Danh thắng & Di tích Hà Nội

Nhà thờ danh y Nguyễn Hữu Đạo (quận Bắc Từ Liêm)

Sơn Dương (t/h) • 15:25 27/04/2023

Di tích Nhà thờ danh y Nguyễn Hữu Đạo (Thái y miếu) nằm ở Cổ Nhuế, quận Bắc Từ Liêm, Thành phố Hà Nội.

Nguyễn Hữu Đạo quê ở thôn Đống, Cổ Nhuế, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Theo tộc phả và các bản sắc phong cùng các tài liệu văn tự còn lưu giữ được tại nhà thờ ông hiện nay thì: Nguyễn Hữu Đạo là một danh y có công đóng góp cho sự nghiệp y học nước nhà.

Nguyễn Hữu Đạo là một người học giỏi song không ra làm quan mà đi vào nghiên cứu y thuật, tài năng của ông sớm được trọng dụng. Ông được vua Lê Hiển Tông cho gọi vào cung chữa bệnh cho hoàng hậu và phong chức “Thái y viện thượng ngự”. Sau đó, theo Hoàng Ngũ Phúc phục vụ việc đánh dẹp hai sứ Thuận Quảng và được phong nhiều chức tước.

Vì có nhiều công lao được triều đình thưởng chức “Huấn khoa” rồi được thăng “Tướng sĩ thứ lang y học huấn khoa phủ Trường Khánh”. Đạo sắc thứ hai đề ngày 21 tháng tư năm Cảnh Hưng thứ 47 (1786) cho biết: Ông là danh y nổi tiếng, có công lao trong việc trông nom sức khoẻ cho gia thần, chăm chỉ công việc làm thuốc ở Thái y viện nên được thăng chức “Tiến công thứ lang Thái y viện lương y chính hạ”; rồi lại được thăng Mậu Lâm.

Khi về già, ông xin nghỉ hưu tại quê nhà. Nói là nghỉ, nhưng vẫn bốc thuốc, đi thăm bệnh nhân không lấy tiền. Triều đình vẫn thường đem xe ngựa về đón ông ra Kinh đô để bắt mạch, bốc thuốc cho các hoàng hậu, hoàng tử, công chúa trong cung cấm. Có lần vua về thăm ông tại quê nhà, thấy ông làm quan mà sống trong cảnh bần hàn, vua hỏi: “Làm quan mà ông liêm khiết thì con cháu thế nào? Ông đáp: Thần có ruộng, con cháu cấy cầy đủ ăn, thần cần nhiều sách, chúng có học, lại theo hầu vua, và cần nhất là có ơn với dân, thần không cần giàu”. Nhà vua nói: “Khanh ở quan mà liêm khiết quá, nhà như chùa, trẫm khó nói quá”.

Vua về triều bèn phát 3.000 quan tiền, giao cho một văn quan xem đất, cắm hướng nhà, một quan võ làm đốc công, đem ba con voi đến đắp nền làm nhà cho ông, hẹn 100 ngày phải xong. Ngôi nhà của ông được xây bằng gạch Bát Tràng, có 36 cột gỗ đỡ mái. Khi ông mất ngôi nhà được sử dụng làm nơi thờ cúng.

Trải qua những biến động của lịch sử, mưa nắng và chiến tranh đã làm ngôi nhà cũ bị sập đổ. Trên nền cũ con cháu ông đã xây lại một nhà thờ nhỏ lấy tên là: “Thái y miếu”.

Tại Thái y miếu hiện còn nhiều đôi câu đối có bài thơ mừng tặng, khắc trên gỗ, được giữ gìn cẩn thận. Đáng chú ý là bài thơ của vua Lê Hiển Tông (1740 - 1786) ban cho ông có nội dung như sau:

Âm Hán Việt:

Xa tiền, sở trí lục mao nghề
Thục đoán sinh ca tiểu lộng đề
Đại phụ xuân thâm hoa tan tịch
Tiền hồ phong tống nguyện đông tê
Giang Sơn thắng khí quy long nhân
Châu khổn nhàn du sách mã đề
Nhật tử thiên môn hồi có hậu
Hương phiêu quế phụ ảnh cao đê

Tạm dịch:

Xa tiền đưa đón vui trẻ già
Nhạc sáo theo sau rộn tiếng ca
Tuổi cao sức yếu cần thuốc bổ
Tiền hồ hiệu nghiệm tựa xuân về
Non nước nơi đây phong cảnh đẹp
Thong thả nhàn vui tìm mã đề
Vị thuốc thiên môn lòng ưu ái
Quốc phụ hương thơm ngát lẫy lừng.

Trong nhà thờ (Thái y miếu) còn lưu giữ nhiều hiện vật quý liên quan đến cuộc sống của lương y Nguyễn Hữu Đạo như: 1 hương án, 1 hoành phi, 4 câu đối, 3 long ngai, 1 y môn, 3 biển gỗ, một đôi nghê đỡ giá văn sơn son thếp vàng có niên đại nghệ thuật thế kỷ XVIII (?). Đền còn 1 tộc phả, 2 sắc phong năm Cảnh Hưng thứ 3 (1728) và Cảnh Hưng thứ 47 (1786), 7 cuốn sách thuốc.

Đền Thái y đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử lưu niệm danh y Nguyễn Hữu Đạo năm 1994./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Tọa đàm Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại
    Chiều 16/11, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội, số 19 phố Hàng Buồm (Hà Nội), diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại”.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Xã Hòa Xá lan tỏa giá trị Ngày hội đại đoàn kết gắn với chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Hòa Xá (TP Hà Nội), 12/12 thôn trên địa bàn xã đã hoàn thành tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Đặc biệt, tối 18/11, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Xá tổ chức đêm văn nghệ Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026).
  • 4 bước đăng ký thành công vé chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam"
    Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam" chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Chương trình có sự tham gia của khoảng 3.000 nghệ sĩ, diễn viên, dự kiến thu hút khoảng 50.000 khán giả, trong đó dành 38.000 vé miễn phí phục vụ công chúng.
Đừng bỏ lỡ
Nhà thờ danh y Nguyễn Hữu Đạo (quận Bắc Từ Liêm)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO