Chủ nhiệm của CLB Tràng An là Nguyễn Thị Ngọc Hà, một cây bút đa năng, riêng về thơ đã là tác giả của 5 tập thơ cùng nhiều giải thưởng văn học. Chị góp cho Tràng An 8 ba bài thơ: Chỉ còn tiếng gió tiễn đưa, Tựa vào nỗi nhớ quê, Giọt buồn trong vắt.

Chỉ còn tiếng gió tiễn đưa là lời kính viếng hương hồn nhà thơ lão thành Trinh Đường. Điệu trầm buồn thấm đẫm bài thơ từ câu đầu đến câu cuối. Nỗi buồn thương tiếc một nhà thơ đã đi xa cũng là nỗi buồn nhân thế. Giai điệu cảm xúc ở đây lại tìm được thể điệu phù hợp nhất - thể lục bát, qua tay bút điêu luyện càng ru hồn người trong nỗi buồn thương, nhớ tiếc. Ở bài thơ thứ ba Giọt buồn trong vắt, bút pháp hiện thực trữ tình nhuần nhị của tác giả đã kết hợp với bút pháp tượng trưng càng gợi nhiều liên tưởng và suy tưởng. Ở đây là nỗi buồn “trong vắt” vì đó là nỗi buồn cần được chia sẻ và là nỗi buồn lớn của một đời người như những “giọt buồn” “tung lên trời ướt cả mùa thu”.

Cây bút thơ Nguyễn Thị Ngọc Hà còn có khả năng cập nhật những vấn đề thời sự như trong bài Tựa vào nỗi nhớ quê. Điệp từ “chạm” trong đoạn đầu tả người chiến sĩ hải quân đã chạm vào trái tim nhân vật trữ tình, cũng chạm vào trái tim người đọc. Nhưng cái tứ của bài thơ mới là tư tưởng lớn của bài thơ, là “xương sống” của bài thơ. Tựa vào nỗi nhớ quê đó chính là sức mạnh vô song của người lính bảo vệ biên cương, bảo vệ biển đảo trước kẻ thù mới mà cũ…

Trong khi đó, Đỗ Ánh đã thành công trong việc miêu tả vẻ đẹp của những bức tranh của họa sĩ qua bài Thăm xưởng vẽ cuối năm. Nếu chỉ có thế, bài thơ cũng chỉ có giá trị minh họa, nhưng quan trọng hơn, tác giả đã nói về người họa sĩ, chủ thể sáng tạo như một nhân vật trữ tình, một tính cách trữ tình.

“Mê đắm gửi gam màu nóng lạnh

Quên cả mùa xuân chực cửa ngoài

Con tim, nét cọ cùng rung mạnh

Theo nắng thu vàng sắc lá phai”

Đấy là họa sĩ quên cảnh vật ở bên ngoài nhưng cao hơn, ông quên đời, đời phàm với cả những tầm thường của nó.

“Nghệ sĩ chìm sâu vào sáng tạo

Quên đời tủn mủn những bon chen

Săn tìm danh vọng, xoay cơm áo

Đố kỵ, âm mưu, mộng thấp hèn”.

Ông quên những cái đó vì ông đang chiêm bao, chiêm bao cả những điều đẹp hơn mùa xuân.

“Mộng du, gia chủ mê mải vẽ

Qua cửa, nàng Xuân chẳng dám vào

Và tôi cũng cúi chào lặng lẽ

Cầu anh hoàn tất cuộc chiêm bao”.

Nghệ thuật là giấc mơ của nghệ sĩ. Con người cần những giấc mơ để sống. Xét cho cùng thì đời người là một giấc mơ dài, vậy phải mơ cho đẹp. Nghệ thuật góp một phần làm phong phú thêm giấc mơ đẹp đó.

Thơ cần nâng lên triết lý, tất nhiên triết lý bằng sự sống, bằng hình tượng chứ không bằng khái niệm. Triết lý trong cảm xúc, có nhà thơ gọi là trữ tình triết lý. Thơ Tràng An có nhiều câu trữ tình triết lý như thế.

Triết lý về sự hi sinh của mẹ cho tiền đồ, cho ước vọng của con.

“Dấn thân ở phía bão dông 

Mẹ nhường con phía mênh mông chân trời”

(Mẹ - Nguyễn Tiến Minh)

Triết lý về nỗi đau của người con trước cơn bệnh của mẹ già:

“Chúng con cháu chắt hàng đàn

Mà không đỡ nổi một lần mẹ đau”

(Mùa Vu lan - Hạnh Mai)

Triết lý về nỗi đời dâu bể, vô thường:

“Phận sông một kiếp nông sâu

Sóng ngầm chạm đáy 

nghẹn đau lòng thuyền”

(Cõi đời - Trần Văn Chọn)

Ném thia lia (Đặng Văn Chương) có một tứ hay mới: “Tan bọt nước, còn gì để nói / Tôi cầm / năm tháng / Ném thia lia”. Tiếc rằng tứ này lại chưa quán xuyến toàn bộ hình tượng của bài thơ thành ra chưa trở thành ấn tượng sâu lắng trong lòng người đọc.

Chiều cao của tư tưởng lại tùy thuộc vào chiều sâu của cảm xúc. Cổng làng của Vũ Đình Long là bài thơ có câu hay, xúc động:

“Thương người đi mãi không về

Cổng làng vịn bóng hàng tre khóc thầm”

Bài Tôi đi tìm lại tuổi tôi cũng của Vũ Đình Long có một câu trữ tình triết lý hay: “Một thời nhìn thấy bình minh / Tưởng như gặp nắng, thình lình lại mưa” được chia sẻ bởi những ai từng hy vọng rồi thất vọng trong đời. Tứ thơ này cần được phát triển nhưng tác giả lại kết thúc bài thơ bằng câu: “Thời gian vút tựa cánh chim/ Tuổi xanh đi mãi biết tìm nơi đâu” làm cho bạn đọc hiểu tư tưởng và chủ đề bài thơ hẹp lại.

Trầm tư tâm linh là một khuynh hướng thơ hiện đại. Đêm của Lan Phiến là một ví dụ. Có những bài chỉ như vài nét tâm tư mà vẫn ám ảnh. Đó cũng là thơ sâu. Hình như của Phạm Đức Nghiệm là một bài như vậy. “Hình như vài giọt mưa thôi / Áo thì chưa ướt, mắt tôi ướt thầm / Hình như những cái lỗi lầm / Để tôi tuột cái tôi cầm trên tay / Hình như có nợ có vay / Để tôi trả giá tháng ngày… hình như”. Nhưng muốn viết những bài này phải có trải nghiệm và trải nghiệm đã đọng lại trong tâm thức thành những thao thức, những ám ảnh, những hối tiếc… khôn nguôi. Khuynh hướng này đòi hỏi tư tưởng cần sâu hơn để thỏa mãn độc giả. 

Có những bài chưa hay do tư tưởng trong bài chưa rõ như: Thiếu nữ Paris, Gửi người phố Hiến, Về Phú Thọ; có bài tư tưởng chưa tập trung như bài Chùa Đọi sau cơn bão; có bài nghệ thuật hay nhưng buồn quá, buồn đến mức không thể chia sẻ được, như bài Hà Nội mùa lá bay…

Cái khó cũng là ở chỗ đó, cảm xúc của tác giả phải biểu hiện bằng cách nhìn của nhân vật chứ không phải bằng lời nói cảm thán hay triết luận, vì thế mà cần phải đề phòng bài thơ lạnh lùng quá, không hấp dẫn. Tôi tán thành cách tả, cách diễn đạt của Trận chiến không ngủ của Cù Thúy Loan. Tác giả tả anh thương binh bị bệnh thần kinh do ám ảnh của những trận chiến quá ác liệt. Tác giả đã khéo léo sử dụng một số từ đắt để thể hiện sự đau xót trước ảnh hưởng của chiến tranh đối với người chiến sĩ “Vị Xuyên nằm ở đó / Bao xương máu anh hùng/ Thần kinh anh bốc lửa/ Diễn trận đánh triền miên/ Không đêm nào ngủ yên”.

Tràng An 8 có một số bài thơ viết về danh nhân, phần lớn là danh nhân văn học. Vẫn nghe Bùi Giáng (Phạm Đức Nghiệm), Ảo ảnh bến Phong Kiều (Bùi Thị Hạnh), Thăm nhà Trạng Nguyễn Quỳnh (Lưu Hoành Khánh), Trước mộ Nguyễn Công Trứ (Nguyễn Mạnh Chu)... là những thành công bước đầu, có tính chất gợi mở.

Còn nhiều điều nữa như về nghệ thuật, thơ Tràng An biết nói ngắn, hàm súc, ý tại ngôn ngoại (ví dụ bài Mua giày của Lê Anh Phong chỉ có 4 câu mà lời bình phải dùng tới gần 1000 chữ - xin xem bài bình của Đặng Hiển trên báo Người Hà Nội số 26.4.2017). Tràng An cũng biết nói bằng chi tiết, chi tiết nghệ thuật, chi tiết sự sống, chi tiết trữ tình như Nhớ áo tơi, mượn hình ảnh chiếc áo tơi, nỗi nhớ áo tơi mà nói về tình quê, hay sử dụng thủ pháp chuyển đổi cảm giác (Nắng hạ); Đổi mới thi pháp (từ tả thực sang ẩn dụ tượng trưng, có yếu tố lập thể) như Lê Anh Phong (đã có bài viết riêng trên Tản Viên Sơn số tháng 1/2017). Thơ 4 câu có sự hạn chế của số chữ, số câu và vần luật cũng là một loại thơ khó. Thơ 4 câu của Duy Khoát, Nghiêm Bằng, đặc biệt là Duy Khoát hé mở triển vọng thành công của loại thơ 4 câu trong thơ đương đại.

Tràng An 8 có bài thơ có dấu hiệu của trường ca (thu nhỏ) như Nhẩn nha phố của Đoàn Thông. Trường ca là thể loại trữ tình dài bao gồm trong đó các yếu tố tự sự, triết luận, triển khai trên nhiều phương diện của hiện thực, của chủ đề, trong không gian nghệ thuật rộng và thời gian nghệ thuật dài. Tất cả đều phải biểu hiện bằng hình tượng, cảm xúc. Nhẩn nha phố của Đoàn Thông thiên về bức tranh hiện thực theo phương thức trữ tình phê phán; làm thơ theo thi pháp này cần đề phòng sự khô khan và đơn điệu.

Tất cả chỉ nói lên một điều: Thơ Tràng An đã vượt mặt bằng thơ CLB để đạt tới mặt bằng thơ Hà Nội, thơ Việt Nam.