Danh thắng & Di tích Hà Nội

Đình Tú Thị và nghề thêu (quận Hoàn Kiếm)

Sơn Dương (t/h) • 24/07/2023 19:29

Đình Tú Thị hiện nay ở số nhà 2A phố Yên Thái, phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội.

dinh-tu-thi.jpg
Đình Tú Thị

Xưa là đất thôn Yên Thái, tổng Tiền Túc (sau đổi là tổng Thuận Mỹ), huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức. Đình có tên nôm là “Đình Chợ Thêu”, tên chữ là “Tú Đình Thị” nghĩa là “Chợ đình Thợ Thêu”. Trước đây, ngôi đình từng là nơi buôn bán, trao đổi các mặt hàng thêu.

Đình Chợ Thêu được người dân Quất Động (huyện Thường Tín - Hà Nội) đến tụ cư tại kinh thành Thăng Long xây dựng vào năm 1891 (triều nhà Nguyễn), để thờ cụ Tổ nghề thêu là Lê Công Hành, người có nhiều công lao trong việc sáng tạo và phát triển nghề thêu ở nước ta. Hiện trong đình còn bảo lưu được tấm bia đã có tiêu đề “Bản thị tiên công liệt vị” nghĩa là: “Kể tên các vị công đức của bản thị” được dựng vào ngày 11 tháng 10 năm Hoàng triều Thành Thái thứ 3 (1891), nội dung ghi lại việc dựng đình như sau: “Chợ Tú Đình, huyện Thọ Xương... bản thị gồm 26 người tự xuất tiền của, dựng từ vũ tại địa phận thôn An Thái để phụng thờ Thánh Tổ”.

An Thái (Yên Thái) là một làng nằm trong khu vực phường phố Hà Nội cổ. Nơi tập trung phần lớn những người dân làng Quất Động, đến đây để sinh cơ lập nghiệp theo nghề mà tổ tiên đã truyền lại, đó là nghề thêu.

Nghề thêu của làng Yên Thái đến nay không còn tồn tại, nhưng nghề thêu của người Quất Động (huyện Thường Tín) vẫn lưu truyền cùng lịch sử và hiện nay vẫn chiếm được cảm tình, tín nhiệm của khách hàng trong nước và ngoài nước, kể cả những khách hàng là người khó tính nhất.

Trở lại với vị thần được thờ tại đình, theo thần phả của dòng họ Bùi ở thôn Quất Động thì: “Cụ Lê Công Hành vốn là người họ Mạc. Năm 1546, Mạc Phúc Hải mất, con là Mạc Phúc Nguyên mới 2 tuổi lên ngôi. Bấy giờ triều đình có ông Phạm Tử Nghi định đưa Mạc Chính Trung lên ngôi, nhưng không được các quan trong triều đồng ý, Mạc Chính Trung bèn làm loạn. Lúc ấy, để đảm bảo tính mạng, bà Bùi Thị Ban (thứ phi của Mạc Phúc Hải) đưa Mạc Phúc Đăng về lánh nạn ở làng Quất Động. Tại đây, Mạc Phúc Đăng sinh con là Mạc Phúc Đề. Năm 1592, nhà Lê khôi phục lại chính quyền ở Thăng Long, để tránh mọi điều phiền nhiễu, con cháu họ Mạc ở Quất Động đổi sang họ Trần là họ bên ngoại.

Lê Công Hành tên thật là Trần Quốc Khái sinh ngày 18 tháng giêng năm Bính Ngọ (1606) tại làng Quất Động. Ông đỗ tiến sĩ đời vua Lê Thần Tông (1637), năm 40 tuổi, triều đình cử ông đi sứ Trung Quốc, vốn là người thông minh, nhạy cảm, ông đã học được kỹ thuật tinh xảo của nghề thêu, nghề làm lọng đưa về nước ta, tạo nên một bước phát triển mới cho nghề thêu ở Việt Nam.

Làm quan dưới triều nhà Lê, tới chức Thượng thư Bộ Công, lại lập được nhiều công trạng nên ông được vua ban quốc tính nhà Lê, kể từ đó ông có tên là Lê Công Hành. Tiến sĩ Lê Công Hành mất ngày 12 tháng 6 năm Tân Sửu (1661), thọ 56 tuổi.

Đình Tú Thị là một công trình kiến trúc cổ, có quy mô không lớn lắm. Nếp nhà ngoài là toà Đại đình, nếp nhà trong là toà Hậu cung - nơi đặt bộ ngai bài vị thờ cụ Tổ nghề thêu Lê Công Hành.

Hiện nay, trong đình còn bảo lưu được một số cổ vật như: ngai bài vị thờ, cửa võng, chuông đồng, hai bia đá thời Nguyễn và một số bức cuốn thư, hoành phi, câu đối, ca ngợi ân đức của vị Tổ nghề, trong đó có câu:

“Hoa quốc văn chương Bắc sứ lưu niên truyền vĩ tích

Giáo dân cẩm tú Nam thiên trung cổ khởi sùng từ”

Nghĩa là:

“Văn bút rạng non sông, sứ Bắc năm nào lưu truyền vĩ tích

Thêu thùa dạy dân chúng, trời Nam muôn thuở sừng sững trời cao”.

Hiện nay, ở làng Quất Động vẫn còn lăng mộ và nhà thờ cụ Lê Công Hành. Hàng năm cứ đến ngày 12 tháng 6 âm lịch, thợ thêu các làng nghề lại về quê hương để tế Tổ. Ở đền Yên Thái (2A phố Yên Thái - Hà Nội), cũng đến ngày 12 tháng 6, các thợ thêu ở Hà Nội lại về Tú Thị đình, làm lễ giỗ cụ tổ Lê Công Hành./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Đình Tú Thị và nghề thêu (quận Hoàn Kiếm)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO