Đình Mai Dịch (quận Cầu Giấy)

Mai dịch có lịch sử tạo dựng và phát triển từ lâu đời. Đình Mai Dịch là cách gọi tên theo địa danh làng. Làng Mai Dịch xưa vốn là phần đất Dịch Vọng, sau mới tách thành làng riêng biệt. Vào thế kỷ XVIII, Mai Dịch thuộc huyện Từ Liêm, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Cuối thế kỷ XIX, Từ Liêm thuộc phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông. Từ năm 1961, Từ Liêm thuộc thành phố Hà Nội và từ tháng 9/1997, Từ Liêm tách ra thành huyện Từ Liêm và quận Cầu Giấy. Đình Mai Dịch thuộc số nhà 36 - 38, đường Hồ Tùng Mậu, phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Sở dĩ Lý Phật Tử được dân làng Mai Dịch tôn làm Thành hoàng làng bởi vùng đất Từ Liêm là một địa bàn chiến lược quan trọng, nơi phát tích của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc do Lý Nam Đế phát động.

Giữa một vùng đô thị mới phát triển, ồn ào náo nhiệt, khu di tích đình Mai Dịch vẫn bề thế, trang nghiêm với các kiến trúc cổ truyền, được bố cục theo một mặt bằng truyền thống: Ngôi đình quay hướng nam, gồm có toà Đại đình, Phương đình và Hậu cung; phía trước là một khoảng sân rộng; ngoài cùng, sát hè phố là một Nghi Môn, cùng nằm trên trục “Thần Đạo”.

Nghi môn, một công trình đầu tiên, thường thấy khi vào một khu di tích - kiến trúc dạng đình. Công trình này xây dạng trụ biểu với 4 trụ có tiết diện vuông khá lớn, được đắp trang trí tỉ mỉ, công phu, đẹp mắt.

Toà Đại Đình là một nếp nhà 5 gian, khung gỗ, mái lợp ngói ta, xây tường hồi kiểu “bít đốc tay ngai”; mặt trước là dãy cửa khuôn gỗ, bức bàn; mặt sau để thông với Phương đình ở gian giữa và lối đi vào Hậu cung ở hai gian bên.

Phương đình tiếp liền phía sau Đại đình, là một kiến trúc gỗ kiểu “chồng diêm” - 2 tầng 8 mái, xinh xắn, có mặt bằng hình vuông, mỗi cạnh chỉ rộng tương đương gian chính của Đại đình.

Sau Phương đình là toà Hậu cung (Cung cấm), nơi toạ lạc của vị Thần hoàng làng. Đây là một nếp nhà 3 gian, có kiểu dáng và kết cấu các bộ vì tương tự như ở Đại đình nhưng nhỏ và thấp hơn, có tường bao 3 mặt. Phía trong cung, trên bộ vì gian giữa, cả hai bên các bức cốn, có chạm nổi mặt hổ phù lớn; nền nhà được lát bằng gạch Bát Tràng và xây bệ thờ, nơi đặt long ngai, bài vị đức thánh và các đồ tự khí khác.

Đình Mai Dịch được khởi dựng hơn 2 thế kỷ. Tại đình, ngoài cuốn Thần phả cho biết sự tích của Thần hoàng làng, còn 9 đạo sắc phong của 3 vương triều: Lê, Tây Sơn và Nguyễn. Trong đó, 1 đạo sắc có niên đại Chiêu Thống nguyên niên (1785), 1 đạo sắc niên hiệu Quang Trung ngũ niên (1794), số còn lại thuộc thời Nguyễn.

Hàng năm, cứ đến ngày 12 tháng hai âm lịch, dân làng Mai Dịch lại mở hội tại đình. Sinh thời, Lý Phật Tử là người có công, cùng với Lý Bôn chống giặc ngoại xâm. Tinh thần đó, công lao đó luôn được ghi nhận và khi mất đi, ông được tôn thành Phúc thần, người bảo hộ, phù trì cho cuộc sống tinh thần của cư dân làng Mai Dịch, một địa bàn quan trọng, nơi xuất phát của cuộc khởi nghĩa giành độc lập dân tộc cách đây 15 thế kỷ.

Đình Mai Dịch đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1995./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01