Cử thắm trên đỉnh Lũng Cú

Từng ngà y từng giử, những người lính biên phòng đối đầu với thời tiết khắc nghiệt của rừng cao núi thẳm, với những kẻ thù giấu mặt, giữ bình yên cho từng là ng bản hẻo lánh, giữ chủ quyửn Tổ quốc trên từng cột mốc biên cương... Kỷ niệm 50 năm Ngà y truyửn thống bộ đội biên phòng (3-3-1959 - 3-3-2009), chúng tôi tìm đến họ, những người lính gán với cao nguyên đá trập trùng can trường, với lòng dũng cảm còn can trường hơn đá núi.

Người giữ mà u cử luôn đử thắm

Trong lúc chuyện trò với trung tá Nông Minh Thạch - phó đồn trưởng đồn biên phòng Lũng Cú, chúng tôi mới hay lá cử Tổ quốc chiửu dà i 9m, chiửu rộng 6m, diện tích 54m2 tượng trưng cho 54 dân tộc anh em sinh sống trên dải đất chữ S nà y. Trung tá Thạch bảo: Cử treo lên gặp ngà y gió quẩn, lá cử bị cuốn và o thân cột, khi đó nhiệm vụ của tổ công tác biên phòng đóng quân ở chân cột cử phải trèo lên gỡ lá cử cho khửi bị quấn. Việc ngỡ như đơn giản ấy hóa ra không đơn giản chút nà o trên độ cao đỉnh cột, và  gió cứ hun hút rà n rạt như muốn thổi bay người lính. Chăm lo cho lá cử đử sao và ng trên điểm cao cực bắc Tổ quốc là  nhiệm vụ của đội công tác cột cử Lũng Cú trực thuộc đồn: kéo cử, thay cử, chà o cử....

Công việc chăm cử ở độ cao ấy không phải ai cũng là m được. Trong đội công tác ở cột cử Lũng Cú chỉ có hai người đảm đương, thiếu úy Nguyễn Hữu Nam và  trung úy Nguyễn Vũ Quử³nh, Nam là  người trực chính. Аồn biên phòng Lũng Cú mang tên Lũng Cú nhưng lại đóng trên địa bà n xã Ma Lé, muốn và o đến đỉnh Lũng Cú phải đi thêm một quãng đường khá xa. Trước khi lên đỉnh, chúng tôi và o nơi đóng quân của đội công tác biên phòng ở đây tìm gặp thiếu úy Nguyễn Hữu Nam.

Аã gần cuối tháng hai, năm nay hoa xuân trên biên cương nở muộn gần một tháng so với tết âm lịch. Ngồi trò chuyện với thiếu úy Nam ngay trên khoảng sân rụng đầy hoa, dưới sắc nắng nhẹ đầu xuân, chúng tôi ngước nhìn lên phía lá cử Tổ quốc căng gió phần phật. Hình ảnh lá cử Tổ quốc reo bay ở nơi cực bắc nà y mang đến cái cảm giác rất lạ. Nó khác với cảm giác khi đứng ở mốc tọa độ mũi Cà  Mau cực nam, cũng khác với sự cảm động nghẹn ngà o khi gặp lá cử trên những hòn đảo giữa trùng khơi xa xôi. Cái ấn tượng vừa thiêng liêng, vừa kiêu hãnh ấy đã khiến chúng tôi cùng với Nam vội vã lên cột cử.

Chiến sĩ đồn biên phòng Lũng Cú đang gấp cử

Trước khi được xây dựng kiên cố và o năm 2000, cột cử Lũng Cú được là m bằng gỗ của một thân cây sa mộc cũng cao tương đương cột cử hiện nay. Từ độ cao 1.535m của đỉnh Lũng Cú đột khởi giữa cánh đồng Thèn Pả, cột cử với tháp hình sáu cạnh cao 12m, cộng thêm 7m của cột là m cán cử là  19m. Chiửu rộng lá cử 6m, dà i 9m như một ngọn lử­a rực cháy tin yêu và  kiêu hãnh nơi địa đầu đất nước.

Ngồi dưới chân cột cử, Nam kể tháng nà o thời tiết đẹp, gió nắng vừa phải thì khoảng hơn hai tuần đã phải thay một lá cử mới, còn gặp mùa mưa rét, gió giật xé thì có khi cử vừa treo hai ba hôm đã phải thay. Mỗi năm đồn Lũng Cú nhận hai đợt cử, mỗi đợt mười lá, ngà y đẹp trời bù ngà y mưa rét, như vậy cứ một tháng thay cử hai lần. Giữ cho cử Tổ quốc trên đỉnh Lũng Cú nà y luôn đử thắm, luôn bửn bỉ là nh lặn, luôn tung bay là  nhiệm vụ của anh em ở đội công tác cột cử.

Tiếng trống ở đất địa đầu

Mỗi ngà y mưa cũng như nắng, mùa hạ như mùa đông, đửu đặn leo lên 286 bậc đá, dùng ống nhòm săm soi xem cử có bị gió xé, bị cuốn và o thân cột. Khi gió cuốn cử và o thân cột, Nam luôn là  người leo lên để gỡ cử ra. Nhưng độ cao như thế, sức gió như thế không dễ để gỡ. Cử cuốn chặt và o cột cũng khó để hạ xuống. Công việc ngỡ như giản đơn, thầm lặng ấy lại là  cả một sự khéo léo dũng cảm, bửn bỉ mà  không phải ai cũng hiểu được.

Ấy vậy mà  khi nhìn lên lòng tháp cột cử với những bậc thang là  những thanh sắt hình chữ U cắm sâu và o bêtông, muốn lên đỉnh phải bám và o từng bậc thang dựng đứng, rồi lên đến mái tháp để chăm cử trong gió mạnh, chúng tôi tử ý khâm phục thì Nam lại cười hiửn: Cũng bình thường thôi, ở đây có hai anh em chịu được độ cao của đỉnh cột. Hôm nà o tôi có công việc đột xuất thì anh Quử³nh thay. Nam quê Ba Vì, Hà  Tây (nay là  Hà  Nội) gắn bó với Lũng Cú mấy năm nay. Nam và  Quử³nh cùng có vợ là  giáo viên đang dạy ở địa bà n biên giới.

Thật xúc động khi biết rằng những lá cử Tổ quốc ở cột cử Lũng Cú sau khi hoà n thà nh nhiệm vụ, đã phai mà u vì nắng mưa, bị rách vì gió xé sẽ được dà nh tặng lại cho những đoà n khách đặc biệt lên đây. Và  được mang theo vử một kỷ vật là  lá cử Tổ quốc đã từng tung bay trên địa đầu cực bắc đất nước quả không thể có gì thiêng liêng hơn.

Từ đỉnh Lũng Cú, phóng tầm mắt vử phía bắc sẽ thấy các bản Lô Lô Chải, Seo Lủng..., đó là  điểm tận cùng giáp đường biên. Hôm là m việc ở Bộ chỉ huy biên phòng tỉnh Hà  Giang, thượng tá Trần Văn Cần, trưởng phòng vận động quần chúng, một lão là ng đã có thâm niên trên tuyến biên cương Аồng Văn - Lũng Cú, cho biết một nhân vật rất hay ở Lô Lô Chải là  cụ Và ng Dĩ Sinh, chủ tịch huyện Аồng Văn cách nay mấy chục năm, một pho sử­ sống của vùng biên ải cực bắc.

Cột cử Lũng Cú nhìn từ xa

Lũng Cú, có người giải thích rằng trong tiếng Mông có nghĩa là  thung lũng ngô vì trên đá núi nà y cây ngô gắn bó với người Mông. Nhưng chúng tôi thích cách giải thích hơi chữ nghĩa một chút rằng Lũng Cú chính là  Long Cổ - nghĩa là  trống của vua. Tương truyửn xưa kia vua Quang Trung (có sách chép là  từ thời vua Lê Lợi) sau khi đánh tan quân xâm lược đã cho treo ở đây một cái trống đồng rất to để dùng tiếng trống ấy báo tin dữ tin là nh vử sự an nguy của biên ải.

Tiếng trống vang trên miửn biên viễn nà y khiến người dân như có thêm một điểm tựa tinh thần. Và  bây giử ở bản Lô Lô Chải cũng có hai chiếc trống đồng huyửn thoại như thế đang được người dân nơi đây cất giữ như báu vật mà  cụ Và ng Dĩ Sinh là  một trong hai người giữ chiếc trống ấy.

Tiếng trống của cha ông từ thuở xưa và  sắc đử lá cử Tổ quốc hôm nay bay hiên ngang trên bầu trời địa đầu là  một lời nhắc nhở với cháu con vử chủ quyửn đất nước. Và  chính những người lính biên phòng là  những người đầu tiên nhận lãnh sứ mệnh thiêng liêng ấy, như một câu thơ của Thu Bồn chợt vang vọng trong chúng tôi khi đứng dưới cột cử Lũng Cú: Cho con biển rộng sông dà i/Cho con lườ¡i kiếm đã mà i nghìn năm...