Danh thắng & Di tích Hà Nội

Đình Thạch Cầu (quận Long Biên)

Sơn Dương (t/h) • 06/07/2023 13:40

Đình Thạch Cầu nằm trên địa bàn thôn Thạch Cầu, phường Thạch Bàn, quận Long Biên, Hà Nội.

dinh-thach-cau.jpg
Đình Thạch Cầu

Tấm bia đá dựng trong quán thôn Thạch Cầu tạo năm Vĩnh Hựu thứ 4 (1738) do Quận công Phạm Kiêm Ích soạn, ghi rõ: “Xưa kia sông Nghĩa Trụ chảy qua làng Cầu Bây. Năm đó có một bà Thái phi họ Trịnh bỏ tiền ra xây cây cầu đá bắc qua sông Nghĩa Trụ, cầu gồm 17 chân cột, nhân dân đi lại được thuận tiện. Để ghi nhớ công ơn của bà, dân làng lập bia ghi công đức và đổi tên làng Cầu Bây thành làng Thạch Cầu”.

Theo truyền thuyết ở địa phương thì đình Thạch Cầu thờ Lã Lang Đường - một vị tướng tài ba đã giúp Ngô Quyền đánh dẹp ngoại xâm. Ngô Quyền mất, ông lại phò nhà Đinh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước. Sau khi ông mất, nhân dân thôn Thạch Cầu vô cùng thương tiếc và lập đình thờ ông làm thành hoàng làng.

Tuy nhiên, trong sách Nhà Đinh dẹp loạn và dựng nước của Nhà xuất bản Khoa học xã hội năm 1990, Nguyễn Thanh Việt dẫn truyện Độc Thị hay Nhị Đại vương, do quan Hàn lâm viện Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm Hồng Phúc thứ nhất (1572) thì không thấy tên Lã Lang Đường, mà lại có tích truyện như sau: “... Lại nói Độc Thị hay Nhị Đại vương vốn người Quảng Năng Bắc quốc, cha họ Đỗ tên Thạc, mẹ Trần Thị Thọ, gia đình làm việc tốt... đến ngày 12 tháng 5 năm Mậu Tý sinh một cậu con trai đặt tên là Cảnh Thạc. Năm 26 tuổi, ông cùng bọn Nguyễn Thư Tiệp, Phạm Bạch Họ, Lý Khuê, Nguyễn Khoan, Kiều Công Hãn, Ngô Xương Xí, Lã Tá Đường tất cả 12 người đều tự xưng là 12 sứ quân cát cứ mỗi người một phương. Cảnh Thạc cũng tự xưng là một sứ quân, đi tới phía nam phò giúp Ngô Vương Quyền đến khi Ngô Vương qua đời, họ mỗi người một nẻo”.

Như vậy, trong thần tích Độc Thị hay Nhị Đại vương có nhắc đến Lã Tá Đường là một trong 12 sứ quân thời Đinh. Như vậy, có thể Lã Lang Đường là Lã Tá Đường được nhắc đến trong câu chuyện này. Việc thờ các sứ quân thời Đinh khá phổ biến vì khi xây dựng địa bàn cát cứ, các sứ quân rất chú ý chăm lo cho dân trong khu vực mình cai quản, từ việc mở mang làng xóm đến phát triển nông nghiệp. Do đó, việc làng Thạch Cầu thờ Lã Lang Đường (hay Lã Tá Đường) là điều dễ hiểu.

Đình Thạch Cầu toạ lạc trên một khu đất rộng cao ráo và thoáng đãng, ngay đầu làng, phía trước đình là một ao sen nhỏ, nay có dựng một cây cầu cong cong dẫn ra đài lục giác ở giữa ao. Hai bên cổng đình là cây đa và cây đề cổ thụ tạo nên vẻ đẹp thâm nghiêm cho cảnh quan di tích.

Ngoài những di vật cổ đặc trưng, đình Thạch Cầu còn có một bộ sưu tập phong phú về chất liệu và đa dạng về chủng loại như: cờ thần, bát bửu, 1 bia đá nhỏ (40 x 60cm) đã bị thời gian làm phai mờ chữ (không đọc được), 2 bức đại tự sơn son thếp vàng ghi dòng chữ: “Thánh cung vạn tuế” và “Thượng đẳng anh linh”. Đặc biệt đôi câu đối ở toà Đại đình ghi lại công ơn của vị tướng Lã Lang Đường giúp nhà Đinh dẹp loạn:

Dực bảo trung hưng thiên cổ tự,

Hoà đao mộc lạc trấn nam phương.

Tạm dịch:

Ghi nhớ công ơn người tướng xưa,

Dùng đạo gỗ trấn giặc phương nam.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đình Thạch Cầu là căn cứ của du kích, với nhiều chiến công chặn đánh địch ở đường 5, cắt đứt giao thông giữa sân bay Gia Lâm xuống Hải Phòng. Tại đây, trong trận càn năm 1947 giặc Pháp đã bị du kích địa phương đánh trả quyết liệt. Vì vậy, đình Thạch Cầu còn là một địa điểm ghi dấu những sự kiện cách mạng kháng chiến diễn ra ở địa phương.

Đình Thạch Cầu đã được Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 2007./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
  • Đình Thạch Lỗi (huyện Sóc Sơn)
    Đình Thạch Lỗi là tên thường gọi của di tích theo tên thôn Thạch Lỗi. Tên nôm cổ xưa gọi là làng Luổi. Di tích hiện nay thuộc thôn Thạch Lỗi hay Thạch Cốc, xã Thanh Xuân, huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội.
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam”
    Tối ngày 13/11, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Thủ đô Hà Nội, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam” (1076 - 2026) với chủ đề “Tinh hoa đạo học”.
  • “Giữ trọn lòng son”- kể câu chuyện tình yêu, niềm tin và sức mạnh của lòng yêu nước
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”. Lễ khai mạc trưng bày diễn ra ngày 18/11 tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, số 1 phố Hỏa Lò, phường Cửa Nam, TP Hà Nội.
  • Sáng tỏ hơn giá trị lịch sử, tư tưởng của Quốc Tử Giám trong tiến trình phát triển đất nước
    Sáng 12/11, tại Thành ủy Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”. Đây là một trong các hoạt động trọng điểm trong dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).
  • Học sinh TP Huế thi kể chuyện “Thiếu nhi với Bác Hồ”
    Để kết nối di sản với trường học, giúp học sinh tiếp nhận tri thức lịch sử, văn hóa bằng những trải nghiệm trực quan, sinh động và gần gũi, Ban Quản lý Di tích và Bảo tàng Hồ Chí Minh tổ chức thi kể chuyện “Thiếu nhi với Bác Hồ” cho các em học sinh 14 trường học tại TP Huế.
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
  • [Podcast] Tản văn: Những cô hàng xén bây giờ ở đâu?
    Sớm mai, khi mà trời mới tảng sáng, có khi còn cả giăng với sao, có khi thì mờ sương chả rõ mặt người, người làng này, làng kia đã cùng đi chợ sớm. Ai cũng mong những bán sớm mua sớm cho chọn được hàng ưng ý. Có những khi mưa gió, áo tơi, nón che không nhận ra nhau...
Đình Thạch Cầu (quận Long Biên)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO