Nhìn lại diện mạo văn học thiếu nhi hôm nay

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS Đặng Hồng Sơn - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho rằng văn học thiếu nhi góp phần ươm mầm, nuôi dưỡng tình người, khơi gợi trí tưởng tượng và thôi thúc khát vọng khám phá thế giới. Những tác phẩm viết cho thiếu nhi là các "khung cửa sổ" quan trọng giúp trẻ em, cũng như những ai từng là trẻ em nhìn ra thế giới, vun đắp ước mơ, niềm tin và những khát vọng đẹp đẽ cho bản thân.

“Văn học thiếu nhi là một bộ phận quan trọng của đời sống văn hóa tinh thần dân tộc. Đó không chỉ là thế giới giải trí dành cho trẻ nhỏ mà còn góp phần định hình nhân cách, vun bồi trí tuệ cho thế hệ tương lai”, PGS.TS Đặng Hồng Sơn khẳng định.

Nhà giáo, nhà nghiên cứu phê bình Bùi Việt Thắng cũng nhấn mạnh vai trò của văn học thiếu nhi, đặc biệt là sứ mệnh “chấn hưng văn hóa đọc” cho thiếu nhi. Nhìn vào số lượng học sinh các cấp hiện nay, ông khẳng định đây chính là dư địa lớn, là chân trời rộng mở cho văn học thiếu nhi phát triển.

Bên cạnh việc khẳng định vị trí, vai trò của văn học thiếu nhi, các diễn giả cũng chỉ ra những khoảng trống của lĩnh vực này hiện nay. Theo Tiến sĩ Trịnh Đặng Nguyên Hương - Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, trẻ em ngày càng ít đọc sách không phải do thiếu sách hay, sách đẹp mà chủ yếu vì các em thiếu những “khoảng lặng” về tâm lý và thời gian để đọc.

Để văn học thiếu nhi phát triển sâu rộng và đến được với đông đảo độc giả hơn, tại tọa đàm các diễn giả cũng đề cập nhiều giải pháp. Theo đó, cần có những chính sách văn hóa nhằm tạo động lực cho văn học thiếu nhi phát triển. Các nhà xuất bản cần thường xuyên tổ chức hội thảo, tọa đàm, các cuộc vận động sáng tác để khuyến khích các tác giả viết cho thiếu nhi. Về phía nhà trường, cần đẩy mạnh các hoạt động văn hóa đọc cho học sinh, đặc biệt là các hoạt động tranh luận, phản biện nhằm khuyến khích các em đến với sách. Báo chí, bên cạnh các bài giới thiệu sách, cũng cần mở thêm các chuyên mục trao đổi, bình luận để đưa văn học thiếu nhi đến gần hơn với đời sống…

Tại tọa đàm, các tác giả đoạt Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất (2023-2025) như Giáp Thị Thùy Dương, Cao Nguyệt Nguyên, Phạm Thu Hà và Nguyễn Hoàng Diệu Thủy đã chia sẻ góc nhìn của những cây bút trẻ đối với văn học thiếu nhi hôm nay, từ cơ duyên đến với sáng tác cho thiếu nhi, hành trình viết cho bạn đọc nhỏ tuổi đến những trăn trở trong việc tạo nên các tác phẩm hấp dẫn, khơi dậy hứng thú đọc sách ở trẻ em.

Tọa đàm “Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ” đặt ra nhiều vấn đề trong tinh thần đối thoại cởi mở giữa các nhà nghiên cứu, phê bình văn học và người viết trẻ. Từ những góc nhìn học thuật và kinh nghiệm sáng tác thực tiễn, tọa đàm góp phần gợi mở những cách nhìn mới, lối kể mới và cảm quan thẩm mỹ mới trong các tác phẩm viết cho trẻ em hôm nay.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng chia sẻ: “Văn học thiếu nhi luôn cần những tiếng nói mới, phù hợp với tâm tư, suy nghĩ và khát vọng của trẻ em hôm nay. Thông qua tọa đàm này, chúng tôi mong muốn có thêm những cuộc đối thoại giữa các chuyên gia, người viết trẻ và bạn đọc, từ đó góp thêm những góc nhìn đa chiều, gợi mở cho những sáng tác văn học thiếu nhi hấp dẫn, thú vị, được các em yêu thích và đón nhận trong thời gian tới”./.