Tản văn

Hạ giới tròn trăng

Tản văn của Mộc Nhiên 07:57 04/11/2025

Ấu thơ tôi đã bao lần cuộn tròn say giấc bên chiếc chiếu cói in hoa trải giữa sân nhà vằng vặc màu trăng chín. Khoảnh khắc êm đềm ấy mang theo lời cha kể về muôn chuyện huyền bí của nhân gian, có lời giải mã vô tận, mênh mang cho câu thách hỏi tôi vẫn thường háo hức: “Con đố cha đoán được, mặt trăng có tự bao giờ!”. Nhiều năm ròng, tôi vẫn thổn thức khi nhớ về những giấc mơ, về những ngả rừng đêm thâm u, những miền biển miền sông thắt lại rồi phình ra một màu đen sẫm, những vùng đất đá lởm chởm và hỗn độn buổi sơ khai…

image-01-.jpg

Khung cảnh ấy bỗng xuất hiện một vầng sáng lấp lánh tỏa chiếu rộng dài xua tan nỗi mịt mùng đêm hồng hoang của trời đất.
Ngày con người xuất hiện thì vầng sáng ấy mới thực sự được nâng niu hồi đáp bởi hai tiếng tròn trịa là Mặt trăng. Quê tôi ví trăng như cuốn lịch treo giữa trời nhắc người làm nông khẽ lật giở từng ngày để đoán được mùa màng làm lụng. Trăng vằng vặc nghe tiếng đồng đêm thì thầm hát, là lời lúa thơm ngát, tiếng gàu sòng tất bật vơi đầy sóng sánh trăng.

Làm ruộng tháng Năm, coi rằm tháng Tám
Trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa
Trăng mọc giữa trời, lúa đầy sân phơi…

Tôi đã thấy ánh trăng ú òa tươi vui bên song cửa đêm, nô đùa chạy nhảy khắp sân thềm, rồi vằng vặc sáng bừng con ngõ tối. Ở đâu trăng cũng an nhiên tỏa sáng, chẳng đoái hoài những tạp niệm hèn sang. Trăng gieo cảm xúc, nuôi dưỡng muôn áng thơ văn trữ tình đẹp đẽ, muôn khúc nhạc lời hát da diết lắng sâu, những bức vẽ nhẹ nhàng mà thoát tục. Trăng lắng nghe tiếng con trẻ nô đùa, tiếng người già kể chuyện, nghe trái tim bao người nguyện ước… Trăng tan trong chén trà, cho cha nhấp khà tới mấy hồi thích thú. Trăng chuốt mượt làn tóc mẹ rối vì búi vội chưa kịp chải cả ngày. Trăng sà vào lòng bà như làm nũng hít hà hương trầu còn ngan ngát thơm say. Bên ô cửa đầy trăng, mùi sách vở thơm tho vấn vít cùng tôi đến trường ngày mới.

Người ta bảo chỉ cần ngắm nhìn về phía trăng thì niềm vui đầy ắp nhân lên và nỗi buồn được vỗ về dịu xoa rồi tan vào thăm thẳm. Đôi khi chỉ nhìn thấy ánh trăng nơi xứ người, ánh trăng trên đường xa… thì nỗi buồn trong người lữ khách tha hương lại hóa những cung bậc yêu thương thổn thức. Bao lần trăng tròn rồi khuyết nhưng chưa từng vụt tắt bỏ lại trời đêm. Trăng luôn giữ trong mình một lẽ sáng bền bỉ thuần khiết dẫu bão bùng giông tố ngàn năm rình rập. Thương những đốm nâu, những vệt sẫm màu hằn trong lòng trăng cả ngàn đời mà trăng vẫn lung linh tỏa sáng. Trăng làm tôi mường tượng những vết đồi mồi bám chặt trên má mẹ và vết chai sần dày đặc trên tay cha để chắt chiu những thứ mượt mà cho đàn con hạnh phúc.

Mùa trăng rằm luôn là mùa trăng đặc biệt nhất, mùa hạ giới rộn ràng tận hưởng phút thanh nhàn nghỉ ngơi sau những ngày mưu sinh vất vả. Ánh trăng tỏa chiếu những nỗi niềm ước mơ, những dự định đợi chờ, những khoảnh khắc người người sum vầy thân thương ấm áp. Bầu trời đêm sáng bừng viên mãn. Trăng hạnh phúc nhìn hạ giới bày tiệc khao trăng. Này bánh nướng bánh dẻo vuông tròn ướp ủ hương vị dân gian tượng trưng cho tình trời, nghĩa đất và lòng người mãi keo sơn bền chặt. Đây trái bưởi tròn xoe phớt vàng như khuôn trăng thơm kiều diễm. Này nải chuối vút cong như bàn tay đan nhau mà hứng trọn ánh rằm thanh sạch. Những quả lựu đỏ rực ấp ủ ngọt ngào những ước vọng bình an và sum suê phúc lộc. Những quả hồng đỏ mọng như niềm vui tươi đang chín mọng trên mắt môi ai cười. Những viên kẹo rộn rã sắc màu quây quần bên nhau, dưới trăng càng thêm lấp lánh.

Ánh đèn lồng bền bỉ như niềm ước vọng lâu dài một cuộc sống ấm no. Đèn ông sao lung linh trọn vẹn ngũ hành và thắp lên những ước mơ hy vọng tươi đẹp. Đèn kéo quân rực sáng, soi tỏ những bóng dáng và thanh âm của lịch sử về truyền thống yêu nước thương nòi đang vọng về hôm nay và ngày sau còn mãi. Đám trẻ nô nức mớ ba mớ bảy rong đèn đi khắp đường làng vằng vặc ánh trăng. Trăng phấn khởi vàng trong ánh vàng. Một vùng sáng rực hoà quyện mặt đất lẫn trời cao. Những chiếc đèn của hạ giới thắp lên, tâm tình người nơi này sáng thêm như bày tỏ lòng hàm ơn ánh trăng cho cuộc sống thêm dịu ngọt thanh bình. Trăng là ánh sáng soi đường, xua tan u tối lầm than, ươm gieo những điều thiện lành trong ước vọng.

Tôi thèm được nằm trên chiếc chiếu hoa bên khoảng sân trước nhà để ngắm những đêm trăng dịu ngọt. Muốn được gối vào lòng mẹ êm ru, muốn chìm vào những giây phút lim dim khi nghe cha kể chuyện xưa huyền bí. Nhưng kìa, trăng đêm nay vẫn vằng vặc hệt những mùa xưa cũ. Trăng làm sống dậy trong tôi những kỷ niệm thiêng liêng nơi mái nhà xưa an ấm. Trăng soi sáng những ngả đường phía trước vời vợi âm u. Vẫn là trăng từ thuở hồng hoang, vẫn là trăng nhân hậu dịu dàng, vẫn là trăng bên người mà tri kỷ. Trăng đã trao ánh sáng màu nhiệm ngọt ngào cho muôn nơi và tới muôn người vậy mà trăng vẫn vẹn tròn như tái sinh kỳ diệu. Lòng trăng tròn đầy đẹp quá. Những cánh rừng đã nở hoa trăng, những dòng sông dát vàng lấp lánh, con sóng biển ngoài khơi rạng rỡ, sỏi đá hiền nằm gối tựa bên nhau.

Kìa tiếng trống thùng thình rộn rã, kìa bóng lân uyển chuyển lắc lư, kìa ông Địa cùng chú Tễu lạc quan dí dỏm yêu đời, kìa ánh đèn dẫn đàn em phấn khởi nô nức. Nào cùng phá cỗ, nào cùng vui trăng, ơi chú Cuội, ơi chị Hằng. Những vầng trăng đang dịu dàng trên khuôn mặt người là vầng sáng từng đầy từng vơi, từng tròn từng khuyết trong cuộc đời nhưng chưa bao giờ vụt tắt. Những vầng trăng hạnh phúc giữa miền hạ giới tròn trăng./.

Bài liên quan
  • Ông cháu Chích Chòe
    Chích Chòe rũ mình, rỉa lông, rỉa cánh. Nó thích thú chải chuốt bộ trang phục bóng bẩy của mình. Khoái chí, anh chàng ngẩng cao đầu, cất tiếng hót trong vắt giữa trời xuân.
(0) Bình luận
  • Dưới gốc cây thanh trà
    Tháng sáu về mang nắng gió rải đều trên khắp con đường, ngõ xóm, tôi mon men chân trần đi trên đám cỏ non dẫn vào khu vườn kí ức, ở đó, đám cây thanh trà đang rộ, quả vàng chín mọng, căng mình dưới lớp lá xanh đậm. Mùa này là mùa của những dư vị thanh thanh nơi đầu lưỡi, tôi có thể thả mình vào nơi mát mẻ của khu vườn, nghe tiếng ve thao thiết gọi hè. Những quả thanh trà được tưới đẫm nước, lấp lánh vàng, căng mọng, chỉ chờ tay người hái.
  • Chiều hạ vàng
    Nhắc đến sắc vàng, dễ thường người ta lại nghĩ đến mùa thu, mùa của làn gió heo may với những nắng vàng, lá vàng... đã trở thành những ước lệ kinh điển như thể “con nai vàng ngơ ngác/ Đạp trên lá vàng khô” (Lưu Trọng Lư), “Ô! hay buồn vương cây ngô đồng/ Vàng rơi, vàng rơi thu mênh mông” (Bích Khê)…
  • Thương giậu tầm xuân
    Chiều chầm chậm rơi trước hiên nhà, nhìn nắng nghiêng qua hàng rào đã cũ, tôi lại nhớ đến giậu tầm xuân của những ngày xưa ấy. Không kiêu sa rực rỡ như hồng, tầm xuân như loài hoa dại chỉ lặng lẽ leo lên bờ rào, nương vào từng mắt lưới kẽm, từng cọc tre mảnh, mà nở những chùm hoa nhỏ xíu.
  • Ký ức tháng Tư
    Tháng Tư lại về. Với người lính, đó không chỉ là một tháng trong năm mà là tháng của ký ức, của những tiếng gọi từ quá khứ vọng về. Mỗi khi tháng Tư chạm ngõ, lòng chúng tôi lại dậy lên những âm thanh cũ: tiếng bước chân hành quân, tiếng võng kẽo kẹt giữa rừng, tiếng hát lạc trong gió núi. Và trên hết, đó là ký ức về ngày đất nước thống nhất - ngày mà bao máu xương, bao tuổi trẻ đã hóa thành niềm vui chung của dân tộc.
  • Bữa cơm còn một chỗ trống
    Nhà tôi có ba chị em. Tôi là chị cả, dưới là hai em trai. Mỗi người một gia đình, con cái đang tuổi đi học, cuộc sống riêng cũng đủ bận rộn. Nhưng có một điều gần như không thay đổi suốt bao năm: cứ cuối tuần, chúng tôi lại trở về nhà bố mẹ.
  • Hoa tuyết giữa trời cao nguyên
    Mùa xuân, cao nguyên ngập chìm trong nắng. Nắng vàng ươm như mật. Nắng óng ả như tơ. Nắng nồng nàn cháy bỏng. Những giọt nắng ấm áp đánh thức vạn vật sau giấc ngủ dài qua những ngày đông. Cây lá đâm chồi, hoa cỏ rộn ràng khoe sắc. Những bông cà phê cũng cựa mình thức giấc, thắp lên triệu triệu đóa hoa tuyết sáng lấp lóa giữa đất trời cao nguyên.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast] Truyện ngắn: Hơn cả tình yêu
    Hè năm thứ nhất, đang là sinh viên Đại học Xây dựng, theo lời rủ rê của hai cô bạn thân, Hằng đi Sầm Sơn cùng với họ. Vào đến Sầm Sơn, lúc thuê khách sạn, Hằng mới vỡ lẽ, hai cô bạn kia đã có đôi, họ âm thầm sắp đặt sẵn kế hoạch từ trước. Họ gán ghép Hằng với Bắc, một bạn nam cùng lớp vào ở chung phòng. Đêm ấy, Hằng lang thang trên bờ biển, vừa giận bạn, vừa định bụng sẽ không về khách sạn ngủ...
  • Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ
    Từ ngày 21-28/7, Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) sẽ chủ trì tổ chức Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) trên phạm vi toàn quốc. Danh sách các phim được chiếu gồm: "Đừng đốt", "Mùi cỏ cháy", "Những người viết huyền thoại", "Đường xuyên rừng", "Truyền thuyết về Quán Tiên" và "Bình minh đỏ".
  • Hệ giá trị quốc gia và con người Việt Nam nhìn từ tiến trình lịch sử, các văn kiện của Đảng
    TS Vũ Dương Thúy Ngà (nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) cho biết, trong kỷ nguyên mới, việc xây dựng, bảo tồn, phát huy hệ giá trị quốc gia và con người Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, tạo nên sức mạnh tinh thần, bồi dưỡng lòng tự tôn dân tộc cho người Việt, hình thành phẩm cách quốc gia và nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế.
  • Đưa thông tin sai sự thật Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm lên mạng xã hội sẽ bị xử lý nghiêm
    “Thành phố Hà Nội nếu phát hiện, xác minh việc phát tán thông tin sai sự thật Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm trên mạng xã hội thì cá nhân, tổ chức sẽ bị xử phạt theo quy định pháp luật” – bà Nguyễn Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhấn mạnh tại cuộc họp báo thông tin tình hình kinh tế, xã hội 6 tháng đầu năm 2026; nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 do UBND Thành phố Hà Nội tổ chức chiều 10/7.
  • Hiện thực hóa mục tiêu Net Zero phép thử năng lực thực thi của doanh nghiệp trong kỉ nguyên mới
    Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã phối hợp cùng các đơn vị tổ chức Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026” với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero”.
Đừng bỏ lỡ
  • Xây dựng Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam thành tổ hợp du lịch đẳng cấp quốc tế
    Sau khi chính thức được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội quản lý vào tháng 6/2026, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn. Từ một điểm đến phụ thuộc vào ngân sách, nơi đây được định hướng trở thành tổ hợp văn hóa, du lịch và giải trí mang tầm vóc quốc tế, đóng vai trò hạt nhân trong cực tăng trưởng phía Tây của Thủ đô. Chiều ngày 10/7, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đã chủ trì buổi làm việc để định hình dòng chảy phát triển mới cho quần thể di sản này.
  • Ra mắt không gian nghệ thuật quy tụ 3 loại hình di sản xẩm, ca trù và múa rối nước
    Không gian văn hóa CADAO Collective chính thức ra mắt tại số 66 Tô Ngọc Vân (phường Tây Hồ, Hà Nội) với chương trình nghệ thuật đặc biệt quy tụ 3 loại hình di sản tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội gồm xẩm, ca trù và múa rối nước.
  • Triển lãm “Di sản vàng son - Tinh hoa hội tụ”
    Hơn 100 hiện vật/bộ hiện vật độc đáo được chế tác dưới thời Nguyễn được đưa ra triển lãm, giới thiệu đến công chúng từ ngày 10/7 - 9/10 tại điện Long An (03 Lê Trực, phường Phú Xuân, TP Huế).
  • Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ VIII: Tôn vinh sức sáng tạo của thế hệ nghệ sĩ trẻ
    Sáng 10/7, tại Trung tâm Nghệ thuật Đương đại Vincom (VCCA) đã diễn ra Lễ khai mạc Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ VIII - năm 2026. Sự kiện góp phần tôn vinh sức sáng tạo của thế hệ nghệ sĩ trẻ, đồng thời phản ánh những xu hướng mới của mỹ thuật đương đại Việt Nam.
  • Bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số
    Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 269/2026/NĐ-CP ngày 1/7/2026 quy định một số cơ chế, chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số. Nghị định nhằm cụ thể hóa Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị định quy định một số cơ chế, chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số đã mở ra một hành lang pháp lý toàn diện.
  • Festival Thu Hà Nội năm 2026 :“Thu Hà Nội – Hành trình cảm xúc”
    Festival Thu Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thu Hà Nội – Hành trình cảm xúc” được tổ chức để tôn vinh và lan tỏa những giá trị độc đáo của di sản văn hóa, danh thắng, làng nghề và tinh hoa ẩm thực ngàn năm văn hiến của Thủ đô. Sự kiện là đòn bẩy hiệu quả giúp kích cầu du lịch, thu hút du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu, từ đó thúc đẩy ngành du lịch tăng trưởng mạnh mẽ...
  • [Podcast] Tản văn: Bài thánh ca đó còn nhớ không em?
    Đêm đã phủ lên thế gian thứ bóng tối bất tận vô minh. Màu sắc, thanh âm, hình hài của vạn vật vẫn cựa quậy sinh sôi trong những đôi mắt tâm hồn. Chỉ có tâm hồn mới làm cho biết bao thứ ẩn dật trong bóng tối vô minh kia tồn tại và thao thức. Cũng như đêm đang đẩy xuống đời ta thứ thanh âm của Chúa. Những hồi chuông xứ đạo vẫn bay lên trên bầu trời ngan ngát hương hoa. Ở nơi đó em còn nhớ không em, dẫu chỉ là một thánh ca buồn?
  • Triển lãm và trình diễn “Tri thức may, mặc áo dài Huế”, tôn vinh Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia
    Triển lãm và trình diễn “Tri thức may, mặc áo dài Huế” giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của áo dài Huế gắn liền với lịch sử, văn hóa và đời sống của người dân Cố đô, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh Huế - Kinh đô Áo dài Việt Nam.
  • Triển khai đồng bộ các hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới
    Nhằm kịp thời thể chế hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển văn hóa Việt Nam, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký Quyết định số 1189/QĐ-TTg ngày 2/7/2026. Quyết định này đi kèm kế hoạch hành động nhằm triển khai đồng bộ, toàn diện bốn hệ giá trị cốt lõi: hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trên phạm vi cả nước, tạo hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ toàn vẹn chủ quyền văn hóa của dân tộc.
  • Phát động Cuộc thi ảnh "Nghệ thuật Xiếc Việt Nam" lần thứ 2
    Cuộc thi ảnh "Nghệ thuật toàn quốc về Nghệ thuật Xiếc Việt Nam" năm 2026 được tổ chức nhằm tôn vinh vẻ đẹp và những giá trị đặc sắc của nghệ thuật xiếc Việt Nam; tạo sân chơi sáng tạo cho các nhiếp ảnh gia chuyên và không chuyên, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh nghệ thuật xiếc đến đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.
Hạ giới tròn trăng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO