Chuyển động Hà Nội

Luật Thủ đô: Nắm cơ chế đặc thù để bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử Hà Nội

Phạm Quỳnh • 19:39 03/05/2025

UBND Thành phố Hà Nội đã xây dựng Nghị quyết cụ thể hóa Khoản 3, 4 Điều 21 của Luật Thủ đô 2024. Và Nghị quyết Ban hành Danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa; danh mục ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử, danh mục công trình kiến trúc có giá trị để phục hồi, bảo vệ, phát huy giá trị trên địa bàn thành phố vừa được HĐND Thành phố Hà Nội quyết nghị tại kỳ họp thứ 22.

Hà Nội là Thủ đô, là trung tâm văn hóa, chính trị và kinh tế của đất nước, đồng thời là là nơi chứa đựng số lượng lớn các di sản văn hóa, lịch sử và kiến trúc độc đáo với hơn một ngàn năm lịch sử. Tuy nhiên, trước áp lực của quá trình đô thị hóa nhanh chóng và các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, nhiều di sản, di tích, công trình kiến trúc có giá trị đang bị xuống cấp, thậm chí có nguy cơ mất đi.

hoang-thanh-34.jpg
Cán bộ, phóng viên Tạp chí Người Hà Nội tham quan cổng Đoan Môn khu Di sản văn hóa thế giới Hoàng thành Thăng Long. Theo Nghị quyết ban hành Danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa của HĐND Thành phố, Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long thuộc Phụ lục 1-a Di sản văn hóa vật thể.

Ý thức được các vấn đề nói trên, trong thời gian qua, căn cứ các quy định của pháp luật, Thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều danh mục di sản, di tích, các công trình kiến trúc có giá trị có tính pháp lý tại các Nghị quyết của HĐND, các quyết định của UBND Thành phố cũng như tiếp nhận các quyết định xếp hạng các di tích, di sản cấp quốc gia để bảo vệ và phát huy, tuy nhiên các danh mục vẫn còn phân tán, không có danh mục tổng hợp cụ thể, nhiều danh mục chưa công bố công khai, khó tra cứu và thiếu tính hệ thống.

Việc Luật Thủ đô 2024 được ban hành, trong đó quy định HĐND Thành phố ban hành Danh mục quy định tại Khoản 3, 4 Điều 21 là một trong những định hướng phù hợp trong việc hệ thống, nhất thể hóa danh mục. Đây cũng là cơ chế đặc thù để Hà Nội bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử Thủ đô trong đời sống đương đại, hiện thực hóa mục tiêu mà Bộ Chính trị đã đặt ra tại Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022.

Ngoài ra, trong thời gian vừa qua, một số quy định của pháp luật mới được ban hành như: Luật Kiến trúc năm 2019, Luật Di sản văn hóa năm 2024 (thay thế Luật Di sản văn hóa năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa năm 2009) cũng có các tác động đến sự cần thiết xây dựng danh mục các di tích, di sản, công trình kiến trúc có giá trị của Thành phố. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một danh mục tổng hợp, hệ thống, khoa học về các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa; danh mục ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử, danh mục công trình kiến trúc có giá trị cần bảo vệ, phục hồi, phát huy giá trị trên địa bàn thành phố Hà Nội trở thành yêu cầu cấp thiết.

Nghị quyết Ban hành Danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa; danh mục ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử, danh mục công trình kiến trúc có giá trị để phục hồi, bảo vệ, phát huy giá trị trên địa bàn thành phố Hà Nội (Đợt 1) thực hiện khoản 3, khoản 4 Điều 21 của Luật Thủ đô 2024) gồm 3 điều.

Trong đó, Điều 1 ban hành Danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa; danh mục ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử, danh mục công trình kiến trúc có giá trị để phục hồi, bảo vệ, phát huy giá trị trên địa bàn thành phố Hà Nội (Đợt 1).

Theo khoản 1 thuộc Điều 1 Nghị quyết trên, danh mục di tích tiêu biểu do UBND thành phố Hà Nội quản lý, gồm 10 di tích; danh mục di tích được công nhận di tích Quốc gia đặc biệt có 22 di tích; Danh mục các di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia: 1.164 di tích; danh mục các di tích đã được xếp hạng cấp Thành phố: 1.600 di tích; Danh mục di tích cách mạng kháng chiến đã được xếp hạng: 46 di tích. Danh mục địa điểm gắn biển lưu liệm sự kiện cách mạng kháng chiến: 354 điểm; danh mục bảo vật Quốc gia đã được công nhận: 34 bảo vật; Danh mục Làng cổ: 2 làng cổ.

Khoản 2. “Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể” của Điều 1 Nghị quyết, cho biết danh mục di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh: 6 di sản; Danh mục di sản văn hóa được ghi danh vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia: 42 di sản. Danh mục Làng nghề, Làng nghề truyền thống và Nghề truyền thống tiêu biểu Hà Nội: 182 làng nghề, 54 làng nghề truyền thống, 7 nghề truyền thống.

van-mieu-4-.jpg
Các em học sinh tham gia chương trình giáo dục di sản tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám là 1 trong 10 di tích thuộc Phụ lục 1-a Di sản văn hóa vật thể theo Nghị quyết ban hành Danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa của HĐND Thành phố.

Khoản 3. “Danh mục các ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử” của Điều 1 của Nghị quyết, quy định các tuyến phố trong Khu phố cổ Hà Nội thuộc phạm vi bảo vệ, tôn tạo cấp I: 21 tuyến phố; cấp II: 40 tuyến phố. Các đoạn tuyến phố thuộc Khu phố cũ Hà Nội của tuyến phố có nhiều biệt thự có giá trị kiến trúc đặc biệt: 16 đoạn tuyến phố; các đoạn tuyến phố thuộc Khu phố cũ Hà Nội của tuyến phố có nhiều biệt thự có giá trị kiến trúc đáng chú ý: 11 đoạn tuyến phố.

Khoản 4 “Danh mục các công trình khác có giá trị kiến trúc” quy định danh mục công trình kiến trúc nhà truyền thống, nhà cổ, nhà phố trong Khu phố cổ Hà Nội: 209 công trình có giá trị đặc biệt và 318 công trình có giá trị đáng chú ý. Danh mục biệt thự cũ được xây dựng từ trước năm 1954 có 222 biệt thự xếp nhóm I và 356 biệt thự xếp nhóm II. Danh mục công trình kiến trúc công cộng được xây dựng từ trước năm 1954, gồm 40 công trình có giá trị đặc biệt và 33 công trình có giá trị đáng chú ý.

Việc HĐND Thành phố Hà Nội đã có Nghị quyết ban hành Danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa; danh mục ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử, danh mục công trình kiến trúc có giá trị để phục hồi, bảo vệ, phát huy giá trị trên địa bàn thành phố Hà Nội (Đợt 1) không chỉ cụ thể hóa quy định của Luật Thủ đô 2024, mà hơn hết đây là một trong các biện pháp bảo tồn các di sản có giá trị của Thành phố, phát huy giá trị văn hóa, nghệ thuật kiến trúc, thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế, giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng./.

Khoản 3, Điều 21 của Luật Thủ đô 2024 quy định các khu vực, di tích, di sản, công trình được tập trung nguồn lực để bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa, như: Khu vực Ba Đình; Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bảo tàng Hồ Chí Minh; Di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các di sản văn hóa khác được UNESCO công nhận là di sản văn hóa...; Khu di tích Cổ Loa; Khu vực Hồ Hoàn Kiếm, khu vực Hồ Tây; Phố cổ, làng cổ, làng nghề, làng có nghề truyền thống tiêu biểu...

Khoản 4, Điều 21 Luật Thủ đô 2024 quy định HĐND Thành phố ban hành danh mục các khu vực, di tích, di sản, công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa quy định tại khoản 3 Điều này; danh mục ô phố, tuyến phố đặc trưng, có giá trị văn hóa, lịch sử, danh mục công trình kiến trúc có giá trị để phục hồi, bảo vệ, phát huy giá trị; quy định việc lập hồ sơ quản lý công trình kiến trúc có giá trị, việc hỗ trợ cá nhân, tổ chức cải tạo, bảo vệ khu vực, công trình kiến trúc có giá trị có nhiều chủ sở hữu.

Bài liên quan
  • Hà Nội vận dụng Luật Thủ đô để người có công được hưởng chính sách hỗ trợ đặc thù
    Xây dựng các văn bản thi hành Luật Thủ đô 2024 là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đã, đang được Thành phố Hà Nội triển khai thực hiện quyết liệt thời gian qua. Trong đó, Hà Nội hướng tới ban hành Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đặc thù đối với người có công với cách mạng và thân nhân người có công đang hưởng trợ cấp hằng tháng của Thành phố Hà Nội.
(0) Bình luận
  • Phường Cửa Nam phát huy sức mạnh đại đoàn kết, khơi dậy nguồn lực văn hóa trong kỷ nguyên mới
    Sáng 15/11, tại Trường THCS Ngô Sĩ Liên (số 27-29 phố Hàm Long), UBND và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam phường Cửa Nam long trọng tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Sự kiện không chỉ là dịp ôn lại truyền thống vẻ vang của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam mà còn khẳng định vai trò nền tảng tinh thần của văn hóa trong tiến trình xây dựng cộng đồng đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình.
  • Xã Thanh Oai tổ chức Ngày hội văn hóa - thể thao hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), xã Thanh Oai (TP Hà Nội) tổ chức tổ chức “Ngày hội không gian văn hóa – thể thao xã Thanh Oai năm 2026” với chuỗi hoạt động phong phú, hấp dẫn, tạo không gian giao lưu, trải nghiệm, kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp trong đời sống Nhân dân.
  • Phường Cầu Giấy: Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, tôn vinh giá trị văn hóa Việt Nam
    Hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam, ngày 14/11, phường Cầu Giấy tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại khu vực cụm di tích Đình An Hòa và Chùa Báo Ân, trong không khí vui tươi, phấn khởi với nhiều hoạt động phong phú, ý nghĩa, góp phần phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa, di sản truyền thống trên địa bàn.
  • Phường Hai Bà Trưng: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết từ mỗi khu dân cư
    Sáng 14/11, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 phường Hai Bà Trưng.
  • Hà Nội treo cờ Tổ quốc mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thành phố Hà Nội yêu cầu lãnh đạo UBND các phường, xã chịu trách nhiệm đôn đốc, nhắc nhở và kiểm tra tình hình treo cờ Tổ quốc tại từng khu dân cư.
  • Phường Hoàn Kiếm: Làm chủ trí tuệ nhân tạo để nâng tầm chất lượng phục vụ nhân dân
    Sáng 13/11, UBND phường Hoàn Kiếm tổ chức tọa đàm chuyên đề “Ứng dụng AI và công nghệ số trong công việc - Từ trải nghiệm thực tiễn đến nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ”. Qua những câu chuyện người thật, việc thật trải rộng từ công tác tư pháp, giáo dục đến văn hóa - nghệ thuật và di sản, diễn đàn đã khẳng định bước chuyển mình thực chất của chính quyền cơ sở trong việc lấy công nghệ làm trợ lực để phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Luật Thủ đô: Nắm cơ chế đặc thù để bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO