Dấu xưa chuyện cũ Thăng Long “ Hà  Nội: Lý Nam Аế xây thà nh Vạn Xuân

PGS. Lê Văn Lan| 28/07/2014 20:37

NHN Online - Lý Nam Аế là  cách gọi tắt của Lý Nam Việt Аế. Аó là  danh hiệu của một người họ lý. Tên thì có ba cách đọc: Bôn, Bí, Phần. Gọi cách nà o cũng được. Vì đửu có nghĩa đẹp ( Bôn là  dũng sĩ, Bí là  rực rỡ, Phần là  to lớn).

Trước kia trong sử­ sách, thông dụng hay dùng là  Lý Bôn. Ngà y nay thường gọi là  Lý Bí. Lý Bí sinh và o năm cuối của thế kỉ thứ V, năm 499 và  trở thà nh anh hùng dân tộc và o giữa thế kỉ VI.

Khởi đầu là  việc dừng cử khởi nghĩa và o năm 52 chống lại nhà  Lương ở phương Bắc sang đô hộ nước Аại Việt. Аó là  cuộc khởi nghĩa toà n dân có rất nhiửu anh tà i, dũng sĩ khắp nơi kéo vử ủng hộ. Văn có Tĩnh Thiửu, Triệu Túc. Võ có Phạm Tu, Lý Phúc Man. Và  nà o là  Lý Hùng, Lý Thiên Bảo, đặc biệt là  Triệu Quang Phục ( chính là  con trai của Triệu Túc, sau nà y sẽ được kế tục Lý Bí trở thà nh thủ lĩnh Triệu Việt Vương).

Cuộc khởi nghĩa thà nh công sau hai năm đánh Nam dẹp Bắc gian khổ, nhưng oanh liệt. Thế là  đầu mùa xuân và o tháng Giêng năm 544, một đại lễ oai hùng đã diễn ra, dẫn theo một loạt sự kiện trọng đại, chưa từng thấy. Аặc biệt đửu là  nhũng miửn trung tâm của đất nước lúc bấy giử. Sau nà y chính là  đất Thăng Long “ Hà  Nội.

Аầu tiên là  lễ đăng quang lên ngôi Hoà ng đế của thủ lĩnh Lý Bí. Аây là  lần đầu tiên một người nước Việt xưng Аế. Trước đây từ Hùng Vương, An Dương Vương, đến Trưng Nữ Vương đửu chỉ là  xưng vương thôi. Thì ai chả biết, Аế hay Vương cũng đửu là  vua cả! Nhưng lại có một thứ luật không thà nh văn lúc bấy giử là : vua trong thiên hạ ai muốn xưng Vương “ thậm chí là  Đại vương cũng được. Nhưng, duy nhất chỉ có một người có quyửn xưng Аế thôi, ấy là  Hoà ng đế nước Trung Hoa ở phương Bắc. Vì thế Lý Bí là  người đầu tiên ở phương Nam  xưng Аế cực kì quan trọng. các danh hiệu Lý Nam Việt Аế tuy chỉ là  danh hiệu, nhưng ý nghĩa lại là : Tôi “ họ Lý ( tên Bí) ở nước Việt, phương Nam, là m Hoà ng Аế là  bình đẳng ( tự giác, tự hà o, tự tôn) dân tộc với Hoà ng Аế phương Bắc.

Vậy là  vị Hoà ng Аế nước Việt phương Nam sau khi đăng quang đã tiếp tục thể hiện tinh thần độc lập, tự cường, bằng việc đặt tên cho nước. Lệnh ban bố Quốc hiệu Vạn Xuân, cũng mang ý nghĩ như danh hiệu Lý Nam Аế. Bởi mùa xuân là  cả vạn mùa xuân. Thế thì sự tươi tốt ấy sẽ trường tồn, vĩnh cử­u.

Có Quốc hiệu đẹp như thế rồi, bây giử đến việc tiếp theo là  đặt tên kinh đô ( thủ đô). Nhưng sử­ cũ chép rõ là : có xây Аà i vạn xuân là m chỗ triửu hội trăm quan. Thế thì cái Аà i vạn xuân nà y cũng chính là  một hình thái kinh đô( thủ đô) rồi. Và  như thế ở đây thêm một điểm giống thời Hùng Vương, tên nước là  Văn Lang. Lý Nam Аế khi lấy tên Vạn Xuân đặt cho cả tên nước lẫn tên kinh đô thì đó chính là  việc kế tục truyửn thống: Аô hiệu cũng là  Quốc hiệu.

Trung tâm hà nh chính, chính trị với Аô hiệu là  Vạn Xuân liửn đấy còn được Lý Nam Аế tạo dựng cho một trung tâm văn hóa nữa “ đó chính là  ngôi chùa Khai Quốc ( mở nước) mang ý nghĩa mở mang đất nước, mở mang đô thà nh Vạn Xuân. Аồng thời, cái tên nà y được mở ra truyửn thống đặt các tên tiếp theo cho ngôi chùa cổ (lâu đời) nhất của Thăng Long “ Hà  Nội từ 1500 năm vử trước, đã thể hiện đầy đủ ý nghĩa và  thà nh phần một đô thị do Lý Nam Аế khai sáng, từ giữa thế kỷ VI để cho Lý Thái Tổ và  chính thức khai sinh và o năm 1010.

(0) Bình luận
  • Hành trình lặng thầm của người lính hình sự và nghĩa tình bên mẹ Việt Nam Anh hùng
    Giữa nhịp sống hối hả của Thủ đô Hà Nội hôm nay, ở xã Sơn Đồng – vùng đất giàu truyền thống cách mạng có một mái nhà lặng lẽ mà ấm áp. Nơi ấy, Trung tá Nguyễn Đình Hưng, người từng nhiều năm đối mặt với tội phạm ma túy trên trận tuyến cam go nhất của lực lượng Công an, nay trở về đời thường với vai trò giản dị nhưng thiêng liêng: người con hiếu thảo chăm sóc mẹ già – Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Trình, năm nay đã 96 tuổi.
  • Phường Tùng Thiện “không để ai bị bỏ lại phía sau”
    Ngày 8/1/2026, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây I tổ chức Lễ bàn giao Nhà Đại đoàn kết cho gia đình ông Chu Văn Lanh, Tổ dân phố Thanh Vị, phường Tùng Thiện.
  • Xã Dương Hòa “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn” bảo đảm trật tự văn minh đô thị
    Đồng chí Lê Đức Phóng - Chủ tịch UBND xã Dương Hòa (TP. Hà Nội) khẳng định, công tác bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, yêu cầu các lực lượng trên địa bàn xã phân công triển khai thực hiện theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn”; triển khai đồng bộ, quyết liệt, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động kinh doanh hợp pháp của nhân dân.
  • Hà Nội trao tặng danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú năm 2025
    Sáng 31/12, UBND thành phố Hà Nội tổ chức lễ trao tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú Hà Nội năm 2025 trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ.
  • 64 cá nhân được tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hà Nội”
    Cá nhân được phong tặng Nghệ nhân Hà Nội được UBND Thành phố tặng: Bằng vinh danh Nghệ nhân Hà Nội, Huy hiệu Nghệ nhân Hà Nội và tiền thưởng là 5.000.000 đồng (Năm triệu đồng chẵn).
  • Hà Nội tăng cường công tác vệ sinh môi trường dịp Tết Bính Ngọ 2026
    Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thường trực Thành ủy, UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch tăng cường công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn Thành phố dịp cao điểm cuối năm 2025, Tết Dương lịch 2026 và Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Chiêm ngưỡng vẻ đẹp các tỉnh thành qua triển lãm “Chất Địa Phương”
    Trong khuôn khổ chương trình "Tụ hội Sáng tạo" - Hành trình đến Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, triển lãm “Chất Địa Phương” trưng bày 89 tác phẩm xuất sắc nhất của 98 nghệ sĩ trong cuộc thi vẽ minh họa cùng tên được phát động vào tháng 5/2025.
  • Khởi động Đề án khảo sát tiềm năng phát triển không gian sáng tạo và trung tâm công nghiệp văn hóa Hà Nội
    Ngày 10/1, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Tọa đàm “Giới thiệu Đề án Khảo sát các không gian tiềm năng trở thành Không gian Sáng tạo và Trung tâm Công nghiệp Văn hóa trong Thành phố” đã được tổ chức tại Nhà Bát Giác và không gian Vườn hoa Lý Thái Tổ (Hà Nội). Sự kiện là một trong những hoạt động trọng điểm, mở đầu cho tiến trình xây dựng hạ tầng sáng tạo đô thị của Thủ đô theo định hướng dài hạn.
  • “Chiến Nam: Ve sầu thoát xác” - Mở hướng tiếp cận mới cho dòng phim thực chiến Việt Nam
    Vào ngày 30/1/2026, bộ phim điện ảnh “Chiến Nam: Ve sầu thoát xác” chính thức khởi chiếu tại các cụm rạp trên toàn quốc. Được ấp ủ suốt một thập kỷ, bộ phim hành động - võ thuật - phá án này đã mở ra hướng tiếp cận mới cho dòng phim thực chiến Việt Nam khi lần đầu tiên đưa môn phái Votado lên màn ảnh rộng.
  • [Podcast] Âm nhạc cuối tuần - Số 1
    “Âm nhạc cuối tuần” là chương trình nghệ thuật đặc biệt do Sở Văn hóa – Thể thao Hà Nội tổ chức thường niên vào Chủ nhật hàng tuần tại Nhà Kèn Bát Giác. Podcast “Âm nhạc cuối tuần” của Tạp chí Người Hà Nội sẽ tuyển chọn, giới thiệu lại những giai điệu, những bản nhạc đặc sắc của chương trình trên nền tảng của Tạp chí điện tử.
  • 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Tôn vinh giá trị của Đạo học Việt Nam
    Tối 9/1, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình nghệ thuật “Đạo học” đã diễn ra, trở thành điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động chào mừng 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026) – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, đồng thời mở đầu cho một năm mới đầy ý nghĩa.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Tiếng “tút tút” cuối cùng (Kỳ 1)
    Xóm Tìm nằm nép mình bên dòng sông Trà Lý, nơi bầu trời dường như sà xuống thấp hơn, và mùi bùn non cứ thế quyện vào hơi thở, vào máu thịt của những người dân lam lũ. Ở cái xóm nhỏ ven đê này, mỗi buổi sáng, vào lúc sáu giờ, một chuỗi âm thanh quen thuộc “tút tút…” lại vang lên từ chiếc loa truyền thanh của xã đặt trên đỉnh cột làm từ một cây xoan già.
  • Điểm hẹn cuối tuần với jazz và những giai điệu quen thuộc giữa lòng Hà Nội
    Sau những buổi biểu diễn để lại nhiều dư âm, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tiếp tục trở lại vào chiều Chủ nhật tuần này tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, mang đến cho công chúng Thủ đô một cuộc hẹn âm nhạc giàu cảm xúc.
  • "Con đường gốm sứ" lặng lẽ hòa vào nhịp sống hiện đại của Thủ đô
    Dọc theo triền đê sông Hồng, giữa dòng xe cộ nối tiếp mỗi ngày, những mảng tranh gốm sứ nhiều màu sắc vẫn hiện hữu như một phần quen thuộc của cảnh quan đô thị Hà Nội. Không còn là điểm dừng chân thu hút sự chú ý như hơn một thập kỷ trước, bức tranh tường ngày nay tồn tại lặng lẽ giữa nhịp sống thường nhật, gợi nhắc một dấu mốc lịch sử Kỷ niệm nghìn năm Thăng Long- Hà Nội.
  • Chùm thơ của tác giả Nguyễn Ngọc Hưng
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Nguyễn Ngọc Hưng.
  • Trưng bày "Ngựa về phố" tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    Ngày 8/1, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám khai mạc trưng bày chuyên đề "Ngựa về phố" nhân dịp chào đón năm mới Bính Ngọ 2026.
Dấu xưa chuyện cũ Thăng Long “ Hà  Nội: Lý Nam Аế xây thà nh Vạn Xuân
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO