc Bộ. Kết hợp múa dân gian đương đại với âm nhạc truyền thống, nghệ thuật thị giác và công nghệ đa phương tiện, chương trình hướng tới một cách kể mới về những giá trị văn hóa đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
  • "Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai" 2026: Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai
    Lễ hội mang chủ đề "Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai", dự kiến chính thức diễn ra từ ngày 01/10 đến ngày 04/10/2026 tại không gian Hoàng thành Thăng Long. Sự kiện quy tụ nhiều hoạt động phong phú như Lễ hội âm nhạc “Hòa nhạc năm châu”, Làng Văn hóa Thế giới, Lễ hội đường phố “Sắc màu năm châu”, Lễ hội “Ẩm thực năm châu”, chương trình chiếu phim, cùng khu vực trải nghiệm sáng tạo từ di sản với Festival Games Quốc tế...
  • [Podcast] Tản văn: Quán cóc
    Gọi là “quán trà/ quán cóc” theo thói quen chứ thực ra hầu hết là các hàng trà chén ngồi ghé đầu hè, đầu ngách, nép bên cột điện, gốc cây..., chứ chẳng có lều có quán gì! Không nhẽ gọi là “quán trà - không quán”!
  • Trao giải cuộc thi “Thiết kế trang phục từ cảm hứng Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Khoa phục Việt Nam”
    Vào 19h30, ngày 4/9 tại Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám sẽ diễn ra Đêm Chung kết và Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế trang phục từ cảm hứng Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Khoa phục Việt Nam”.
  • Chương trình nghệ thuật “Giai điệu Tổ quốc” lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước
    Tối 31/8, tại xã Bát Tràng, Nhà hát Cải lương Hà Nội tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề "Giai điệu Tổ Quốc", chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2026).
  • Cận cảnh lăng mộ vị vua thứ 6 triều Nguyễn trị vì 130 ngày
    Trị vì được 130 ngày thì mất, vị vua thứ 6 triều Nguyễn có lăng mộ nằm giữa rừng thông khá khiêm tốn nhưng vẫn đảm bảo tính uy nghiêm về khu lăng mộ của một bậc hoàng đế.
  • Tây Hồ lấy ý kiến người dân về quy hoạch tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ Tây
    Ngày 7/9, UBND phường Tây Hồ phối hợp với Viện Quy hoạch và Kiến trúc đô thị - Trường Đại học Xây dựng cùng Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời tổ chức Hội nghị báo cáo, xin ý kiến cộng đồng dân cư đối với Quy hoạch phương án tuyến, vị trí công trình theo tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ Tây và Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Dự án đầu tư, cải tạo phát huy giá trị khu vực hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).
Mùa xuân và  lễ hội dân gian ở thà nh Thăng Long
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO